thumb|Waleria Tarnowska „Portret Zofii Zamoyskiej z Czartoryskich”, miniatura z r. 1803 w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie thumb|Jan Ligber „Portret Jana Tarnowskiego” miedzioryt sprzed r. 1814, na podstawie miniatury Walerii Tarnowskiej thumb|Waleria ze Stroinowskich Tarnowska Mon Journal, 1804–1838, – rękopis na Zamku w Dzikowie

Waleria Tarnowska, z domu Stroynowska (ur. 9 grudnia 1782 w HorochowiePodawana jest data urodzin 9 grudnia 1782, i miejsce Horochów; o – „Saur Allgemaines Küstlerlexikon: Bio-bibliographiher index”, K.G. Saur, Monachium–Lipsk, 2000, tom 9 (Schinz-Torricelli), s. 629; oraz E. Bénézit „Dictionaire critique et documentaire des Peintres, Sculpteurs, Dessinateurs et Graveurs” (9 wydanie), Librairie Gründ, 1966, tom 8, s. 225; także genealogia rodu Tarnowskich podaje ta datę. Natomiast Adam Zamoyski w haśle: „Waleria Tarnowska” w: Jane Turner (red.) „The Dictionary of Art.”, Grove, Macmillan Publishers Limited, 1996, tom 30 (Summonte–Tinne), s. 345, podaje datę 19 grudnia 782 i inne miejsce urodzenia: Bubnów na Białorusi., zm. 23 listopada 1849 w Dzikowie) – polska malarka i kolekcjonerka.

Życiorys Waleria Tarnowska była córką Waleriana Stroynowskiego i Aleksandry Tarnowskiej, 7 września 1800 poślubiła krewnego po kądzieli Jana Feliksa Tarnowskiego, była babką Jana Dzierżysława, Stanisława zw. czarnym, Władysława oraz Stanisława zw. białym.Marek Jerzy Minakowski Genealogia potomków Sejmu Wielkiego.. Odebrała wykształcenie domowe, ale prócz guwernantki do jej nauczycieli należeli m.in. archeolog i historyk Wawrzyniec Surowiecki i Jędrzej ŚniadeckiMaria Śledzianowska „Zainteresowania kolekcjonerskie Teofili Konstancji z Radziwiłłów Morawskiej, Walerii ze Stroynowskich Tarnowskiej i Izabeli z Flemingów Czartoryskiej” artykuł w: „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, rocznik 57, nr 3/4, 2012, s. 185.. Od roku 1810 prowadziła w Warszawie salon literacko-artystycznyKrzysztof Załęski „Waleria Tarnowska” w: „Artystki polskie. Katalog wystawy”, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa, 1991, s. 344..

Kolekcjonerka Wraz z mężem zapoczątkowała kolekcję obrazów, szkiców, rzeźb, książek i antyków w Dzikowie, która obejmowała dzieła takich mistrzów jak: Lorenzo Lotto, Guercino, Guido Reni, Rembrandt, Annibale Carracci, Salvator Rosa, Hans Holbein młodszy, van Dyck, Anton Raphael Mengs, Bernini, Antonio Canova. Wiele z nich w czasie podroży do Włoch w latach 1803–1804, wówczas Waleria zawarła znajomość z Angeliką Kauffmann i Canovą od którego otrzymała rzeźbę Perseusza. Waleria także odziedziczyła kilka obrazów po stryju bp. Hieronimie Stroynowskim rektorze Uniwersytetu Wileńskiego m.in. Lisowczyka RembrandtaAdam Zamoyski hasło: „Waleria Tarnowska” w: Jane Turner (red.) „The Dictionary of Art.”, Grove, Macmillan Publishers Limited, 1996, tom 30 (Summonte–Tinne), s. 345–346..

Malarka Malarstwa uczyła się najpierw 3 lata w rodzinnym Horochowie u Constantino Villaniego, miniaturzysty de HoflizeMaria Śledzianowska: „Zainteresowania kolekcjonerskie Teofili Konstancji z Radziwiłłów Morawskiej, Walerii ze Stroynowskich Tarnowskiej i Izabeli z Flemingów Czartoryskiej” artykuł w: „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, rocznik 57, nr 3/4, 2012, s. 185, 191. Tamże o lekturach Walerii przed podróżą do Włoch m.in. Lanzi Storia pittorica dell ‘Italia” i J.G. Sulzer „Allgemeine Theorie der Schönen Künste”; natomiast o rekonesansie we Włoszech dokonanym przez ks. Antonowicza w: Kazimiera Grottowa „Zbiory sztuki Jana Feliksa i Walerii Tarnowskich w Dzikowie, 1803–1849”, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, 1957, s. 26–33. następnie u Wincentego Lesseura, najpierw w Dzikowie, gdzie przebywał często w latach 1800–1803, a od r. 1810 również w WarszawieZ. Batowski hasło „Tarnowska, Waleria” w: Ulrich Thieme, Felix Becker „Allgemeines Lexicon der bildenden künstler von der antike bis zur gegenwart”, wyd. Hans. Vollmer, druk A. Seemann, Lipsk, 1938, tom XXXII, s. 448.Od r. 1810 często przebywała w Warszawie w związku z obowiązkami męża; – Krzysztof Załęski „Waleria Tarnowska” w: „Artystki polskie. Katalog wystawy”, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa, 1991, s. 344.Z tego czasu sporo obrazów w zbiorach w Dzikowie, – Kazimiera Grottowa: „Zbiory sztuki Jana Feliksa i Walerii Tarnowskich w Dzikowie, 1803–1849”, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, 1957, s. 134–138, i inne.. następnie u miniaturzystki T.C. Maron, z domu Mengs i jej mężaJan Bołoz Antoniewicz „Katalog Wystawy sztuki polskiej 1764–1886”, Lwów, 1894, s. 114. (córki saskiego nadwornego miniaturzysty I. Mengsa a siostry Antona Raphaela), a lekcje rysunku u ich ucznia Antonia Cherubiniego w Rzymie, potem pobierała nauki u przebywającego w jej gościnie Domenico del Frate, który do r. 1806 malował też portrety członków jej rodziny i obraz Najświętszej Marii Panny do kaplicy w Dzikowie. Następnym nauczycielem Walerii był Filippo Giacomo Remondini, który był też malarzem nadwornym księżnej kurlandzkiej w Żaganiu.; a potem przez pewien czas w Paryżu w latach 1824–1826Być może wcześniej studiowała w Paryżu w początkach XIX w. w nie tylko w okolicach roku 1825, bo: E. Bénézit: „Dictionaire critique et documentaire des Peintres, Sculpteurs, Dessinateurs et Graveurs” (9 wydanie), Librairie Gründ, 1966, tom 8, s. 225, podaje inną kolejność.Maria Śledzianowska „Zainteresowania kolekcjonerskie Teofili Konstancji z Radziwiłłów Morawskiej, Walerii ze Stroynowskich Tarnowskiej i Izabeli z Flemingów Czartoryskiej” artykuł w: „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, rocznik 57, nr 3/4, 2012, s. 185, tu dokładniej o latach pobytu w okolicach roku 1825, że 1824–1826, i że studia jej były przy okazji kształcenia syna., Maria Zientara uważa, że kształcenie plastyczne Walerii było „za przykładem dworu królewskiego”Maria Zientara „Artystki polskie i ich sztuka od XVI do XIX wieku” w: “Krzysztofory: Zeszyty historyczne Muzeum Historycznego Miasta Krakowa”, Zeszyt 24, Kraków, 2006, s. 52..

Obrazy i rysunki Waleria była miniaturzystką, malowała portrety i obrazy o tematyce religijnej. Swoje prace często sygnowała: „V. T.”Leo R. Schidlof: „La miniature en Europe Aux 16e, 17e, 18e et 19e siècles”, Akademische Druck – U. Verlagsanstalt, Graz, 1964, tom II (M–Z), s. 819. Miniatury malowała na kości słoniowej, zwykle akwarelą, czasem gwaszem i akwarelą lub tylko gwaszemHalina Kamińska-Krassowska „Miniatury Wincentego Lesseura i Walerii Tarnowskiej z dawnej kolekcji Tarnowskich z Dzikowa w zbiorach Muzeum Polskiego w Rapperswilu: Katalog wystawy […]”, Zamek Królewski w Warszawie, 1994, s. 41 pozycja 2–3, s. 42 pozycja 5, s. 43 pozycja 9, s. 44 pozycja 11–12, s. 44–45 pozycja 13B, s. 46–47 pozycja 19, s. 47 pozycja 21, s. 54 pozycja 42, s. 55 pozycja 44, s. 55–56 pozycja 46, s. 67 pozycja 84–85.. Obrazy Walerii to często kopie w miniaturze obrazów innych malarzy, albo podobizny członków rodziny. Madonna w białym welonie (być może kopia zaginionego obrazu Giovanni Battista Salvi zw. Sassoferrato)Halina Kamińska-Krassowska „Miniatury Wincentego Lesseura i Walerii Tarnowskiej z dawnej kolekcji Tarnowskich z Dzikowa w zbiorach Muzeum Polskiego w Rapperswilu: Katalog wystawy […]”, Zamek Królewski w Warszawie, 1994, s. 109 pozycja 2. O kopii Sassoferrato w: Jerzy Kieszkowski „W czasy naszych ojców. „Wystawa Amatorów” w Wiedniu w lutym i w marcu 1913 r.” w: „Przegląd Polski”, Kraków, tom 190, zeszyt IV z października 1913, s. 20. Madonna w błękitnej chuścieHalina Kamińska-Krassowska: „Miniatury Wincentego Lesseura i Walerii Tarnowskiej z dawnej kolekcji Tarnowskich z Dzikowa w zbiorach Muzeum Polskiego w Rapperswilu: Katalog wystawy […]”, Zamek Królewski w Warszawie, 1994, s. 109 pozycja 3. Wedle autorki kopia obrazu Guido Reni. Aleksandra z Tarnowskich Stroynowska (matka Walerii)Halina Kamińska-Krassowska: „Miniatury Wincentego Lesseura i Walerii Tarnowskiej z dawnej kolekcji Tarnowskich z Dzikowa w zbiorach Muzeum Polskiego w Rapperswilu: Katalog wystawy […]”, Zamek Królewski w Warszawie, 1994, s. 110 pozycja 5. Druga miniatura w Muzeum w Pszczynie, późniejsza w Raperswilu. Jan Bohdan Tarnowski (syn Walerii w wieku dziecięcym)Halina Kamińska-Krassowska „Miniatury Wincentego Lesseura i Walerii Tarnowskiej z dawnej kolekcji Tarnowskich z Dzikowa w zbiorach Muzeum Polskiego w Rapperswilu: Katalog wystawy […]”, Zamek Królewski w Warszawie, 1994, s. 112 pozycja 11. Ks. Julian Antonowicz (wychowawca męża i przyjaciel obojga małżonków)Halina Kamińska-Krassowska „Miniatury Wincentego Lesseura i Walerii Tarnowskiej z dawnej kolekcji Tarnowskich z Dzikowa w zbiorach Muzeum Polskiego w Rapperswilu: Katalog wystawy […]”, Zamek Królewski w Warszawie, 1994, s. 43 pozycja 9 (miniatura gwaszem Wincentego Lesseura z Raperswilu i informacja o mniejszej miniaturze akwarelą Walerii znajdującej się w Muzeum w Pszczynie). Marianna z Tarnowskich hr. Scipio del CampoHalina Kamińska-Krassowska: „Miniatury Wincentego Lesseura i Walerii Tarnowskiej z dawnej kolekcji Tarnowskich z Dzikowa w zbiorach Muzeum Polskiego w Rapperswilu: Katalog wystawy […]”, Zamek Królewski w Warszawie, 1994, s. 112–113 pozycja 12. Rozalia Tarnowska (1803–1804, córka Walerii)Halina Kamińska-Krassowska: „Miniatury Wincentego Lesseura i Walerii Tarnowskiej z dawnej kolekcji Tarnowskich z Dzikowa w zbiorach Muzeum Polskiego w Rapperswilu: Katalog wystawy […]”, Zamek Królewski w Warszawie, 1994, po polsku str. 113 pozycja 13B. Miniatura akwarelą Rozalii Tarnowskiej została wykonana na odwrocie miniatury Kazimierza Tarnowskiego (syna Walerii), która była malowana akwarelą i gwaszem przez Wincentego Lesseura; tamże pozycja 13A. Portret Anny z Rakowskich hr. Bystry (ok. 1805)Jacek Paulinek: „Ex collectione Dzikoviana: zbiory hrabiów Tarnowskich z Dzikowa: katalog wystawy, Biblioteka Narodowa, 17 sierpnia–12 października 2008”, Biblioteka Narodowa, Warszawa, 2008, s. 62 pozycja 107. Portret Joanny Grudzińskiej (małżonki ks. Konstantego)Jacek Paulinek: „Ex collectione Dzikoviana: zbiory hrabiów Tarnowskich z Dzikowa: katalog wystawy, Biblioteka Narodowa, 17 sierpnia–12 października 2008”, Biblioteka Narodowa, Warszawa, 2008, s. 62 pozycja 108. Portret Jana Feliksa Tarnowskiego (kilka miniatur z podobizną męża)Jacek Paulinek: „Ex collectione Dzikoviana: zbiory hrabiów Tarnowskich z Dzikowa: katalog wystawy, Biblioteka Narodowa, 17 sierpnia–12 października 2008”, Biblioteka Narodowa, Warszawa, 2008, s. 67 pozycja 123, pisze o miniaturze w MN w Krakowie 11,3 na 9,5 cm z okresu między 1810 a 1815; natomiast Jan Bołoz Antoniewicz wspomina o różnych miniaturach autorstwa Walerii; – Jan Bołoz Antoniewicz: „Katalog Wystawy sztuki polskiej 1764–1886”, Lwów, 1894, s. 115–116 pozycje 608 (11 na 9 cm), 610 (5,3 na 4,2 cm, ale o miniaturze tej wielkości p. J. Paulinek pisze że z monogramem SM z prawej u dołu, – J. Paulinek: „Ex collectione […]”, s. 67 pozycja 124) i 611 (5,5 na 4,4 cm). Portret Waleryana Stroynowskiego (ojca Walerii)Jan Bołoz Antoniewicz: „Katalog Wystawy sztuki polskiej 1764–1886”, Lwów, 1894, s. 115 pozycja 607. Portret kobiety z książką (kopia obrazu ze szkoły niderlandzkiej w zbiorach dzikowskich)Jacek Paulinek: „Ex collectione Dzikoviana: zbiory hrabiów Tarnowskich z Dzikowa: katalog wystawy, Biblioteka Narodowa, 17 sierpnia–12 października 2008”, Biblioteka Narodowa, Warszawa, 2008, s. 70 pozycja 134. Wedle ostatnich analiz autorem pierwowzoru miał być Jakub Willem Willemsz van der Vliet, chociaż wymienianych jest kilku innych malarzy szkoły niderlandzkiej, przedstawiona na obrazie ma być patrycjuszką z Delftu; – tamże, s. 59 pozycja 100. O tej miniaturze sądzono, że jest to kopia obrazu Bartolomeusa van der Helsta pt. La Vieille de Wanderheist, – Kazimiera Grottowa „Zbiory sztuki Jana Feliksa i Walerii Tarnowskich w Dzikowie, 1803–1849”, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, 1957, s. 134 pozycja 21.