Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych – święto obchodzone 6 marca, ustanowione 10 maja 2012 przez Parlament Europejski, mające na celu uhonorowanie pamięci osób, które sprzeciwiały się reżimom totalitarnym i masowym zbrodniom w XX i XXI w.
Geneza Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych 6 marca przypada rocznica śmierci Mosze Bejskiego (ur. w 1921 w Działoszycach) – inicjatora Ogrodów Sprawiedliwych w Jerozolimie oraz współtwórcy definicji „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.
Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych został ustanowiony decyzją Parlamentu Europejskiego z inicjatywy włoskiego Komitetu Światowego Ogrodu Sprawiedliwych – Gariwo. Organizacja ta postuluje utworzenie na całym świecie Ogrodów Sprawiedliwych na wzór ogrodu w Jad Waszem w Jerozolimie, gdzie uhonorowane są osoby, które ratowały Żydów w czasie Holokaustu. Dotąd utworzono Ogrody Sprawiedliwych m.in. w Armenii, Bośni, Rwandzie, Włoszech i Francji.
W ramach obchodów Dnia, w Muzeum Historii Żydów Polskich we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych organizowane są wystawy upamiętniające polskich Sprawiedliwych wśród Narodów Świata jako grupę unikatową na tle narodów europejskich ze względu zarówno na to, że stanowili zbiorowość najliczniejszą, jak i na to że Polakom za pomoc Żydom groziła kara śmierci.
Parlament Europejski podjął tę inicjatywę, by pojęcie „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”, odnoszące się do ludzi pomagającym Żydom w okresie Holokaustu, rozszerzyć na cały świat i na inne tego typu zjawiska, szczególnie o charakterze ludobójczym.
Idea Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych Za „Sprawiedliwych” twórcy idei Europejskiego Dnia Pamięci uważają osoby, które ryzykowały własnym życiem, aby ocalić innych oraz tych, którzy występowali w obronie ludzkiej godności w okresie totalitaryzmu nazistowskiego i komunistycznego, w czasie ludobójstw i masowych mordów oraz wszystkich zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych w XX i XXI wieku. Ma on cel głównie edukacyjny, promujący postawy sprzeciwu wobec reżimów i pomocy osobom szykanowanym.
W czerwcu 2014 na skwerze im. generała Jana Jura-Gorzechowskiego na warszawskiej Woli otwarto pierwszy w Polsce Ogród Sprawiedliwych, gdzie posadzono sześć rajskich jabłoni, upamiętniających Jana Karskiego, Marka Edelmana, Tadeusza Mazowieckiego, Annę Politkowską, Magdalenę Grodzką-Gużkowską oraz Antonię Locatelli. Obok drzew na granitowych obeliskach umieszczono informacje o czynach osób uznanych za „Sprawiedliwe”. Co roku upamiętniane będą kolejne trzy osoby – nie tylko Polacy, ale wszyscy, których zachowanie może stanowić wzór.
W 2015 tytułem Sprawiedliwych uhonorowani zostali: Petro Hryhorenko Nelson Mandela Hasan Mazhar
W 2016 tytułem Sprawiedliwych uhonorowani zostali: Władysław Bartoszewski Witold Pilecki Jan Zieja W 2017 tytułem Sprawiedliwych uhonorowani zostali: Natalia Gorbaniewska Jan Jelinek Roberto Kozak W 2018 tytułem Sprawiedliwych uhonorowani zostali: Rafał Lemkin Armin Wegner Wojciech Zink
Przypisy
Linki zewnętrzne Rezolucja Parlamentu Europejskiego ustanawiająca Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych
Sprawiedliwych Kategoria:Polityka Unii Europejskiej Kategoria:Kultura Unii Europejskiej