Józef Rusak ps. „Bylina” (ur. 17 marca 1920 w Falewiczach w gm. Kobylnik, zm. 25 września 2021) – polski wojskowy, żołnierz Armii Krajowej, jeden z żołnierzy wyklętych.
Życiorys Syn leśnika, członka Legionów Polskich, który podczas pierwszej okupacji sowieckiej ukrywał się przed wywózką na Syberię. Podczas okupacji niemieckiej Józef Rusak działał jako łącznik w oddziale AK ppor. Antoniego Burzyńskiego ps. „Kmicic”. Po podstępnym rozbrojeniu tego oddziału przez partyzantów sowieckich i wymordowaniu jego pięćdziesięciu członków oraz „Kmicica”, nowym dowódcą pozostałych członków został mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka”. Utworzył on na bazie rozbitego oddziału 5 Wileńską Brygadę AK. Po jej rozwiązaniu przebił się wraz z kolegą na wschód do Wilna, po czym utworzył 30-osobową grupę samoobrony, walczącej przeciwko sowieckiej okupacji w okolicy jeziora Narocz, następnie przeniósł się do Lublina, a później do Olsztyna, gdzie ponownie nawiązał kontakty z mjr. „Łupaszką” (jedną z kurierek między nimi była Danuta Siedzikówna „Inka”).
Po przeprowadzce do Lidzbarka Warmińskiego aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w 1948 roku. Podczas przesłuchań był torturowany i namawiany do współpracy przeciwko „Łupaszce”. Zwolniony z więzienia w 1953 i inwigilowany z przerwami aż do 1989.
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie Medal Wojska Krzyż Partyzancki Krzyż Armii Krajowej Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej Odznaka „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” (UDSKiOR) Krzyż Pamiątkowy Akcji „Burza” (Niezależny Ruch Kombatancki AK) Order Męczeństwa i Zwycięstwa (Ogólnopolska Wojskowa Organizacja Niepodległościowa) Krzyż Walki o Niepodległość z mieczami (Stowarzyszenie Kombatantów Polskich w Kraju „ANTYK”) Krzyż Zasługi Obrońców Ojczyzny (Stowarzyszenie Polskich Kombatantów) Krzyż Kawalerski Oznaki Honorowej ZIWRP (Związek Inwalidów Wojennych RP) Krzyż Więźnia Politycznego (Stowarzyszenie Polskich Byłych Więźniów Politycznych)
Przypisy
Kategoria:Majorowie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Akcji „Burza” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni Medalem za Długoletnie Pożycie Małżeńskie Kategoria:Odznaczeni Medalem „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Orderem Męczeństwa i Zwycięstwa Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 2021 Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej