Stanisław Milczyński ps. Gryf, Jerzy Kuczyński, Roger (ur. 4 kwietnia 1918 w Poznaniu, zm. 26 stycznia 2016 w Toronto) – major Wojska Polskiego, działacz podziemia niepodległościowego (SZP, ZWZ, NOW i AK) w czasie II wojny światowej, powstaniec warszawski i działacz kombatancki, kawaler Orderu Virtuti Militari [dostęp z dnia: 2016-03-29].
Życiorys Dzieciństwo i młodość Urodził się 4 kwietnia 1918 w Poznaniu jako siódme dziecko Andrzeja Milczyńskiego (1873–1921) i Franciszki z domu Balcerek (ur. 1887)Rodzina Milczyńskich w spisie powszechnym - Akta Miasta Poznania [dostęp z dnia: 2016-03-23]. W 1937 zdał maturę w Liceum Handlowym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. W 1938 ukończył Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 14 DP przy 57 Pułku Piechoty Wielkopolskiej w Poznaniu i został przyjęty do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie k. Ostrowi MazowieckiejStanisław Milczyński - Powstańcze Biogramy [dostęp z dnia: 2016-03-29]. W sierpniu 1939, po ukończeniu drugiego roku nauki, został przydzielony na praktykę do 70 Pułku Piechoty w Pleszewie.
II wojna światowa Do 10 września służył w 70 pp, a następnie został skierowany do ośrodka zapasowego w Skierniewicach. Do Skierniewic nie udało się mu dotrzeć. Wziął udział w obronie Warszawy. Po kapitulacji stolicy trafił do niewoli niemieckiej. Po aresztowaniu przez gestapo, był torturowany, jednak po zwolnieniu dostał się do Warszawy. 13 września 1939 został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z dnia 1 września 1939 w korpusie oficerów piechoty. Rozkaz ten nie został mu podany do wiadomości. Jak sam wspominał „w transporcie do Niemiec, do niewoli, przejeżdżałem przez Poznań. Zdążyłem zdjąć naszywki podchorążego i pójść do niewoli rzekomo jako kapral. Żołnierze do [stopnia] kaprala byli zwolnieni do domu. W ten sposób wróciłem do domu”.
Od października 1939 działał w Służbie Zwycięstwu Polski i w Związku Walki Zbrojnej w Poznaniu. Przeniósł się do Kalisza i został członkiem Narodowej Organizacji Wojskowej. Był szefem kontrwywiadu. Do jego zadań należało przygotowywanie fałszywych dokumentów dla zagrożonych aresztowaniami osób oraz pomoc w ucieczce z III Rzeszy do Generalnego Gubernatorstwa. Gestapo aresztowało go wraz z bratem w sierpniu 1942 roku. Początkowo był więziony w Kaliszu, skąd przewieziono go do więzienia policyjnego na Radogoszczu w Łodzi. Był wielokrotnie brutalnie przesłuchiwany przez Gestapo, mieszczące się przy ul. Anstadta 7 w Łodzi. Niemożność pozyskania przez Niemców kluczowych informacji o organizacji sprawiła, że w listopadzie 1942 roku został zwolniony z więzienia. W lutym 1943 wyjechał do Warszawy i przyłączył się do walki konspiracyjnej prowadzonej przez Okręg Warszawski Armii Krajowej (V Rejon VII Obwodu „Obroża”). Dowodził m.in. Kompanią Dywersji Bojowej „Kedywu” Rejonu V „Obroży”, która wykonała ponad 30 akcji dywersyjnych i likwidacyjnych. Następnie walczył w powstaniu warszawskim jako dowódca kompanii „Krawiec” w Rejonie V i na Mokotowie. W pierwszych dniach Powstania Warszawskiego dowodził szturmem na stanowisko reflektorów przeciwlotniczych w Kabatach. Natarcie zakończyło się sukcesem. Dowodząc Kompanią "Krawiec" przeszedł szlak bojowy od Lasu Kabackiego, przez Lasy Chojnowskie, Sadybę, Mokotów do Śródmieścia. Został dwukrotnie ranny i ewakuowano go kanałami do Śródmieścia. Po kapitulacji umieszczony w szpitalu dla jeńców wojennych w Zeithain, a następnie w Stalagu IV-B w Mühlbergu.
Na emigracji 11 lipca 1945 został przyjęty do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. We wrześniu 1946 wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Od września 1949 do czerwca 1952 studiował w Centralnej Szkole Sztuki i Rzemiosła w Londynie, którą ukończył z wyróżnieniem. Razem z rodziną w czerwcu 1953 wyemigrował do Kanady i zamieszkał w Toronto. Pracował jako stolarz, cieśla, kierownik prac budowlanych oraz właściciel własnych firm. W 1983 przeszedł na emeryturę. Aktywnie zaangażował się w działalność polskiej emigracji niepodległościowej. Działał m.in. w Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów, Środowisku „Obroża” w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz w Kole Byłych Żołnierzy Armii Krajowej w Toronto. Był jednym z głównych fundatorów tablic pamiątkowych w kościołach w Wilanowie, Powsinie i Pyrach pod Warszawą ku czci żołnierzy Armii Krajowej.
Opublikował swój dziennik z czasów wojny pt. „Dziennik por. Gryfa 1939–1945”.
6 czerwca 2007 w Warszawie udzielił wywiadu Robertowi Markiewiczowi do Archiwum Historii MówionejStanisław Milczyński - Archiwum Historii Mówionej [dostęp z dnia: 2016-03-29].
Zmarł 26 stycznia 2016 w Toronto w Kanadzie w wieku 97 lat.
Pragnął być pochowany wśród swoich towarzyszy broni z czasu walk o niepodległość. Pogrzeb odbył się 21 maja 2016 r. na Cmentarzu Powstańców Warszawskich w Powsinie.
Awanse plutonowy podchorąży rezerwy (1938) podchorąży (1939) podporucznik (1 września 1939) porucznik (ok. 1943) kapitan major (27 października 2000)
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (4 października 1947) Krzyż Walecznych (trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Armii Krajowej Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939 Krzyż Partyzancki Medal Wojska (czterokrotnie) War Medal Medal „Pro Memoria” Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939”; wiele innych odznaczeń polskich i kanadyjskich
Przypisy
Bibliografia Stanisław Milczyński - Archiwum Historii Mówionej [dostęp z dnia: 2026-03-15] Stanisław Milczyński - Powstańcze Biogramy [dostęp z dnia: 2016-03-29] [dostęp z dnia: 2016-03-29]
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Poznaniu Kategoria:Członkowie Służby Zwycięstwu Polski Kategoria:Członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (kombatanci) Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (powstanie warszawskie) Kategoria:Jeńcy Stalagu IV B Mühlberg Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Obrońcy Warszawy (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 r. Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Żołnierze Narodowej Organizacji Wojskowej Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Kanadzie po II wojnie światowej Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 2016