Piero della Francesca (ur. ok. 1415 w Borgo San Sepolcro, zm. 12 października 1492 tamże) – włoski malarz.
Życiorys Urodził się w Borgo San Sepolcro (Toskania). Tworzył między innymi w Arezzo, Rzymie, Florencji, Rimini, Urbino, Ferrarze, a także w rodzinnym mieście. Do najważniejszych jego dzieł należą: Chrzest Chrystusa, Zmartwychwstanie, freski w bazylice S. Francesco w Arezzo (Legenda Krzyża Świętego 1452–59). Był też teoretykiem malarstwa i uczonym – napisał traktaty o perspektywie (De prospectiva pingendi) oraz o pięciu figurach wykorzystywanych w sztukach plastycznych.
W malarstwie Piera silne są wpływy mistrzów Północy, m.in. Rogiera van der Weydena oraz pierwiastek rodzimy (Domenico Veneziano – jasny koloryt). Geometryzacja brył wynika prawdopodobnie z fascynacji architekturą. Sztuka Piera jest wyraźnie intelektualna, występują napięcia psychologiczne (kontrasty), symbole, odniesienia do literatury i kultury (legenda krzyża według wersji Jacques’a Voragine’a).
Najciekawszym okresem twórczości Piera jest jego pobyt na dworze księcia Federica da Montefeltro w Urbino, który skupiał takie osobistości jak Leone Battista Alberti (architekt), Baldassare Castiglione (autor Dworzanina), czy Luca Pacciolli (dominikanin i matematyk). Malarstwo Piera zostało wkrótce po jego śmierci zepchnięte na drugi plan, ponownie odkryto je dopiero w XIX wieku, a rozreklamowano na początku XX, po sukcesie kubizmu i neoimpresjonizmu. Najsławniejsi (we Włoszech) uczniowie Piera to Luca Signorelli i Melozzo da Forlì.
Jeden z esejów z cyklu Barbarzyńca w ogrodzie, zatytułowany "Piero della Francesca", poświęcił malarzowi Zbigniew Herbert. Szkic o identycznej nazwie, poświęcony recepcji dzieł malarza, Wojciech Karpiński opublikował w "Twórczości", a następnie w książce "Pamięć Włoch"Wojciech Karpiński: "Pamięć Włoch", Wydawnictwo Literackie, Kraków 1982.
Prace nrtytuł, zleceniodawcaczas powstaniatechnika i wymiarymiejsce przechowywaniailustracja 1. Sigismondo Pandolfo MalatestaInformacje o obrazie ze strony Luwru . ok. 1450-51(?) tempera na desce44 × 34 cm Luwr 60px 2. Chrzest ChrystusaInformacje o obrazie ze strony National Gallery . lata 50. XV w. tempera na desce167 × 116 cm National Gallery w Londynie 60px 3. Portret Federica da Montefeltro i jego żony, Battisty SforzaInformacje o obrazie ze strony Virtual Uffizi . ok. 1465-70 tempera na desce, 47 × 33 cm (każda deska) Galeria Uffizi 60px 4. Sen św. Hieronima dawniej Biczowanie ChrystusaInformacje o obrazie ze strony Marche World Wide . lata 60. XV w. 60 × 80 cm Galleria Nazionale delle Marche, Urbino 60px 5. Narodzenie 1470-5 olej na desce124.4 × 122.6 cm National Gallery w Londynie 60px 6. Madonna di SenigalliaInformacje o obrazie ze strony Marche World Wide . 1472 (?) 61 × 53 cm Galleria Nazionale delle Marche, Urbino 60px 7. Madonna z Dzieciątkiem w otoczeniu świętych 1472251 × 172 cm Pinakoteka Brera 60px 8. Madonna del Parto 1459 260 x 203 Museo Madonna del Parto w Monterchi, Włochy. 60px 9. Zmartwychwstanie 1465 225 × 200 cm Museo Civico w Sansepolcro 60px 10. Sen Konstantyna 1466 fresk 329 × 190 cm San Francesco w Arezzo 60px
Upamiętnienie W październiku 2022 roku Europejski Bank Centralny wybił w mennicy rzymskiej dla San Marino okolicznościową monetę o nominale 2 euro, upamiętniającą 530. rocznicę śmierci artysty. Wybito 55 000 sztuki. Na rewersie przedstawiono profil Federica da Montefeltro autorstwa Piera della Francesca. Monetę zaprojektowała Claudia Momoni.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Twórczość Piero della Francesca
Piero della Francesca: Biography na stronie Web Gallery of Art – przegląd twórczości Pilgern zum Pionier –
Kategoria:Malarze quattrocenta Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w 1492