thumb|Rozmieszczenie batalionu KOP „Dederkały” w 1931 thumb Kompania graniczna KOP „Łanowce” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.
Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Łanowcach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 25 batalionu celnego. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Łanowce” służbę graniczną pełniły pododdziały 25 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym roku zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 4 batalion graniczny , a w jego składzie 32 kompanię graniczną KOP „Łanowce”. W 1939 3 kompania graniczna KOP „Łanowce” podlegała dowódcy batalionu KOP „Dederkały”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
3 kompania graniczna „Łanowce” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 23 kilometrów 540 metrów. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Pankowce” i „Wiązowiec” z komendantury „Ilkowce”.
Wydarzenia: W meldunku sytuacyjnym z 29 stycznia 1925 napisano: 26 stycznia 1925 roku o godz. 11.30 na pododcinku kompanii po bolszewickiej stronie zauważono w Józkowcach duży pożar, a 27 stycznia również po bolszewickiej stronie w oddalonej od granicy o 1.800 m wsi Wiązowiec wybuchł pożar. 26 stycznia 1925 roku o godz. 21.00 na żołnierzy kompanii, którzy wracali ze zmiany na wysokości toru kolejowego Józkowiec posypały się gęste strzały karabinowe. Nasi żołnierze odpowiedzieli ogniem kb i rkm i rzucili dwa granaty.
Kompanie sąsiednie: 2 kompania graniczna KOP „Bykowce” ⇔ 4 kompania graniczna KOP „Białozórka” – 1928, 1929, 1931, 1932, 1934, 1938
Struktura organizacyjna Strażnice kompanii w 1928Strażnice kompanii zakwaterowane były w „budynkach popolicyjnych”, a odwód i dowództwo kompanii w koszarach „nowego typu” → : 125a strażnica KOP „Radoszówka” 125 strażnica KOP „Michałówka” 126 strażnica KOP „Juśkowce”W dokumentach występuje też pod nazwą Juźkowce → 127 strażnica KOP „Grzybowa”W dokumentach występuje też pod nazwą Grybowa → 128 strażnica KOP „Kozaczki”
Strażnice kompanii w latach 1929 – 1934W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku, odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → . Wymienił następujące strażnice: „Michałówka” „Juśkowce”, „Grzybowa”, „Kozaczki” → strażnica KOP „Michałówka” strażnica KOP „Juśkowce”W dokumentach występuje też pod nazwą Jóźkowce → wieś Juśkowce, gmina Łanowce, powiat krzemieniecki, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Grzybowa”wieś Grzybowa, gmina Łanowce, powiat krzemieniecki, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Kozaczki”wieś Kozaczki Wielkie, gmina Łanowce, powiat krzemieniecki, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych
Strażnice kompanii w 1938 strażnica KOP „Michałówka” strażnica KOP „Juśkowce” strażnica KOP „Kozaczki”
Organizacja kompanii 17 września 1939: dowództwo kompanii pluton odwodowy 1 strażnica KOP „Michałówka” 2 strażnica KOP „Juśkowce” 3 strażnica KOP „Kozaczki”
Dowódcy kompanii stopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskokpt.Kazimierz Dammbył XI 1927 i VII 1828por. Alojzy Nowakbył V 1929kpt.Franciszek KrakowskiVI 1929 – V 1931kpt.Michał Poręba26 III 1933 − 22 III 1934kpt.Jan Józef Michalski22 III 1934 − IX 1935do dyspozycji dowódcy KOPp.o. por.Władysław MazońX 1935 − VIII 1936kpt.Józef Krasucki był X 1936 – VI 1937kpt.Tadeusz AbramikIX 1937 – był V 1939kpt.Witold Laskowski1939mjr kaw.Władysław Bobiński1939
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/217.) (sygn.177/151.)
(sygn.184/102.)
Łanowce Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-radzieckiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Dederkały” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie krzemienieckim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1924 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939