thumb Kompania graniczna KOP „Olkieniki” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-litewskiej.
Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Olkienikach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 15 batalionu celnego. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Olkieniki” służbę graniczną pełniły pododdziały 15 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych nr 1099 ze stycznia 1926, w trzecim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, sformowano 23 batalion graniczny , a w jego składzie 4 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 9 podoficerów, 5 nadterminowych i 76 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → . W 1937 4 kompania graniczna KOP „Wójtowo” podlegała dowódcy batalionu KOP „Orany”. Potem przeniesiono dowództwo kompanii do Olkienik.
W 1939 4 kompania graniczna KOP „Olkieniki” podlegała dowódcy batalionu KOP „Orany”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
Wydarzenia W 1929 skazany został prawomocnym wyrokiem chor. Stanisław Małecko. Będąc dowódcą plutonu, chorąży świadomie zdradzał tajemnice służbowe w ten sposób, że informował przemytnika Józefa Raubisa z Lejpun o systemie pełnienia służby na strażnicach KOP „Lejpuny” i „Czarne Kowale”. Otrzymywał przy tym od członków szajki przemytniczej łapówki. Ponadto Małecce zarzucono, że pożyczał od podwładnych mu szeregowych pieniądze, których nigdy nie zwracał. Dochodzenie prowadził posterunek żandarmerii nr 2 przy 23 batalionie KOP.
Sąsiednie kompanie graniczne: 3 kompania graniczna KOP „Orany” ⇔ 1 kompania graniczna KOP „Rudziszki” – 1928, 1929, 1932, 1934 i w 1938
Struktura organizacyjna Strażnice kompanii w latach 1928–1939: strażnica KOP „Bortele”wieś Bartele, gmina Olkieniki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Olkieniki”stacja kolejowa Olkieniki, gmina Olkieniki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych (stacja) strażnica KOP „Leśniczówka” strażnica KOP „Czarne Kowale”wieś Czarne Kowale, gmina Olkieniki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie strażnica KOP „Lejpuny”wieś Lejpuny, gmina Olkieniki, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
Dowódcy kompanii kpt. Feliks Chmielewski (28 III 1930 − ) kpt. Stanisław Miro Maskowicz (7 VI 1933 - 13 III 1934)Podano na podstawie danych z Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie. mjr Tadeusz Hordt ( – 1939) kpt. Stanisław Stefański ( IX 1939)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.180/63.)
Olkieniki Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-litewskiej Kategoria:Wojsko Polskie w Olkienikach Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Orany” Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1926 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939