Pentadiplandraceae – rodzina z rzędu kapustowców (Brassicales). To takson monotypowy z jednym rodzajem Pentadiplandra i jednym gatunkiem – Pentadiplandra brazzeana. Jest to krzew o pędach wspinających się, występujący w tropikach zachodniej Afryki. Owoce zawierają dwa słodkie białka, brazzeinę, wywołującą u ludzi odczucie słodyczy 500-2000 razy większe niż sacharoza, oraz pentadynę. Owoce są wykorzystywane do słodzenia potraw przez mieszkańców Gabonu i Kamerunu. Rekombinowaną brazzeinę udało się wytworzyć także przy udziale zmodyfikowanych genetycznie Escherichia coli oraz kukurydzy zwyczajnej.

Morfologia mały|Owoce Pentadiplandra brazzeana Pokrój Krzewy, czasem z pędami wspinającymi się jak liany. Liście Pojedyncze, eliptyczne, całobrzegie, z drobnymi przylistkami. Kwiaty Mogą być obupłciowe lub jednopłciowe, umieszczone różnie na jednej roślinie (rośliny poligamiczne). Kwiaty pięciokrotne. Działki kielicha są zrośnięte u nasady i tu woreczkowato rozdęte. Płatki korony u nasady zgrubiałe, na końcach cienkie. Organy płciowe na okazałym androgynoforze. Znajduje się na nim około 10 pręcików (prątniczków w kwiatach żeńskich), zrośniętych u nasady nitkami. Zalążnia 4- lub 5-komorowa, szczątkowa w kwiatach męskich, zwieńczona jest znamieniem rozdzielającym się na szczycie słupka odpowiednio na 4 lub 5 płatów. Owoce Wielonasienne jagody ze słodkim miąższem.

Systematyka Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Jedna z rodzin w obrębie rzędu kapustowców. Rodzaj Pentadiplandra tradycyjnie zaliczany był do rodziny lipowatych Tiliaceae. Badania molekularne ujawniły przynależność tych roślin do kapustowców.

Zastosowanie Owoce Pentadiplandra brazzeana wykorzystywane są przez rdzenną ludność od wieków. Spożywane są zarówno na surowo, jak i służą do sporządzania przetworów. Dzięki odporności brazzeiny na obróbkę termiczną możliwe jest wykorzystanie owoców do słodzenia napojów i potraw. Używana lokalnie nazwa gatunku „l’oubli” pochodzi z języka francuskiego i oznacza „zapomnienie”. Powstanie zwyczajowej nazwy tłumaczone jest przez zachowanie dzieci rdzennej ludności, które poszukując atrakcyjnych owoców zapominają o swoich matkach.

W krajach, w których gatunek naturalnie występuje, korzenie rośliny wykorzystywane są w medycynie ludowej, a także jako afrodyzjak. Badania laboratoryjne potwierdziły obecność w ekstrakcie substancji o charakterze androgennym.

Przypisy

Kategoria:Kapustowce