Wybory parlamentarne w Południowej Afryce w 1984 – odbyły się 22 sierpnia (do Izby Reprezentantów) oraz 28 sierpnia (do Izby Delegatów) 1984. Wybory zostały przeprowadzone do nowych ciał ustawodawczych powołanych na mocy, zaaprobowanej w referendum z 2 listopada 1983, nowej konstytucji. Wybory nie przewidywały głosowania dla białej społeczności.

Sytuacja przed wyborami Głównym powodem przeprowadzenia wyborów do nowych ciał ustawodawczych była próba, podjęta przez Pietera Willema Bothę (premiera w latach 1978-1984, a następnie prezydenta RPA do 1989 roku), reformy systemu politycznego w kraju. Botha od początku uważał, że system apartheidu należy zreformować, jednak tylko do pewnego punktu. Głównym problemem przed jakim stanął premier było rozwiązanie sprawy Koloredów oraz Hindusów. Obie nacje stanowiące dość znaczny odsetek społeczeństwa RPA, w porównaniu do Afrykanów (posiadających swoje Bantustany), znajdowały się poza systemem politycznym kraju. Poruszenie tego problemu spowodowało rozłam w Partii Narodowej i utworzenie 6 marca 1982 roku Partii Konserwatywnej Południowej Afryki (CPSA). Partia ta różniła się od poprzedniczki tylko niezgodą na podzielenie się władzą z innymi grupami etnicznymi. Nie zważając na to, Botha zaproponował w lipcu 1982 roku w Bloemfontein podjęcie prac nad projektem nowej konstytucji. W przygotowanym w 1983 roku projekcie nowej konstytucji zaproponowano utworzenie trzyizbowego parlamentu: Zgromadzenia Ludowego (178 miejsc – biali), Izby Reprezentantów (85 miejsc – Koloredzi) oraz Izby Delegatów (45 miejsc – Hindusi). Każda izba miała się zajmować sprawami swej grupy rasowej do których zaliczono: kwestie socjalne, edukację, kulturę, rolnictwo, gospodarkę wodną i sprawy finansowe (z wyłączeniem podatków). Reszta spraw miała dotyczyć wszystkich grup. Do tego przewidywano powołanie Rady Prezydenckiej (60 miejsc w tym: 25 mianował prezydent, 20 Izba Zgromadzeń, 10 Izba Reprezentantów i 5 Izba Delegatów), która miała głos decydujący w sprawach ogólnych, jeśli 3 Izby nie mogły dojść do porozumienia. Konstytucja przewidywała również wzmocnienie władzy prezydenta. Prezydenta miano wybierać na 5 lat przez 85-osobowe kolegium elektorskie składające się z 50 przedstawicieli Zgromadzenia Ludowego, 25 Izby Reprezentantów i 10 Izby Delegatów. Do tego prezydent miał stać na czele Rady Ministrów złożonej z białych, Koloredów oraz Hindusów. Projekt konstytucji we wrześniu 1983 roku został zaaprobowany przez parlament, a 2 listopada przyjęty w referendum 65,9% głosów (prawo głosu w referendum mieli tylko biali obywatele).

Wyniki wyborów Sierpniowe wybory 1984 roku spotkały się z chłodnym przyjęciem i zostały zbojkotowane. Do urn udało się tylko 30,9% uprawnionych Koloredów i 20,2% uprawnionych Hindusów.

Izba Reprezentantów PartiaLiczba głosów%Liczba mandatów Partia Pracy 200 335 74,93 76 Partia Kongresu Ludowego 31 701 11,86 2 Partia Wolności 13 505 5,05 1 Zreformowana Partia Wolności 2 632 0,98 0 Niezależni 19 204 7,18 1 Razem 267 377 100 80 Głosy nieważne 5 477 2,07 – Zarejestrowani wyborcy/frekwencja 881 984 30,94 – Źródła:

Izba Delegatów PartiaLiczba głosów%Liczba mandatów Narodowa Partia Ludowa 29 862 36,12 18 Solidarność 30 276 36,62 17 Postępowa Partia Niepodległości 1 322 1,60 1 Narodowa Partia Federalna 633 0,77 0 Narodowa Partia Demokratyczna 14 0,02 0 Niezależni 20 568 24,88 4 Razem 82 675 100 40 Głosy nieważne 936 1,12 – Zarejestrowani wyborcy/frekwencja 401 901 20,80 – Źródła:

Posłowie reprezentujący białą społeczność mieli wejść do Zgromadzenia Ludowego w pełnej liczbie, tym samym dla białych nie przewidziano dodatkowych wyborów.

Następstwa W wyniku przeprowadzenia wyborów 4 września 1984 roku Botha został jednomyślnie wybrany prezydentem RPA. W nowym rządzie, który stworzył zasiedli przedstawiciele innych ras niż biali. Pomimo obojętności ze strony Hindusów i Koloredów oraz wściekłości Afrykanów(stanowiących wtedy ok. 60-70% społeczeństwa i nieposiadających swojej izby) doszło do istotnego wyłomu w systemie apartheidu. Rada Bezpieczeństwa ONZ 17 sierpnia 1984 przyjęła rezolucję nr 554 (1984), potępiającą te wybory i uznającą je za nieważne, jako że miały one na celu utrwalenie rządów mniejszości.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:1984 w Południowej Afryce 1984 RPA