Kyniska (, ur. ok. 430 p.n.e.) – spartańska księżniczka; pierwsza kobieta, która wygrała w starożytnych igrzyskach olimpijskich.
Życiorys Kyniska była córką Archidamosa II, króla Sparty z dynastii Eurypontydów i siostrą dwóch przyszłych monarchów tej polis – Agisa II i Agesilaosa II. Nie są znane informacje na temat małżeństwa i potomstwa Kyniski.
W 396 p.n.e., a także w 392 p.n.e., uczestniczyła – jako właścicielka czterokonnego rydwanu wystawionego w zawodach – w igrzyskach w Olimpii. Kobiety nie mogły startować w zawodach, ani nawet przebywać w Olimpii podczas igrzysk. Wyścigi rydwanów nie wymagały jednak jej obecności w Olimpii – podobnie jak inni właściciele, Kyniska wynajęła woźnicę. Jej rydwan wygrał zawody w dwóch olimpiadach.
Według Ksenofonta i Plutarcha do udziału w zawodach namówić miał ją brat Agesilaos, aby zademonstrować, że zwycięstwa w tej dyscyplinie zawdzięczane są bogactwu i nakładom pieniężnym, a nie cnocie. Grecki geograf, Pauzaniasz, przypisywał Kynisce ambicje i dążenie do wygranej w igrzyskach. Spartańska księżniczka była pierwszą kobietą zajmującą się hodowlą koni i pierwszą kobietą, która zdobyła laury olimpijskie.
By upamiętnić swoje zwycięstwo, Kyniska ufundowała na terenie sanktuarium w Olimpii pomnik rydwanu z woźnicą i brązowymi końmi, a także posąg przedstawiający ją samą. Prace wykonał Appelleas z Megary, który specjalizował się w rzeźbach kobiet. Inskrypcja w dialekcie doryckim na jej pomniku głosiła:
Dla uczczenia Kyniski wzniesiono w Sparcie heroon koło Platanistas, gdzie urządzano atletyczne zawody sportowe.
W ślady Kyniski poszły inne kobiety spartańskie – w roku 368 p.n.e. w wyścigach dwukonnych rydwanów zwyciężyła Euryleonis. Kolejną zwyciężczynią w wyścigach dwukonnych rydwanów na starożytnych igrzyskach olimpijskich w 264 p.n.e. i prawdopodobnie również w wyścigach czterokonnych rydwanów podczas igrzysk w 268 p.n.e. była Bilistiche – metresa Ptolemeusza II Filadelfosa (308–246 p.n.e.).
Przypisy
Kategoria:Spartiaci Kategoria:Urodzeni w V wieku p.n.e. Kategoria:Starożytni olimpijczycy Kategoria:Kobiety starożytnej Grecji Kategoria:Zmarli w IV wieku p.n.e.