thumb|250px|Stadion, strona B amfory panatenajskiej, styl czarnofigurowy, ok. 520 p.n.e., Metropolitan Museum of Art Stadion (gr. στάδιον) – dyscyplina sportowa uprawiana w starożytnej Grecji, bieg krótki rozgrywany na dystansie jednego stadionu. Jedyna konkurencja igrzysk olimpijskich w latach 776–724 p.n.e.

Opis Jeden z czterech biegów rozgrywanych w starożytnej Grecji – obok „biegu tam i z powrotem” – diaulos, biegu długodystansowego dolichos i biegu w zbroi – hopliodromos. Nazwa biegu pochodzi od nazwy miary – stadionu, która określała długość biegu. Współczesnym odpowiednikiem stadionu jest bieg sprinterski na 200 m. Bieg cieszył się dużym powodzeniem, tak że podczas igrzysk trzeba było przeprowadzać eliminacje, a każdy zwycięzca eliminacji wchodził do finału. Począwszy od XXXVIII igrzysk w 632 p.n.e. oprócz biegu mężczyzn zaczęto przeprowadzać bieg chłopców (w wieku 17–20 lat).

Długość biegu była zależna od lokalizacji stadionu na którym się odbywał – stadion był równy 600 stopom, ale długość stopy była różna w różnych regionach Grecji: Epidauros (stadion 181,3 m) Igrzyska pytyjskie w Delfach (stadion ok. 177,5 m) Olimpia (stadion 192,27 m)

Stadion był najbardziej prestiżową ówczesną dyscypliną, a jego zwycięzca miał zaszczyt podkładać ogień pod stos ofiarny, na którym składano w ofierze 100 byków. Stadion był jedną z pięciu dyscyplin tworzących pentatlon (obok skoku w dal, rzutu oszczepem, rzutu dyskiem i zapasów).

Historia Konkurencja ta była jedyną konkurencją igrzysk olimpijskich w latach 776–724 p.n.e. (podczas pierwszych trzynastu igrzysk) a od ok. 300 p.n.e. imieniem zwycięzcy biegu nazywano cały czteroletni okres do następnych igrzysk nazywany Olimpiadą – stąd znani są prawie wszyscy zwycięzcy stadionu. Zwycięzca mógł nazywać się najszybszym biegaczem w świecie greckim. Pierwszym zwycięzcą w 776 p.n.e. był kucharz Koroibos z Elidy.

Pierwsze biegi stadionu w Olimpii odbywały się do ołtarza Zeusa, a zwycięzca zapalał stos ofiarny.

Lista zwycięzców Poniższa lista została stworzona na podstawie informacji w banku danych igrzysk olimpijskich Fundacji Świata Helleńskiego (gr. Ίδρυµα Μείζονος Ελληνισµού, (ΙΜΕ), ang. Foundation of the Hellenic World, (FHW)):

Igrzyska Rok Zwycięzca Miejsce pochodzenia 1. 776 p.n.e. Koroibos z Elidy Elida 2. 772 p.n.e. Antimakos Dyspontium 3. 768 p.n.e. Androklos Mesini 4. 764 p.n.e. Polychares Mesini 5. 760 p.n.e. Aiskines Elida 6. 756 p.n.e. Ojbotas Dyme 7. 752 p.n.e. Daikles Mesini 8. 748 p.n.e. Antikles Mesini 9. 744 p.n.e. Ksenodokos (lub Ksenokles) Mesini 10. 740 p.n.e. Dotades Mesini 11. 736 p.n.e. Leokares Mesini 12. 732 p.n.e. Oksytemis Kleonaj 13. 728 p.n.e. Diokles Korynt 14. 724 p.n.e. Dasmon (lub Desmon) Korynt 15. 720 p.n.e. Orsippos Megara 16. 716 p.n.e. Pitagoras Sparta 17. 712 p.n.e. Polos Epidauros 18. 708 p.n.e. Tellis Sikion 19. 704 p.n.e. Menos Megara 20. 700 p.n.e. Ateradas Sparta 21. 696 p.n.e. Pantakles Ateny 22. 692 p.n.e. Pantakles Ateny 23. 688 p.n.e. Ikaros (lub Ikarios) Hyperesia 24. 684 p.n.e. Kleoptolemos Sparta 25. 680 p.n.e. Talpis Sparta 26. 676 p.n.e. Kallistenes Sparta 27. 672 p.n.e. Eurybates (lub Eurybotos lub Eurybos) Ateny 28. 668 p.n.e. Charmis Sparta 29. 664 p.n.e. Chionis Sparta 30. 660 p.n.e. Chionis Sparta 31. 656 p.n.e. Chionis Sparta 32. 652 p.n.e. Kratinos Megara 33. 648 p.n.e. Gylis (lub Gygis) Sparta 34. 644 p.n.e. Stomas Ateny 35. 640 p.n.e. Sfairos Sparta 36. 636 p.n.e. Arytamas Sparta 37. 632 p.n.e. Eurykleidas Sparta 38. 628 p.n.e. Olynteus Sparta 39. 624 p.n.e. Ripsolaos Sparta 40. 620 p.n.e. Olynteus Sparta 41. 616 p.n.e. Kleondas (lub Kleonidas) Teby 42. 612 p.n.e. Lykotas Sparta 43. 608 p.n.e. Kleon Epidauros 44. 604 p.n.e. Gelon Sparta 45. 600 p.n.e. Antikrates Epidauros 46. 596 p.n.e. Krysamaksos Sparta 47. 592 p.n.e. Eurykles Sparta 48. 588 p.n.e. Glaukias (lub Glykon) Kroton 49. 584 p.n.e. Lykinos Kroton 50. 580 p.n.e. Epitelidas Sparta 51. 576 p.n.e. Eratostenes Kroton 52. 572 p.n.e. Agis Elida 53. 568 p.n.e. Hagnon Skopelos 54. 564 p.n.e. Hippostratos Kroton 55. 560 p.n.e. Hippostratos Kroton 56. 556 p.n.e. Faidros Farsalos 57. 552 p.n.e. Ladromos Sparta 58. 548 p.n.e. Diognetos Kroton 59. 544 p.n.e. Arkilokos Korkyra 61. 536 p.n.e. Agatharchos Korkyra 62. 532 p.n.e. Eryksidas Chalkida 63. 528 p.n.e. Parmenides Kamarina 64. 524 p.n.e. Menandros Tessalia 65. 520 p.n.e. Anokos Taras 66. 516 p.n.e. Iskyros Himera 67. 512 p.n.e. Fanas Pellene 68. 508 p.n.e. Iskomakos (lub Isomakos) Kroton 69. 504 p.n.e. Iskomakos (lub Isomakos) Kroton 70. 500 p.n.e. Nikeas Opus 71. 496 p.n.e. Tisikrates Kroton 72. 492 p.n.e. Tisikrates Kroton 73. 488 p.n.e. Astylos Kroton 74. 484 p.n.e. Astylos Kroton 75. 480 p.n.e. Astylos Syrakuzy 76. 476 p.n.e. Skamandros (lub Skamandrios) Mitylena 77. 472 p.n.e. Dandes Argos 78. 468 p.n.e. Parmenides Paestum 79. 464 p.n.e. Ksenofont Korynt 80. 460 p.n.e. Torymbas (lub Toryllas lub Torymnas) Tessalia 81. 456 p.n.e. Polymnastos Kyrene 82. 452 p.n.e. Lykos Larisa 83. 448 p.n.e. Krison Himera 84. 444 p.n.e. Krison Himera 85. 440 p.n.e. Krison Himera 86. 436 p.n.e. Teopompos Tessalia 87. 432 p.n.e. Sofron Ambrakia 88. 428 p.n.e. Symmakos Mesyna 89. 424 p.n.e. Symmakos Mesyna 90. 420 p.n.e. Hyperbios Syrakuzy 91. 416 p.n.e. Eksainetos Akragas 92. 412 p.n.e. Eksainetos Akragas 93. 408 p.n.e. Eubatas (lub Eubatos lub Eubotas) Kyrene 94. 404 p.n.e. Krokinas (lub Krukinas) Larisa 95. 400 p.n.e. Minos Ateny 96. 396 p.n.e. Eupolemos (lub Eupolis) Elida 98. 388 p.n.e. Sosippos Ateny 99. 384 p.n.e. Dikon Syrakuzy 100. 380 p.n.e. Dionysodoros Taras 101. 376 p.n.e. Damon Thurioi 102. 372 p.n.e. Damon Thurioi 103. 368 p.n.e. Pytostratos Ateny 104. 364 p.n.e. Fokides Ateny 105. 360 p.n.e. Poros Kyrene 106. 356 p.n.e. Poros Malia 107. 352 p.n.e. Smikrinas Taras 108. 348 p.n.e. Polykles Kyrene 109. 344 p.n.e. Aristolokos Ateny 110. 340 p.n.e. Antikles Ateny 111. 336 p.n.e. Kleomantis Kleitor 112. 332 p.n.e. Grylos Chalkida 113. 328 p.n.e. Kliton Macedonia 114. 324 p.n.e. Mikinas Rodos 115. 320 p.n.e. Damasias Amfipolis 116. 316 p.n.e. Deinostenes Sparta 117. 312 p.n.e. Parmenion Mitylena 118. 308 p.n.e. Apollonides Tegea 119. 304 p.n.e. Andromenes Korynt 120. 300 p.n.e. Pitagoras Magnezja nad Meandrem 121. 296 p.n.e. Pitagoras Magnezja nad Meandrem 122. 292 p.n.e. Antigonos Macedonia 123. 288 p.n.e. Antigonos Macedonia 124. 284 p.n.e. Filomelos Farsalos 125. 280 p.n.e. Ladas Ejo 126. 276 p.n.e. Idaios Kyrene 127. 272 p.n.e. Perigenes Aleksandria Igrzyska Rok Zwycięzca Miejsce pochodzenia 128. 268 p.n.e. Seleukos Macedonia 129. 264 p.n.e. Filinos Kos 130. 260 p.n.e. Filinos Kos 131. 256 p.n.e. Ammonios Aleksandria 132. 252 p.n.e. Ksenofanes Amfissa 133. 248 p.n.e. Symilos Neapolis 134. 244 p.n.e. Alkidas Sparta 136. 236 p.n.e. Eraton Etolia 137. 232 p.n.e. Menesteus Bargylia 138. 228 p.n.e. Demetrios Aleksandria 139. 224 p.n.e. Iolaidas Argos 140. 220 p.n.e. Zopyros Syrakuzy 141. 216 p.n.e. Dorotheos Rodos 142. 212 p.n.e. Krates Aleksandria 143. 208 p.n.e. Herklaitos Samos 144. 204 p.n.e. Pyrrias Etolia 144. 204 p.n.e. Herakleides Salamina 146. 196 p.n.e. Mikion Beocja 147. 192 p.n.e. Agemakos Kyzikos 148. 188 p.n.e. Arkesilaos Megalopolis 149. 184 p.n.e. Hippostratos Seleucja nad Tygrysem 150. 180 p.n.e. Onesikritos Salamina 151. 176 p.n.e. Tymilos Aspendos 152. 172 p.n.e. Demokritos Megara 153. 168 p.n.e. Aristandros Antissa 154. 164 p.n.e. Leonidas Rodos 155. 160 p.n.e. Leonidas Rodos 156. 156 p.n.e. Leonidas Rodos 157. 152 p.n.e. Leonidas Rodos 158. 148 p.n.e. Orton Syrakuzy 159. 144 p.n.e. Alkemos Kyzikos 160. 140 p.n.e. Diodoros Sikion 161. 136 p.n.e. Antipatros Epir 162. 132 p.n.e. Damon Delfy 163. 128 p.n.e. Timoteos Tralles 164. 124 p.n.e. Boiotos Sikion 166. 116 p.n.e. Chrysogonos Nikaja 167. 112 p.n.e. Chrysogonos Nikaja 168. 108 p.n.e. Nikomakos Filadelfeia 169. 104 p.n.e. Nikodamos Sparta 170. 100 p.n.e. Simmias Seleucja nad Tygrysem 171. 96 p.n.e. Nikokles Akriaj 172. 92 p.n.e. Eudamos Kos 173. 88 p.n.e. Parmeniskos Korkyra 174. 84 p.n.e. Demostratos Larisa 176. 76 p.n.e. Filonikos Elida 176. 76 p.n.e. Dion Kiparisja 177. 72 p.n.e. Hekatomnos Milet 178. 68 p.n.e. Diokles Hypajpa 179. 64 p.n.e. Andreas Sparta 180. 60 p.n.e. Andromachos Ambrakia 181. 56 p.n.e. Lamachos Taormina 182. 52 p.n.e. Antestion Argos 183. 48 p.n.e. Teodoros Mesini 184. 44 p.n.e. Teodoros Mesini 185. 40 p.n.e. Ariston Thurioi 186. 36 p.n.e. Skamandros Aleksandria 187. 32 p.n.e. Ariston Thurioi 188. 28 p.n.e. Sopatros Argos 189. 24 p.n.e. Asklepiades Sydon 190. 20 p.n.e. Aufidios Patra 191. 16 p.n.e. Diodotos Tyana 192. 12 p.n.e. Diofanes Ejo 193. 8 p.n.e. Artemidoros Tiatyra 194. 4 p.n.e. Demaratos Efez 195. 1 n.e. Demaratos Efez 196. 5 n.e. Pammenes Magnezja nad Meandrem 197. 9 n.e. Asiatikos Halikarnas 198. 13 n.e. Diofenes Prusa 199. 17 n.e. Aiskines Milet 200. 21 n.e. Polemon Petra 201. 25 n.e. Damas (lub Damasias) Kidonja 202. 29 n.e. Hermogenes Pergamon 203. 33 n.e. Apollonios Epidauros 204. 37 n.e. Sarapion Aleksandria 205. 41 n.e. Eubolidas Laodycea 206. 45 n.e. Valerius Mitylena 207. 49 n.e. Atenodoros Ajgion 208. 53 n.e. Atenodoros Ajgion 209. 57 n.e. Kallikles Sydon 210. 61 n.e. Atenodoros Ajgion 211. 65 n.e. Tryfon Filadelfeia 212. 69 n.e. Polites Keramos 213. 73 n.e. Rhodon Kyme 214. 77 n.e. Straton Aleksandria 215. 81 n.e. Hermogenes Ksantos 216. 85 n.e. Apollofanes Tars 217. 89 n.e. Hermogenes Ksantos 218. 93 n.e. Apollonis (lub Heliodoros) Aleksandria 219. 97 n.e. Stefanos Kapadocja 220. 101 n.e. Akilles Aleksandria 221. 105 n.e. Teonas Aleksandria 222. 109 n.e. Kallistos Sydon 223. 113 n.e. Eustolos Sydon 224. 117 n.e. Isarion Aleksandria 225. 121 n.e. Aristeas Milet 226. 125 n.e. Dionysios Sameumys Aleksandria 227. 129 n.e. Dionysios Sameumys Aleksandria 228. 133 n.e. Lukas Aleksandria 229. 137 n.e. Epidaurus Aleksandria 230. 141 n.e. Didymos Klideus Aleksandria 231. 145 n.e. Attikos Sardes 231. 145 n.e. Kranaos (lub Granianos) Sikion 233. 153 n.e. Demetrios Kios 234. 157 n.e. Heras Kios 235. 161 n.e. Mnasibulos Elateja 236. 165 n.e. Aeitales Aleksandria 237. 169 n.e. Eudaimon Aleksandria 238. 173 n.e. Agatopus Egina 239. 177 n.e. Agatopus Egina 240. 181 n.e. Anubin Aleksandria 241. 185 n.e. Heron Aleksandria 242. 189 n.e. Magnos Kyrene 243. 193 n.e. Isidoros Aleksandria 244. 197 n.e. Isidoros Aleksandria 245. 201 n.e. Aleksandros Aleksandria 246. 205 n.e. Epinikos Kyzikos 247. 209 n.e. Satornilos Gortyna 248. 213 n.e. Heliodoros Aleksandria 249. 217 n.e. Heliodoros Aleksandria 250. 221 n.e. Publius Aelius Alkandridas Sparta 251. 225 n.e. Publius Aelius Alkandridas Sparta 252. 229 n.e. Demetrios Salamina 253. 233 n.e. Demetrios Salamina 254. 237 n.e. Demetrios Salamina 262. 269 n.e. Dionysius Aleksandria

Przypisy

Kategoria:Sporty historyczne Kategoria:Sport w starożytnej Grecji