Jarosław Maciej Goliszewski

Jarosław Maciej Goliszewski (ur. 22 lutego 1951 w Warszawie) – polski fotograf, dokumentalista pierwszej Solidarności, stanu wojennego, kultury niezależnej, opozycji demokratycznej, spotkań Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie, obrad Okrągłego Stołu i początków III Rzeczypospolitej oraz czterech pielgrzymek Jana Pawła II do Polski, a następnie życia kulturalnego, społecznego i politycznego. Od 1995 przedsiębiorca, współzałożyciel w 1996 agencji fotograficznej EPOKA. Członek Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich i Stowarzyszenia Wolnego Słowa. Ma status działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznychDecyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 24.05.2017 r. nr DSE2-K0998-D3373-2D/17https://ipn.gov.pl/kwi/uroczystosci/686,Uroczystosc-wreczenia-odznaczen-panstwowych-Warszawa-13-czerwca-2017.html] [dostęp 2018-04-06]..

Życiorys Kariera zawodowa W latach 1969–1983 pracował jako informatyk w Centrum Elektronicznym przy Centrali Narodowego Banku Polskiego w Warszawie. W 1983 po ponad 13 latach pracy zmuszony został z przyczyn politycznych do rozstania się z tym zawodemRozmowa z Jarosławem Maciejem Goliszewskim o stanie wojennym i jego konsekwencjach, Polskie Radio 24, 2016-12-12, [dostęp 2016-12-13]. i przez pewien czas z konieczności życiowej pracował w dwóch zakładach rzemieślniczych, najpierw jako pracownik fizyczny, następnie jako pełnomocnik ds. handlu i reklamy.

Zawodową karierę fotografa rozpoczął w 1980 roku fotografując wydarzenia w kraju w czasie tzw. karnawału „Solidarności” i jednocześnie w tym charakterze podjął współpracę z Regionem Mazowsze NSZZ „Solidarność”Legitymacja prasowa podpisana przez szefa regionu Zbigniewa Bujaka.. Zdjęcia z tego czasu publikował m.in. w związanych z regionem tytułach „Wiadomości Dnia” i „Niezależność” (1980–1981). W sierpniu 1981 zadebiutował na wystawie „W rok po Sierpniu” w Galerii Rzeźby SBWA w Warszawie, na której pokazał autorski zestaw fotografii obok zestawów Janusza Fili i Jacka W. Woźniaka. W 1. połowie lata 80. odwoływał się do doświadczeń Erazma Ciołka, Jana Michlewskiego i Bogusława (Sławka) Biegańskiego, których uważał za swoich fotograficznych mentorów.

Podczas stanu wojennego wykonał w pierwszym półroczu 1982 zdjęcia w obozie dla internowanych w Białołęce przy pomocy dwóch aparatów fotograficznych przemyconych i ukrytych przed strażnikami więziennymi„Jak przełamywaliśmy monopole” – relacja, [w:] „Bibuła” periodyk z czerwca 2011, s. 15..

W latach 1983–1990 jako niezależny fotograf współpracował z podziemnymi wydawnictwami m.in. z „Przeglądem Wiadomości Agencyjnych”„Przegląd Wiadomości Agencyjnych 1984–1990. Przerwana historia ilustrowanej bibuły” – zespół autorów, Wydawnictwo dom na wsi (Ossa 2009)., rzadziej z „Wolą”, „Mostem”, Wydawnictwem im. Konstytucji 3 Maja oraz z prasą emigracyjną, m.in. z „Poglądem” (Berlin Zachodni) i z „Nowym Dziennikiem” red. Bolesława Wierzbiańskiego (USA). Równocześnie w tym czasie pracował dla miesięcznika „Powściągliwość i Praca” (1983–1990) i tygodnika „Przegląd Katolicki” (1984–1989). Oba te tytuły, dopiero co reaktywowane po latach nieobecności, skupiały wówczas liczne grono niezależnych dziennikarzy, a dla drugiego z nich pracowali znani fotografowie, jak Michał Glinicki, Witold Krassowski, Artur Pawłowski, Tomasz Tomaszewski (jako kierownik działu) i Tomasz Wesołowski. Pracował też dla miesięcznika „Konfrontacje” (1987–1989), w którym był kierownikiem działu. Okazjonalnie publikował też zdjęcia w „Tygodniku Powszechnym” i „Niedzieli”, a także w dwutygodniku „Wybór” oraz w miesięczniku „Więź”. thumb|Plakaty wyborcze 4 kandydatów (wybór z kilkudziesięciu ze zdjęciami autorstwa J.M. Goliszewskiego) Fotografował m.in. wydarzenia kultury niezależnej, działania opozycji, demonstracje, życie religijne, pierwsze i kolejne spotkania Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie, dwumiesięczne obrady Okrągłego Stołu, inaugurację Sejmu i Senatu po wyborach kontraktowych, wybór Wojciecha Jaruzelskiego na urząd Prezydenta PRL, powołanie Tadeusza Mazowieckiego na premiera i demontaż pomnika Dzierżyńskiego. Był też fotografem Filharmonii im. Romualda Traugutta założonej i kierowanej przez Tadeusza Kaczyńskiego, muzykologa i krytyka muzycznego„Ze ściśniętym gardłem. 10 lat Filharmonii im. Traugutta (1983–1993)”, Filharmonia im. Romualda Traugutta (Warszawa).„Będziemy dalej uprawiać ten ogród. 25 lat Filharmonii im. Traugutta (1983–2008)”, Fundacja Filharmonii im. Romualda Traugutta (Warszawa)..

Od kwietnia do czerwca 1989 współpracował z Biurem Wyborczym Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”Legitymacja współpracownika nr 11. i na zlecenie jego sekretarza Henryka Wujca wraz z fotografem Erazmem Ciołkiem wykonali, według pomysłu Andrzeja Wajdy i pod jego nadzorem, dwie sesje zdjęciowe w Gdańsku i w Warszawie z udziałem Lecha Wałęsy i z większością solidarnościowo-opozycyjnych kandydatów na parlamentarzystów do plakatów wyborczych w wyborach 4 czerwca 1989 (przy sesjach tych również współpracowali fotografowie: 29.04.1989 w Gdańsku – Jerzy Kośnik, 11.05.1989 w Warszawie – Darosław Maciej Laprus)2 sesje zdjęciowe Lecha Wałęsy z kandydatami w wyborach 4 czerwca 1989 – opracowanie naukowe Adama Cherka „Plakaty wyborcze kandydatów Komitetu Obywatelskiego z Lechem Wałęsą” („Krakowskie Studia Małopolskie” nr 18/2013, s. 384–410) [dostęp 2016-12-06].2 sesje zdjęciowe Lecha Wałęsy z kandydatami Komitetu Obywatelskiego w wyborach 4 czerwca 1989 – informacja na stronie ECS [dostęp 2016-12-06].Dlaczego Lech Kaczyński nie ma zdjęcia z Wałęsą? Fakty i mity o słynnych plakatach wyborczych [dostęp 2017-01-24]..

Ilustrował też portretem Lecha Wałęsy front pierwszego historycznego numeru „Gazety Wyborczej” z 8 maja 1989Gazeta Wyborcza – dziennik ogólnopolski [dostęp 2016-12-06]., w której okazjonalnie publikował zdjęcia do 1993 (był w gronie fotografów publikujących tam od początku, jak Jerzy Gumowski, Krzysztof Miller, Tomasz Wierzejski, Sławomir Sierzputowski, Jacek Marczewski). mały|Jeden z plakatów Lecha Wałęsy (zdjęcie J.M. Goliszewskiego)2-gi plakat wyborczy Lecha Wałęsy z innym zdjęciem wykonanym przez J.M. Goliszewskiego – do obejrzenia http://foto.karta.org.pl/rocznice/fotograficzne-archiwum-opozycji-ii/AOPL_001806.jpg.php.. W wyborach prezydenckich w 1990 był autorem zdjęć do plakatów wyborczych Lecha WałęsyPlakat na stronie Ośrodka KARTA..

Między 1989 a 1991 rokiem współpraca z zachodnimi korespondentami zaowocowała publikacjami jego zdjęć do ich tekstów – z Krzysztofem Bobińskim w „Financial Times”„Financial Times” np. numer z 1989-03-06, s. 36., z Klausem Bachmannem w „Die Tageszeitung”„Die Tageszeitung” np. numer z 1990-04-26, s. 12–13., „Stuttgarter Zeitung”„Stuttgarter Zeitung” np. numer z 1990-04-11, s. 14. i „Die Presse”„Die Presse” np. numer z 1990-04-21 dodatek „Spectrum”, s. I., z Helga Hirsch w „Die Zeit”„Die Zeit” np. numer z 1990-09-14, s. 94.. W latach 1990–1991 pracował w tygodniku „Spotkania” red. Macieja Iłowieckiego, a następnie do połowy 1992 w dzienniku „Nowy Świat” red. Piotra Wierzbickiego (gdzie był kierownikiem działu fotoreportażu). W tym czasie również współpracował z tygodnikiem „The Insider” red. Jane Dobija i z miesięcznikiem „Polska i my” red. Marka Ołdakowskiego (1991–1993).

Fotografował cztery pielgrzymki Jana Pawła II do Polski: w 1979, 1983 (wraz z Erazmem Ciołkiem), 1987 (w zespole z Erazmem Ciołkiem i Darosławem Maciejem Laprusem) oraz 1991 roku (w zespole z Adamem Bujakiem i Erazmem Ciołkiem).

Na 6. Aukcji Fotografii Kolekcjonerskiej zorganizowanej 29 listopada 2009 r. przez Dom Aukcyjny „Rempex”, nieduża czarno-biała fotografia „Widok wystawy Edwarda Krasińskiego” (Galeria Appendix, Warszawa, 1992) z jego sygnaturą autorską jako fotografa oraz z niebieskim paskiem dorysowanym przez Krasińskiego, który też się podpisał, uzyskała jedną z najwyższych cen w historii tego typu sprzedaży„Widok wystawy Edwarda Krasińskiego” – fotografia wylicytowana na aukcji [dostęp 2016-10-01]..

Od 1992 publikuje zdjęcia i fotoreportaże oraz sesje w tytułach prasy ilustrowanej (m.in. „National Geographic Magazine”, „Viva!”, „Gala”, „Tele Magazyn”, „Pani”, „Twój Styl”, „Sukces”, „Newsweek”, „Wprost”, „W sieci”). Wykonuje zlecenia fotograficzne (w tym fotografię reklamową) i filmowe dla różnych firm reprezentujących m.in. polskie i światowe marki.

W 1995 założył Asocjację Autorską (istniała do 2003), a w 1996 wraz z Jackiem Wirgiliuszem Woźniakiem agencję fotograficzną EPOKA., w której jest partnerem zarządzającym (J.W.Wożniak przestał być jej współwłaścicielem w 2009 roku).

Zdjęcia jego autorstwa były i są podpisywane w różne sposoby jako np.: Jarosław Maciej Goliszewski, Maciej Jarosław Goliszewski, Jarosław Goliszewski, Maciej Goliszewski, M. Goliszewski, Jarosław M. Goliszewski, Maciej J. Goliszewski, J. Maciej Goliszewski, J.M. Goliszewski, Goliszewski & Woźniak (w przypadku współautorstwa zdjęć) – niekiedy z uzupełnieniem o nazwy Asocjacja Autorska (lub o skrót AA) i agencji EPOKA lub tylko pod ich samymi nazwami. W dokumentach urzędowych często występuje tylko jako Jarosław Goliszewski, co jest przez niektórych powielane w innych przypadkach i sytuacjach.

Aktywność obywatelska Po wydarzeniach Marca 1968 na Uniwersytecie Warszawskim, których był obserwatorem jako uczeń pobliskiego XXXVII Liceum Ogólnokształcącego, wszedł w krąg ludzi związanych z warszawskim Klubem Inteligencji Katolickiej i podwarszawskich Lasek, w którym pozostawał przez wiele lat. Wtedy poznał m.in. Stanisławę Grabską, Henryka Wujca, Ludwikę Wujec, Marka Tabina, Stanisława Hoinkę, Wojciecha Domańskiego, Wiesława Celińskiego, Bogusława Giertugę, Wojciecha Arkuszewskiego i Yoshiho Umedę. Z inspiracji dr Stanisławy Grabskiej na spotkaniach klubowych prezentował w oryginalnych wykonaniach muzykę gospel & spirituals oraz rock-operę Jesus Christ Superstar autorstwa Andrew Lloyd Webbera (muzyka) i Tima Rice’a (libretto)Program spotkania w KIK 1974-04.Program spotkania w KIK 1974-06..

W drugiej połowie lat 70. pomagał Wiktorowi Nagórskiemu, koledze z pracy w Centrum Elektronicznym NBP i współpracownikowi wydawnictwa „NOW-a” i KSS „KOR”, w kolportowaniu wydawnictw bezdebitowych m.in. Biuletynu Informacyjnego „KOR”. Inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa od 1976 roku, jak wynika z akt zgromadzonych w Instytucie Pamięci NarodowejArchiwum IPN – m.in. sprawa obiektowa „Emisja” dot. Centrali NBP (sygnatura akt IPN BU 0236/428) http://inwentarz.ipn.gov.pl/showDetails?id=2956429&q=emisje&page=1&url=[|typ=0] | [dostęp 2016-12-16].. Był współzałożycielem NSZZ Solidarność w Centrali NBP na jesieni 1980 i członkiem Prezydium Komisji Zakładowej Solidarności w Centrali NBP, w której odpowiadał za informację związkowąSłownik „Niezależni dla kultury 1976–1989” [dostęp 2016-12-06]..

Podczas stanu wojennego był internowany od 13 grudnia 1981 do 7 listopada 1982 w Białołęce [dostęp 2016-12-06]. [dostęp 2021-05-28]. i Strzebielinku [dostęp 2016-12-06]., a w 2011 ukazało się jego wspomnienie na ten temat w periodyku „Bibuła”„Jak przełamywaliśmy monopole” – relacja, [w:] „Bibuła” periodyk z czerwca 2011, s. 14–15 (ISSN 1733-6252).. W tym czasie jego pełnomocnikiem i doradcą pro publico bono był mec. Andrzej Grabiński. Po zwolnieniu z internowania, w ramach dalszych represji, stracił w lutym 1983 dotychczasową pracę.