Drzewiszka (Rhipidomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w skrajnie południowej Ameryce Środkowej i Południowej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 63–210 mm, długość ogona 82–266 mm, długość ucha 12–32 mm, długość tylnej stopy 18,5–38 mm; masa ciała 21–218 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1845 roku niemiecki przyrodnik i badacz Johann Jakob von Tschudi w książce swojego autorstwa zatytułowanej Badania nad fauną Peru. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) drzewiszka białostopa (R. leucodactylus).
Etymologia Rhipidomys (Rhipodomys, Rhipidomus, Rhidomys, Phipidomys, Rhipdomys, Rhipodmys, Rhyppidomis, Rhidpidomys, Ripidomys): rhipis, ῥιπιδος rhipidos ‘wachlarz’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNRhipidomys latimanus(Tomes, 1860)drzewiszka szerokostopagatunek monotypowyskrajnie wschodnie Panama, zachodnia Kolumbia, zachodni Ekwador i północno-zachodnie Peru; zakres wysokości: 450–3000 m n.p.m.DC: 9,8–12,4 cmDO: 13,5–18,4 cmMC: 50–63 gRhipidomys caucensisJ.A. Allen, 1913drzewiszka kolumbijskagatunek monotypowyendemit Kolumbii: Andy w Cauca, Valle del Cauca, Antioquia i Huila; zakres wysokości: 1830–3500 m n.p.m.DC: około 10,3 cmDO: około 13,3 cmMC: brak danychRhipidomys similis J.A. Allen, 1912gatunek monotypowyendemit Kolumbii: Andy w Cauca, Valle de Cauca i Hulia; zakres wysokości: 1830–2400 m n.p.m.DC: 12,8–16,5 cmDO: 18,4–19,2 cmMC: brak danychRhipidomys fulviventerO. Thomas, 1896drzewiszka płowobrzuchagatunek monotypowyskrajnie południowo-zachodnia Wenezuela (Páramo de Tamá) oraz wschodnie Andy w środkowej Kolumbii; zakres wysokości: 1800–3100 m n.p.m.DC: 8,8–11,2 cmDO: 10,7–13,3 cmMC: 25–46 gRhipidomys venezuelaeO. Thomas, 1896drzewiszka wenezuelskagatunek monotypowylasy wilgotne i suche w północnej Kolumbii oraz północno-zachodniej i północno-środkowej Wenezueli; zakres wysokości: około 710 m n.p.m.DC: 12–15,2 cmDO: 13,4–18,8 cmMC: 74–81 gRhipidomys couesi(J.A. Allen & F.M. Chapman, 1893)drzewiszka nizinnagatunek monotypowyśrodkowa Kolumbia do północnej Wenezueli (wraz z wyspą Margarita) oraz Trynidad i Tobago (Trynidad); zakres wysokości: 10–1500 m n.p.m.DC: 15–21 cmDO: 17,1–19,5 cmMC: 53–125 gRhipidomys venustusO. Thomas, 1900drzewiszka powabnagatunek monotypowyendemit Wenezueli: lasy mgliste w Cordillera de Mérida; zakres wysokości: powyżej 1000 m n.p.m.DC: 12,1–15 cmDO: 12,3–16,5 cmMC: 41–75 gRhipidomys ochoagrateroliF.J. García, T.G. Almeida, M. Machado, Delgado-Jaramillo, Araujo-Reyes, Vásquez-Parra & Flórez, 2020gatunek monotypowyendemit Wenezueli: góry w Lara–Falcón, Kordyliera Nadbrzeżna (Serra de Arpa i Serranía del Litoral); zakres wysokości: 1300–2225 m n.p.m.DC: 11,1–19 cmDO: 13,7–19 cmMC: 37–81 gRhipidomys tenuicauda(J.A. Allen, 1899)gatunek monotypowyendemit Wenezueli: Serranía de Turimiquire; zakres wysokości: 945–2200 m n.p.m.DC: 10,9–12,8 cmDO: 12,5–15,7 cmMC: brak danychRhipidomys wetzeliA.L. Gardner, 1989drzewiszka dżunglowagatunek monotypowypołudniowa Wenezuela (Amazonas i Bolívar) i skrajnie zachodnia Gujana (góra Roraima); być może północna Brazylia; zakres wysokości: 1030–1850 m n.p.m.DC: 6,3–10,3 cmDO: 8,2–13 cmMC: 20–39 gcentruj|100pxRhipidomys leucodactylus(von Tschudi, 1845)drzewiszka białostopagatunek monotypowypołudniowa Kolumbia, południowa Wenezuela i region Gujana do Ekwadoru, Peru, środkowej Brazylii i środkowej BoliwiiDC: 17,7–21 cmDO: 22–24 cmMC: 125–218 gRhipidomys albujaiJ. Brito, Tinoco, Chávez, Moreno-Cárdenas, Batallas & Ojala-Barbour, 2017gatunek monotypowyendemit Ekwadoru: ograniczony do miejsca typowego w Andach (Park Narodowy Sangay); zakres wysokości: 1400–1800 m n.p.m.DC: 11,8–13 cmDO: 14,6–16,2 cmMC: 46–62 gRhipidomys nitelaO. Thomas, 1901drzewiszka wspaniałagatunek monotypowyamazońskie niziny w południowej Wenezueli, regionie Gujana, północno-środkowej Brazylii oraz Trynidad i Tobago (Małe Tobago); zakres wysokości: powyżej 1400 m n.p.m.DC: 10,8–13,5 cmDO: 15,2–17,9 cmMC: 44–68 gRhipidomys macconnellide Winton, 1900drzewiszka wyżynnagatunek monotypowytepui Wyżyny Gujańskiej w południowej Wenezueli i przyległe obszary Gujany i północnej Brazylii; zakres wysokości: 750–2600 m n.p.m.DC: 10,2–12,3 cmDO: 14,8–18,1 cmMC: 26–50 gRhipidomys emiliae (J.A. Allen, 1916)drzewiszka amazońskagatunek monotypowyendemit Brazylii: na południe od rzeki Amazonka, od zachodniego brzegu rzeki Tapajós na wschód do Maranhão, na południe do Mato GrossoDC: 11,6–15,6 cmDO: 14,3–17,5 cmMC: 50–87 gRhipidomys caririTribe, 2005drzewiszka samotnagatunek monotypowyendemit Brazylii: półsuche obszary caatingi w Ceará, Pernambuco i północnej BahiiDC: 13–19 cmDO: 14,3–27 cmMC: brak danychRhipidomys ipukensis R.G. Rocha, B.M.de A. Costa & L.P. Costa, 2011drzewiszka ipukeńskagatunek monotypowyendemit Brazylii: znany tylko z 3 miejsc w TocantinsDC: 9,9–14,1 cmDO: 11,3–16,5 cmMC: 40–103 gRhipidomys ybyraeLanes & Bonvicino, 2023gatunek monotypowyendemit Brazylii:środkowa Amazonia i CerradoDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychRhipidomys modicusO. Thomas, 1926drzewiszka inkaskagatunek monotypowyendemit Peru: wschodni zbocza Andów na południe od rzeki Marañón; zakres wysokości: 700–1800 m n.p.m.DC: 13–16,5 cmDO: około 17,5 cmMC: brak danychRhipidomys gardneriJ.L. Patton, M.N.F. da Silva & Malcolm, 2000drzewiszka peruwiańskagatunek monotypowywschodnie Peru (od Loreto na południe do Madre de Dios), zachodnia Brazylia (Acre) i północno-zachodnia Boliwia (La Paz); zakres wysokości: 200–2500 m n.p.m.DC: 16,1–19 cmDO: 17,7–19,4 cmMC: 126–155 gRhipidomys ochrogasterJ.A. Allen, 1901drzewiszka żółtobrzuchagatunek monotypowyendemit Peru: wschodnie zbocza Andów w Puno; zakres wysokości: 1220–1940 m n.p.m.DC: 15,2–15,4 cmDO: 19,8–23 cmMC: około 129 gRhipidomys macrurus(P. Gervais, 1855)drzewiszka długoogonowagatunek monotypowypółnocno-wschodnia i środkowa Brazylia (Piauí i Tocantins na południe do Mato Grosso do Sul) i północno-wschodni ParagwajDC: 11,3–15,7 cmDO: 13,6–19 cmMC: 61–112 gRhipidomys bezerrensisCampos, Percequillo & Langguth, 2022gatunek monotypowyendemit Brazylii: znany tylko z miejsca typowego w Bezerros (Pernambuco); zakres wysokości: około 770 m n.p.m.DC: 11,4–12,4 cmDO: 14,8–16,1 cmMC: 45–51 gRhipidomys caracolensisCampos, Percequillo & Langguth, 2022gatunek monotypowyendemit Brazylii: znany z 6 miejsc w południowym Piauí, zachodniej Bahii i północnego Minas GeraisDC: 10,3–14,8 cmDO: 14,2–21,6 cmMC: 53–105 gcentruj|150pxRhipidomys mastacalis(P.W. Lund, 1840)drzewiszka atlantyckagatunek monotypowyendemit Brazylii: Paraíba na południe do Rio de Janeiro; populacje z Ceará i Goiás należą być może do tego gatunkuDC: 12,4–15,1 cmDO: 14,7–16,7 cmMC: 55–100 gRhipidomys tribeiE.A. Goldman, 1913drzewiszka nowagatunek monotypowyendemit Brazylii: znany z 3 miejsc w Minas Gerais i Espírito Santo; zakres wysokości: 1300 m n.p.m.DC: 9,6–13 cmDO: 13,1–15 cmMC: 36–68 gRhipidomys itoan B.M. de A. Costa, Geise, Pereira & L.P. Costa, 2011drzewiszka itoańskagatunek monotypowyendemit Brazylii: Rio de Janeiro i São Paulo włącznie z przybrzeżnymi wyspamiDC: 11,9–16,5 cmDO: 13,8–21 cmMC: 50–112 gRhipidomys austrinusO. Thomas, 1921drzewiszka podgórskagatunek monotypowyzalesione doliny w Yungas w zachodnio-środkowej Boliwii na południe do północnej Argentyny; zakres wysokości: 360–2000 m n.p.m.DC: 12,5–13,7 cmDO: 13,6–16,5 cmMC: 51–70 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Bawełniaki Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Jakoba von Tschudiego