Rhinocerotini – monotypowe plemię ssaków z podrodziny nosorożców (Rhinocerotinae) w obrębie rodziny nosorożcowatych (Rhinocerotidae).

Genetyka Większość nosorożcowatych cechuje się diploidalną liczbą chromosomów 82, także nosorożec indyjski i jawajski. Tylko nosorożec czarny ma 84. Jest to prawie największa liczba chromosomów wśród ssaków, jedynie pewne gatunki gryzoni mają ich więcej w genomie.

Ewolucja Nosorożcowate są starą rodziną ssaków. Pojawiły się jeszcze w epoce eoceńskiej, wywodząc się z tej samej grupy, co dwie inne blisko spokrewnione rodziny nosorożców, Hyracodontidae, do których zaliczały się największe lądowe ssaki wszech czasów, jak Paraceratherium, a także prowadzące częściowo wodny tryb życia Amynodontidae. Pierwsze właściwe nosorożcowate pojawiły się w Euroazji i były niewielkimi zwierzętami, dopiero późnej zwiększając swe rozmiary zgodnie z zasadą Cope’a. Nie miały też jeszcze rogów. W oligocenie osiągnęły już znaczną różnorodność, choć nie opanowały jeszcze Afryki, z którą kojarzą się obecnie. W epoce tej istniały już formy o średnich i dużych rozmiarach. W oligocenie pojawiły się też pierwsze rogate nosorożce, Diceratherium. Był to także jedyny znany przedstawiciel amerykańskiej megafauny przez 10 milionów lat.

Nosorożcowate osiągnęły istotny sukces ewolucyjny, obejmując szeroki zakres nisz ekologicznych. Dzięki dużym rozmiarom mogły wykarmić się szorstkim, słabej jakości pokarmem, w tym niską roślinnością bogatą w krzemionkę, na co odpowiedziały molaryzacją przedtrzonowcow. Jej stopień nie był jednak w obrębie gatunku cechą stałą, co doprowadziło do istotnego zamieszania w XX-wiecznej paleontologii, kiedy to na podstawie takich niestałych cech opisywano taksony, które potem okazywały się synonimiczne. Zwierzęta te zasiedliły Amerykę, Europę i Azję, a także Afrykę. Ich sukces z oligocenu nie trwał jednak wiecznie, jako że w miocenie doszło do wymarcia części linii wskutek zmian klimatycznych. Wymarły prawie wszystkie nosorożcowate amerykańskie, w Eurazji przetrwały tylko dwie linie. Przedstawiciele jednej z nich przypominały dzisiejsze nosorożce sumatrzańskie. Z tej właśnie linii wywodzi się sławny nosorożec włochaty, zamieszkujący w plejstocenie tereny północy Euroazji.

Dzisaiejsze nosorożcowate dzieli się na dwie linie: afrykańskie Dicerotinae i azjatyckie Rhinocerotinae z rodzajem Rhinoceros, obejmującym nosorożce indyjskiego i jawajskiego. Pozycja nosorożca sumatrzańskiego na drzewie rodowym nosorożcowatych nie została do końca wyjaśniona. Zazwyczaj zalicza się go tej samej podrodziny, jednakże część autorów uważa go za bliższego nosorożcowatym afrykańskim, z którymi łączy go posiadanie obu rogów

W przeciwieństwie do starego nosorożca sumatrzańskiego gatunki z rodzaju Rhinoceros są znacznie młodsze. Nosorożec indyjski i nosorożec jawajski pojawiły się w środkowym plejstocenie.

Rozmieszczenie geograficzne Plemię obejmuje gatunki występujące w Indiach, Nepalu, Indonezji i Wietnamie.

Morfologia Długość ciała 305–346 cm, ogona 66 cm, wysokość w kłębie 150–200 cm; masa ciała 1200–2000 kg (samice są lżejsze od samców).

Systematyka Rodzaj Rhinoceros zdefiniował w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w 10. wydaniu Systema Naturae w publikacji swojego autorstwa poświęconej systematyce zwierząt, roślin i minerałów. Gatunkiem typowym jest (Linneuszowska tautonimia) nosorożec indyjski (R. unicornis).

Etymologia Rhinoceros: rhinokerōs, ῥινοκερωτος rhinokerōtos ‘nosorożec’, od ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘nos’; κερας keras, κερως kerōs ‘róg’. Naricornis: ‘nos’; cornu, cornus lub cornum, corni ‘róg’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Rhinoceros unicornis . Monoceros: gr. μονοκερως monokerōs ‘jednorożec’, od μονος monos ‘pojedynczy’; κερας keras, κερως kerōs ‘róg’. Gatunek typowy: Rhinoceros unicornis . Unicornus: łac. unicornis ‘o jednym rogu’, od uni- ‘pojedynczy’, od unus ‘jeden’; cornu, cornus lub cornum, corni ‘róg’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Rhinoceros unicornis . Eurhinoceros: gr. ευ eu ‘dobry, typowy’; rodzaj Rhinoceros . Gatunek typowy: Gray wymienił trzy gatunki – Rhinoceros javanicus (= Rhinoceros sondaicus ), Rhinoceros nasalis (= Rhinoceros sondaicus ) i Rhinoceros unicornis ; typ nomenklatoryczny (późniejsze oznaczenie) Rhinoceros javanicus (= Rhinoceros sondaicus ). Zalabis: gr. ζα- za- ‘bardzo’; λαβις ‘uchwyt, kleszcze’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Rhinoceros sivalensis (= Rhinoceros unicornis ). Monocerorhinus: gr. μονος monos ‘pojedynczy’ ; κερας keras, κερατος keratos ‘róg’ ; ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘nos, pysk’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Rhinoceros sondaicus . Sinorhinus: ‘chiński’, od późnołac. Sinae ‘chiński’; ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘nos, pysk’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Rhinoceros oweni (= Rhinoceros unicornis ). Punjabitherium: Pendżab (ang. Punjab), Indie; θηριον thērion ‘dzike zwierzę’, od θηρ thēr, θηρος thēros ‘zwierzę’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Rhinoceros platyrhinus .

Podział systematyczny Do plemienia należy jeden rodzaj Rhinoceros z następującymi występującymi współcześnie gatunkami: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxRhinoceros sondaicusA.G. Desmarest, 1822nosorożec jawajski3 podgatunki (w tym 2 wymarłe)zachodnia Jawa; wymarły w kontynentalnej Azji Południowej i Południowo-Wschodniej (ostatni osobnik został zabity w Wietnamie w 2010 roku) i Sumatrze; zakres wysokości: 0–600 m n.p.m.DC: 305–344 cmDO: brak danychMC: 1200–1500 kgcentruj|150pxRhinoceros unicornisLinnaeus, 1758nosorożec indyjskigatunek monotypowyniziny w Himalajach w Nepalu i Indiach; wymarły w Pakistanie, Bhutanie i Bangladeszu; zakres wysokości: 0–415 m n.p.m.DC: 335–346 cmDO: około 66 cmMC: około 2000 kg Kategorie IUCN: – gatunek narażony, – gatunek krytycznie zagrożony.

Opisano również gatunki wymarłe: Rhinoceros kendengindicus (Indonezja; plejstocen) Rhinoceros platyrhinus (subkonytnet indyjski; plejstocen) Rhinoceros sivalensis (subkonytnet indyjski; późny miocen–pliocen) Rhinoceros sinensis (Indie i Chińska Republika Ludowa; środkowy–późny plejstocen)

Uwagi

Przypisy

Nazwy zwyczajowe za:

Bibliografia

Kategoria:Nosorożcowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza