Žárový vrch (historyczna nazwa ) – szczyt (góra) o wysokości 1101 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1093 m n.p.m., 1093,8 m n.p.m., 1094,0 m n.p.m. lub 1098,5 m n.p.m.), będący grupą skalną w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Ludvíkov, oddalony o około 6,4 km na północny wschód od szczytu góry Pradziad (). Na skalisku szczytowym znajduje się punkt widokowy. Góra położona jest w Obszarze Chronionego Krajobrazu Jesioniki (), a ponadto na części stoku zachodniego utworzono dodatkowo rezerwat przyrody Jelení bučina. Rozległość góry (powierzchnia stoków) szacowana jest na około 7,3 km², a średnie nachylenie wszystkich stoków wynosi około 12°.
Charakterystyka Lokalizacja mały|250px|Widok ze skalisk szczytowych góry Plošina w kierunku szczytów gór Žárový vrch i Pradziad (2020 rok) Góra Žárový vrch położona jest nieco na wschód od centrum całego pasma Wysokiego Jesionika, leżąca w części Wysokiego Jesionika, w centralnym obszarze (mikroregionu) o nazwie Masyw Orlíka () na ramieniu bocznym, ciągnącym się od przełęczy Kóta do góry Zámecká hora. Žárový vrch jest górą trudno rozpoznawalną i niezbyt charakterystyczną, położoną w masywie trzech gór: Lyra – Žárový vrch – Plošina, mających wysokości powyżej 1000 m n.p.m.. Jest jednocześnie jednym z wyższych szczytów tego grzbietu, położonym około 3,9 km na północ od miejscowości Karlova Studánka, pomiędzy przebiegającymi drogami: nr Nové Heřminovy – Vidly oraz nr Šternberk – Zlaté Hory. Jest szczytem widocznym m.in. z drogi okalającej połać szczytową góry Pradziad (szczyt widoczny na lewo od linii patrzenia na górę Vysoká hora, ale łatwo go pomylić z sąsiednim szczytem Lyra), a z innego charakterystycznego punktu widokowego – z drogi okalającej szczyt góry Dlouhé stráně jest niewidoczny, bo przysłonięty szczytem Velký Děd i górą Pradziad. Szczyt góry Žárový vrch jest natomiast dobrze widoczny m.in. ze skaliska szczytowego góry Lyra czy też z połaci szczytowej góry Sokol.
Górę ograniczają: od północnego zachodu dolina potoku Środkowa Opawa (), od północnego wschodu przełęcz o wysokości 1003 m n.p.m. w kierunku szczytu Plošina, od wschodu i południowego wschodu krótki nienazwany dopływ potoku Biała Opawa (), potok Biała Opawa, dwie przełęcze: jedna o wysokości 756 m n.p.m. w kierunku szczytu Brantloch i druga o wysokości 835 m n.p.m. w kierunku szczytu Na vyhlídce (2), od południa dolina nienazwanego dopływu potoku Biała Opawa oraz od południowego zachodu przełęcz o wysokości 950 m n.p.m. w kierunku szczytu Lyra i dolina nienazwanego dopływu z tej przełęczy potoku Środkowa Opawa. W otoczeniu góry znajdują się następujące szczyty: od północnego zachodu Mrazový vrch, Zlatá stráň–JV i Zadní plošina, od północy Skály (1) i Jelení kameny, od północnego wschodu Plošina, od południowego wschodu Brantloch i Na vyhlídce (2), od południa Rolandův kámen oraz od południowego zachodu Lyra, Bučina i Nad kapličkou.
Stoki mały|400px|Mapa rozległości i położenia stoków góry Žárový vrch mały|250px|Głaz z tablicą pamiątkową na przełęczy pomiędzy szczytami Lyra i Žárový vrch (2016 rok) W obrębie góry można wyróżnić pięć następujących zasadniczych stoków: wschodni, ciągnący się od szczytu głównego do przełęczy w kierunku szczytu Brantloch południowy, najdłuższy o długości około 2,5 km, ciągnący się od szczytu głównego do doliny nienazwanego potoku, będącego dopływem potoku Biała Opawa południowo-zachodni o nazwie Pytlácká skála, najkrótszy o długości około 950 m, ciągnący się od szczytu głównego do przełęczy w kierunku szczytu Lyra zachodni, ciągnący się od szczytu głównego do doliny potoku Środkowa Opawa (mniej więcej do najniższych partii rezerwatu przyrody Jelení bučina) północno-zachodni, ciągnący się od szczytu głównego do doliny potoku Środkowa Opawa (mniej więcej w okolicy ujścia nienazwanego potoku – dopływu potoku Środkowa Opawa; u podnóża tego stoku, w pobliżu miejsca o nazwie () znajduje się najniższy punkt góry, który ma wysokość około 627 m n.p.m.) Występują tu wszystkie typy zalesienia: bór świerkowy, las mieszany oraz las liściasty, przy czym zdecydowanie dominuje zalesienie borem świerkowym. Stok południowo-zachodni pokryty jest przeważnie borem świerkowym, natomiast pozostałe stoki wraz z obniżaniem wysokości pokryte są poza borem świerkowym, również lasem mieszanym i lasem liściastym. Na niemalże wszystkich stokach występują polany, przecinki oraz nieznaczne ogołocenia. U podnóży stoków: wschodniego, w pobliżu drogi nr oraz północno-zachodniego, w pobliżu drogi nr przebiegają napowietrzne linie przesyłowe prądu o napięciu 22 kV. Góra najeżona jest licznymi pojedynczymi skaliskami i grupami skalnymi występującymi na niemalże wszystkich stokach (m.in. szczyty drugorzędne czy tzw. ). Ponadto na stoku zachodnim na wysokościach (850–915) m n.p.m. występuje obszar pokryty głazowiskiem.
Stoki mają stosunkowo jednolite, na ogół łagodne i mało zróżnicowane nachylenia. Średnie nachylenie stoków waha się bowiem od 8° (stok południowo-zachodni) do 16° (stok północno-zachodni). Średnie nachylenie wszystkich stoków góry (średnia ważona nachyleń stoków) wynosi około 12°. Maksymalne nachylenie stoku północno-zachodniego w pobliżu drogi o nazwie () na odcinku 50 m nie przekracza 40°. Stoki pokryte są siecią licznych dróg (m.in. Chladná cesta, Čtverková cesta, Do Brantlochu, Šestková cesta, U Ptačího Mlýna czy Zámecká cesta) oraz na ogół nieoznakowanych ścieżek i duktów. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu, zalesienie oraz zorientowanie w terenie. 25px Stoki góry Žárový vrchLp.StokDługość stokumPrzewyższeniemŚrednie nachylenie 1 Południowo-zachodni 970 140 8° 2 Południowy 2525 385 9° 3 Północno-zachodni 1470 425 16° 4 Wschodni 2300 470 12° 5 Zachodni 1640 365 13° U podnóża stoku południowo-zachodniego, przy przełęczy w kierunku szczytu Lyra, naprzeciwko chaty o nazwie Sedlová chata położony jest głaz, na którym umieszczono metalową tablicę pamiątkową z inskrypcją (obecnie napis jest słabo czytelny).
Szczyt główny mały|250px|Szczytowe skalisko góry Žárový vrch (2016 rok) mały|250px|Widok ze skaliska szczytowego góry Žárový vrch w kierunku szczytów Vysoká hole, Petrovy kameny, Praděd–V i Pradziad (poniżej słabo widoczne szczyty gór Ostrý vrch, Prostřední vrch i Sokol, jeszcze poniżej Lyra i Bučina) (2016 rok) Na szczyt nie prowadzi żaden szlak turystyczny. Przez połać szczytową przechodzi grzbietowa ścieżka główna, biegnąca od przełęczy w kierunku szczytu Lyra do drugorzędnego szczytu Žárový vrch–SV oraz dalej do szczytu Plošina, oznakowana dwoma białymi poziomymi paskami. Szczyt jest skaliskiem, znajdującym się na grupie skalnej o poziomych wymiarach (76 × 24) m, otoczonej wokół borem świerkowym oraz pokrytej bardzo popularną rośliną występującą niemalże na całym obszarze Wysokiego Jesionika, a mianowicie borówką czarną. Skalisko szczytowe jest punktem widokowym, z którego roztaczają się malownicze perspektywy m.in. w kierunku szczytów: Pradziad, Vysoká hole czy Petrovy kameny oraz szczytów m.in. mikroregionu Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Keprníka (). Na połaci szczytowej znajduje się główny punkt geodezyjny, oznaczony na mapach geodezyjnych numerem (14.). Państwowy urząd geodezyjny o nazwie () w Pradze podaje jako najwyższy punkt góry – szczyt – o wysokości 1100,9 m n.p.m. i współrzędnych geograficznych ().
Dojście do skaliska szczytowego następuje z zielonego szlaku rowerowego 17px oraz skrzyżowania turystycznego o nazwie (), skąd biegnie grzbietowa ścieżka główna (oznakowana dwoma poziomymi białymi paskami), którą należy przebyć odcinek o długości około 970 m, wyznaczona w przecince (niemalże w linii prostej) od przełęczy w kierunku szczytu Lyra.
Szczyty drugorzędne Žárový vrch jest górą o poczwórnym szczycie. W całym masywie góry, poza szczytem głównym można wyróżnić trzy niższe szczyty drugorzędne. mały|250px|Skalisko drugorzędnego szczytu o nazwie Žárový vrch–JZ (2016 rok) mały|250px|Skalisko drugorzędnego szczytu o nazwie Žárový vrch–SV (2018 rok) 25px Szczyty drugorzędne góry Žárový vrch Lp. Szczyt Wysokośćm n.p.m. Odległość od szczytu głównegom Współrzędne geograficzne 160px 1 Žárový vrch–SZ 1047 410 na północny zachód 2 Žárový vrch–SV 1045 850 na północny wschód 3 Žárový vrch–JZ 1012 610 na południowy zachód
Punkty geodezyjne mały|250px|Punkt geodezyjny nr (14.) przy skalisku szczytowym góry Žárový vrch (2018 rok) Na połaci szczytowej znajdują się dwa punkty geodezyjne. Główny punkt geodezyjny, który jest podawany często na mapach jako główny szczyt góry, ma ułamany stalowy słupek, położony przy nim. Drugi punkt geodezyjny położony jest nieco dalej przy grzbietowej ścieżce głównej. Pozostałe dwa drugorzędne punkty geodezyjne usytuowane są na stoku wschodnim blisko drogi o nazwie (). 6px Punkty geodezyjne góry Žárový vrch Lp. Punkt geodezyjny Wysokośćm n.p.m. Odległość od szczytu głównegom Współrzędne geograficzne 1 14 1093,82 25 na południowy wschód 2 14.1 1094,50 90 na północny wschód 3 17 815,44 1590 na południowy wschód 4 17.1 807,94 1430 na południowy wschód
Geologia Pod względem geologicznym masyw góry Žárový vrch należy do jednostki określanej jako kopuła Desny i zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie: blasto-mylonitów (biotytów, chlorytów i muskowitów), skał magmowych, głównie meta-granitoidów oraz skał osadowych, głównie: meta-aleurytów. Na stokach występują tzw. terasy krioplanacyjne, ukształtowane w mroźnym klimacie peryglacjalnym.
Wody Grzbiet główny (grzebień) góry Pradziad, biegnący od przełęczy Skřítek do przełęczy Červenohorské sedlo oraz dalej do przełęczy Ramzovskiej () jest częścią granicy Wielkiego Europejskiego Działu Wodnego, dzielącej zlewiska Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego.
Szczyty wraz ze stokami góry Žárový vrch położone są na północny wschód od tej granicy, należą więc do zlewni Morza Bałtyckiego, do którego płyną wody m.in. z dorzecza rzeki Odry, będącej przedłużeniem płynących z tej części Wysokiego Jesionika górskich potoków (m.in. płynących w pobliżu góry potoków o nazwie Biała Opawa czy Środkowa Opawa). Ze stoków biorą swój początek krótkie, nienazwane potoki, będące dopływami wspomnianych wcześniej potoków Biała Opawa i Środkowa Opawa. Większość źródlisk płynących ze stoków potoków znajduje się na obszarach bagiennych. Z uwagi na stosunkowo łagodne nachylenia stoków, w obrębie góry nie występują m.in. wodospady czy kaskady.
Źródła Na stokach występują liczne źródła. 11px Źródła na stokach góry Žárový vrch Lp. Źródło (oznaczenie) Odległość od szczytum Wysokość bezwzględnam n.p.m. Współrzędne geograficzne 1 Studánka (3665) 920 na północ 890 2 Studánka (5797) 960 na wschód 878 3 Studánka Živá voda 1860 na północ 640
Ochrona przyrody Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki, a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt, ze znajdującym się w nim, w części stoku zachodniego góry rezerwatu przyrody Jelení bučina.
Poza obszarem rezerwatu przyrody Jelení bučina, na krótkich odcinkach stoku wschodniego góry oraz u podnóża góry, drogą nr wytyczono 26,5 km długości ścieżkę dydaktyczną o nazwie () o następującym przebiegu: Malá Morávka – Karlovice (z 17 stanowiskami obserwacyjnymi na trasie)
Ponadto u podnóża stoku wschodniego, w odległości około 2,2 km na południowy wschód od szczytu, na wysokości około 650 m n.p.m., niedaleko drogi nr znajduje się stary jesion wyniosły, który został w 2000 roku uznany za pamiątkowy o nazwie () o wysokości około 27 m i obwodzie pnia 412 cm.
Rezerwat przyrody Jelení bučina mały|250px|Widok na rezerwat przyrody Jelení bučina (2014 rok)