Jenna Marie Ortega (ur. 27 września 2002 w Palm Desert) – amerykańska aktorka pochodzenia portorykańsko-meksykańskiego. W latach 2016−2018 występowała jako Harley Diaz w głównej roli w serialu Disney Channel Rodzinka od środka, za którą zdobyła nagrodę Imagen. W 2019 roku zagrała Ellie Alves w drugim sezonie serialu Ty, a w 2021 roku wystąpiła w familijnym filmie Dzień na tak u boku Jennifer Garner.
Otrzymała także pochwały za swoją rolę jako uczennica szkoły średniej (Vada) w filmie młodzieżowym The Fallout (2021). Zagrała również w slasherach Krzyk, X (oba 2022) i Krzyk VI (2023) gdzie wcieliła się w Tarę Carpenter. Również w 2022 roku zaczęła wcielać się w rolę w komedii grozy Netflixa Wednesday, za którą była nominowana do Złotego Globu, Primetime Emmy, Screen Actors Guild Awards i MTV Movie Award.
Ortega została wyróżniona na listach takich jak Power 100 The Hollywood Reporter w 2023 roku, Forbes 30 Under 30 w 2024 roku oraz Harper’s Bazaar Women of the Year Awards. Oprócz aktorstwa Jenna Ortega jest aktywistką, angażuje się w różne projekty charytatywne i społeczne. Jest ambasadorką organizacji UNAIDS, promując świadomość na temat HIV/AIDS, oraz działa na rzecz praw imigrantów i zdrowia psychicznego. Ortega często wykorzystuje swoją popularność, aby poruszać ważne kwestie społeczne i inspirować młodych ludzi do działania.
Życiorys Urodziła się 27 września 2002 roku w Palm Desert, w Kalifornii. Jej ojciec jest pochodzenia meksykańskiego; był szeryfem, a później pracował w biurze prokuratora okręgowego. Jej matka, mająca meksykańskie i portorykańskie korzenie, pracuje jako pielęgniarka na oddziale ratunkowym. Prababcia ze strony matki Ortegi była nieudokumentowaną imigrantką z Sinaloa w Meksyku, a jej dziadek ze strony matki pochodził z Portoryko.
Ortega dorastała w La Quinta w Kalifornii. Stwierdziła, że w dzieciństwie była „głośna i ekstrawertyczna”. Od szóstego roku życia marzyła o aktorstwie i przez trzy lata prosiła matkę o zgodę na rozpoczęcie kariery. Matka próbowała zainteresować ją innymi zajęciami, takimi jak piłka nożna czy nauka. Ortega była bliska porzucenia aktorstwa na rzecz piłki nożnej. Ostatecznie jednak jej matka kupiła jej książkę z monologami i opublikowała wideo, na którym dziewięcioletnia Ortega wykonuje jeden z nich. Nagranie przyciągnęło uwagę reżysera castingu, który pomógł jej podpisać kontrakt z agencją.
Matka zaczęła wozić ją do Los Angeles na przesłuchania, lecz okazało się to bardzo czasochłonne. Miała trudności z zdobywaniem ról, ponieważ istniało niewiele ofert dla latynosek, a ona „nie wyglądała w określony sposób” – takie doświadczenia negatywnie wpłynęły na jej poczucie własnej wartości. Rozważała przefarbowanie włosów na blond, aby zwiększyć swoje szanse na zdobycie ról.
Przez pierwszy rok nie miała żadnych kontaktów w branży filmowej, ograniczała więc swoje przesłuchania do reklam. Zdobyła role w 12 ogólnokrajowych kampaniach, w tym w trzech reklamach McDonald’s. Od poniedziałku do piątku występowała w Los Angeles, a potem wracała do domu, aby chodzić do szkoły. Uczęszczała do szkoły publicznej – najpierw do Amelia Earhart Elementary School, a następnie do John Glenn Middle School. Przerwała naukę w ósmej klasie, aby występować w projektach Disneya, i wynajęła mieszkanie w Los Angeles po zdobyciu roli w serialu Rodzinka od środka (2016–2018). W tym czasie pracowała w Los Angeles w dni robocze, a na weekendy wracała do domu.
Kariera 2012–2017: Początki kariery aktorskiej i współpraca z Disneyem Ortega zadebiutowała jako aktorka w sitcomie Rob (2012), a później pojawiła się gościnnie w odcinku CSI: Kryminalne zagadki Nowego Jorku zatytułowanym Niewypowiedziany. W 2013 roku zadebiutowała na dużym ekranie w niewielkiej roli córki wiceprezydenta w filmie superbohaterskim Iron Man 3. W tym samym roku wystąpiła w horrorze Naznaczony: rozdział 2 jako członkini obsady drugoplanowej.
W latach 2014–2019 grała powracającą rolę w komediowym serialu telewizyjnym The CW Jane the Virgin, wcielając się w młodszą wersję Jane Villanuevy, którą w dorosłej wersji gra Gina Rodriguez. Declan Gallagher z Entertainment Weekly pochwalił jej grę, pisząc, że „unika ona typowych cech charakterystycznych dla dziecięcych aktorów”.
Wystąpiła także w komediowym filmie (2014) oraz w sitcomie Netfliksa Richie Rich (2015). Ortega wystąpiła w komediodramacie (2015) jako Anna Chapa, córka męskiego eskorty. Los Angeles Times określił ją jako „uroczą”, podczas gdy uznał ją za „strasznie przesłodzoną”.
2018–2021: Przejście do dojrzalszych ról thumb|Ortega w 2020 roku W 2018 roku Ortega zagrała główną rolę w filmie , wcielając się w Dawn, córkę właściciela cyrku. Po zakończeniu serialu „Rodzinka od środka” dążyła do udziału w bardziej dojrzałych projektach, jednak napotykała przekonanie, że role Disneya to „wszystko, co potrafi, lub do czego jest przeznaczona”. Kilka razy rozważała porzucenie aktorstwa, twierdząc, że „jest za stara do młodszych ról, a za młoda do starszych”.
W 2018 roku została obsadzona w roli Ellie Alves w drugim sezonie thrillera Netfliksa Ty, który miał premierę 26 grudnia 2019 roku. Podobnie jak pierwszy sezon, drugi sezon serialu spotkał się z pozytywnymi recenzjami; Robyn Bahr z The Hollywood Reporter określiła Ortegę jako „wybitną aktorkę”. Ortega miała powrócić w trzecim i czwartym sezonie, ale nie mogła tego zrobić z powodu konfliktów w harmonogramie.
Ortega wcieliła się w Phoebe, obiekt uczuć postaci granej przez , w horrorze Netfliksa , który miał premierę we wrześniu 2020 roku i spotkał się z negatywnymi recenzjami krytyków. Użyczyła również głosu podróżniczce vlogerce o imieniu Brooklynn w animowanym serialu Netfliksa (2020–2022).
W 2021 roku zadebiutowała jako autorka książki It′s All Love: Reflections for Your Heart & Soul, zawierającej serię cytatów i wypowiedzi na temat wiary i miłości. Wystąpiła w komediowym filmie Netfliksa Dzień na tak (2021), wcielając się w upartą nastolatkę, która pragnie większej niezależności od rodziców. Doceniła sposób, w jaki osoby kolorowe zostały pokazane w „luźnym kontekście, gdzie ich obecność jest zauważona”, zamiast „narzucania tego na siłę”.
Dzień na tak miał premierę w marcu 2021 roku i spotkał się z mieszanymi recenzjami. pochwalił Ortegę jako „bardzo utalentowaną”, a Associated Press określiła ją jako „imponująco opanowaną młodą aktorkę”.
Ortega zagrała główną rolę w dramatycznym filmie , wcielając się w uczennicę próbującą poradzić sobie z emocjonalną traumą po strzelaninie w szkole. Aby przygotować się do roli, przeglądała zdjęcia, oglądała filmy i wywiady dotyczące strzelanin w szkołach; przetwarzanie takich wydarzeń później „przyszło jej w sposób naturalny”. Brała również udział w ruchu March for Our Lives, który organizował demonstracje wspierające ustawodawstwo dotyczące kontroli broni w Stanach Zjednoczonych.
Ortega, która opisuje siebie jako „bardzo niepewną osobę”, uznała, że łatwo było jej uczynić swoją postać wiarygodną i bliską widzom. Film Następstwa miał premierę na festiwalu South by Southwest 17 marca 2021 roku, a na platformie HBO Max został udostępniony 27 stycznia 2022 roku. Film spotkał się z pozytywnym odbiorem krytyków, a gra aktorska Ortegi została powszechnie pochwalona. z Chicago Sun-Times opisał jej występ jako „wyważony i głęboko poruszający”, natomiast The Hollywood Reporter napisał, że jej „pięknie zniuansowana rola oddaje zarówno pozorną obojętność, jak i pęknięcia w tej fasadzie”.
Od 2022: Sukcesy w filmach grozy thumb|upright=0.85|Jenna Ortega podczas Comic Con 2022 W slasherze Krzyk (2022) – piątym filmie z serii Krzyk – Ortega wcieliła się w postać Tary Carpenter. Odnosząc się do swojej roli, powiedziała: „Myślę, że w języku angielskim nie ma słów, które mogłyby odpowiednio wyrazić, jak bardzo jestem szczęśliwa, podekscytowana i zestresowana tą przygodą”. Reżyserzy i obsadzili Ortegę ze względu na jej umiejętność łączenia tonów horroru i komedii oraz charakterystyczny dźwięk jej krzyku.
Czuła się zestresowana dołączeniem do tak znanej serii, pragnąc „oddać jej sprawiedliwość” bez „kopiowania kogokolwiek”. Powiedziała, że praca nad tym filmem nauczyła ją, jak ważna jest chemia wśród obsady dla naturalnego przebiegu procesu produkcji. Krzyk okazał się sukcesem zarówno pod względem krytycznym, jak i komercyjnym, stając się 35. najbardziej dochodowym filmem 2022 roku. Według The A.V. Club Ortega wykazała się „niesamowitą” odpornością i determinacją w swojej roli. Zdobyła również nagrodę MTV Movie Award w kategorii Najbardziej Przerażająca Rola.
Ortega wystąpiła później w horrorze (2022) z udziałem zespołu Foo Fighters. Recenzenci stwierdzili, że jej talent został niewystarczająco wykorzystany; według Los Angeles Times „nawet cameo świeżo koronowanej Królowej Krzyku 2022, Jenny Ortegi, nie jest w stanie nadać temu filmowi prawdziwego charakteru horroru”.
Następnie zagrała w slasherze X (2022), wyreżyserowanym i napisanym przez Ti Westa, który określił Ortegę jako „nieustraszoną w swoim zaangażowaniu”. Ortega dołączyła do projektu ze względu na jego scenariusz, nazywając go „najbardziej szaloną rzeczą, jaką kiedykolwiek przeczytała”, oraz z powodu możliwości współpracy z Ti Westem. Uznała proces kręcenia za przyjemny i wyjątkowy dzięki unikalnemu stylowi pracy Westa. X stał się najlepiej ocenianym filmem Ortegi na portalu Rotten Tomatoes; The Australian określił ją i jej współgwiazdę, Mię Goth, jako „złodziejki scen”.
Komediowy horror był ostatnim filmem Ortegi wydanym w 2022 roku. The A.V. Club stwierdził, że kontynuuje „swoją passę jako nowa ikona horroru, z upartą punkową osobowością, która skrywa troskę o innych ludzi”, podczas gdy IGN pochwalił jej „beztroską, nieprzejmującą się niczym postawę”.
W maju 2021 roku Ortega została obsadzona w roli w komediowo-horrorowym serialu Netfliksa Wednesday (2022), który określiła jako „nowy rozdział” w swojej karierze. Brała udział w przesłuchaniu przez Zoom z reżyserem Timem Burtonem, podczas którego przeczytała czterostronicowy monolog. Zespół castingowy uznał, że jej interpretacja postaci wniosła niezbędną empatię.
Początkowo wahała się, czy przyjąć tę rolę, ponieważ chciała skupić się na aktorstwie filmowym i obawiała się, że praca nad kolejnym serialem telewizyjnym uniemożliwi jej zdobywanie wymarzonych ról. Aby przygotować się do roli, Ortega przeszła „największą fizyczną przemianę, jaką kiedykolwiek zrobiła”, obcinając włosy i farbując je na czarno, a także zmieniając swoje manieryzmy, sposób mówienia oraz mimikę. Nauczyła się również grać na wiolonczeli i mówić po niemiecku, przeczytała oryginalny komiks Rodzina Addamsów oraz obejrzała telewizyjną adaptację z lat 60..
Ortega nazwała produkcję pierwszego sezonu Wednesday swoim „najbardziej przytłaczającym zadaniem” w 2022 roku i opowiadała o ciągłym stanie dezorientacji i stresu związanego z kierunkiem, w jakim zmierzał serial i jej postać. Powiedziała, że nigdy wcześniej „nie musiała tak stanowczo postawić na swoim na planie, jak w przypadku Wednesday”, uważając, że pierwotny scenariusz był nielogiczny z perspektywy postaci i nie pasował do osobowości Wednesday. Podczas kręcenia niektórych scen zmieniała swoje kwestie bez informowania ekipy.
Po premierze Wednesday krytycy szeroko chwalili Ortegę: CNN stwierdziło, że jej występ wyróżnia serial na tle podobnych spin-offów, będąc „nieustannie dziwacznym, pełnym niezachwianej intensywności, a jednocześnie dziwnie ujmującym”. Wednesday stał się jednym z najchętniej oglądanych seriali Netfliksa, osiągając ponad miliard godzin oglądania w ciągu miesiąca.
Występ Ortegi przyniósł jej nominacje do Złotego Globu oraz Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych. Została również nominowana do Nagrody Emmy w kategorii Wybitna Aktorka Pierwszoplanowa w Serialu Komediowym, stając się drugą najmłodszą nominowaną w tej kategorii. Później mówiła o swoim dyskomforcie związanym z byciem rozpoznawalną dzięki pracy nad serialem, podkreślając, że kręcenie go było dla niej twórczo nieprzyjemnym doświadczeniem.