Morgante – epos renesansowego włoskiego poety Luigiego Pulciego. Poemat ten zapoczątkował we Włoszech tradycję pisania obszernych epickich dzieł wierszowanych. Został opublikowany w pełnej wersji w 1483 roku. Niekiedy stosuje się wobec niego nazwę Morgante maggiore, która odróżnia ostateczną redakcję dzieła od jego wcześniejszego wydania.
Charakterystyka ogólna Morgante jest utworem epickim o znacznych rozmiarach. Utwór ten jest jednym z najdłuższych poematów w całej literaturze europejskiej. Składa się z dwudziestu ośmiu pieśni. Zbudowany został z trzech tysięcy siedmiuset sześćdziesięciu trzech strof ośmiowersowych i liczy w sumie trzydzieści tysięcy sto cztery wersy. Dla porównania, Pan Tadeusz Adama Mickiewicza ma niespełna 10 000 wersów.
Forma Strofy poematu realizują model oktawy (po włosku ottava rima). Zwrotka taka jest zbudowana z wersów jedenastozgłoskowych (endecasillabo) i rymuje się abababcc. Jako pierwszy oktawy w poematach epickich użył w czternastym wieku Giovanni Boccaccio, jednak dopiero poeci wieku piętnastego Pulci i Boiardo, uczynili z tej strofy podstawową zwrotkę eposów bohaterskich, jak również poematów heroikomicznych.
In principio era il Verbo appresso a Dio, Ed era Iddio il Verbo, e il Verbo Lui: Quest'era nel principio, al parer mio, E nulla si può far sanza costui: Però, giusto Signor, benigno e pio, Mandami solo un degli Angeli tui, Che m’accompagni, e rechimi a memoria Una famosa, antica e degna storia.
Bohaterowie Utwór bazuje na Pieśni o Rolandzie i późniejszych opracowaniach losów Rolanda i bitwie w wąwozie Roncevaux. Głównymi bohaterami poematu są Orlando i Rinaldo, paladyni Karola Wielkiego oraz tytułowy Morgante, olbrzym. Negatywnym bohaterem, źródłem wszelkich nieszczęść, jest Ganelon Moguntczyk, który spiskuje przeciwko szlachetnym rycerzom z Saracenami.
Znaczenie Znaczenie poematu Pulciego wynika z jego prekursorskiej roli wobec innych eposów włoskiego renesansu, Orlanda zakochanego (Orlando Innamorato) Mattea Marii Boiarda, Orlanda szalonego (Orlando furioso) Ludovica Ariosta i Jerozolimy wyzwolonej Torquata Tassa.
Przekłady Pieśń pierwszą eposu Pulciego przełożył na język angielski George Gordon Byron. Na język polski przetłumaczone zostały (przez Edwarda Porębowicza) tylko nieliczne oktawy poematu. Zostały one zamieszczone w przedwojennej antologii Panteon wielkich twórców poezji i prozy: antologja literatury powszechnej.
Przypisy
Kategoria:Włoskie eposy Kategoria:Utwory literackie, których akcja toczy się w średniowieczu Kategoria:Utwory literackie napisane oktawą Kategoria:Utwory literackie z 1483