Mogiła zbiorowa – grób lub inne miejsce pochówku, w którym złożono zwłoki, szczątki lub prochy więcej niż jednej osoby. Określenie jest używane przede wszystkim wobec wspólnych pochówków ofiar wojen, masowych egzekucji, katastrof naturalnych, klęsk żywiołowych oraz epidemii. Nie jest to pojęcie tożsame z grobowcem: w znaczeniu słownikowym mogiła jest miejscem w ziemi, w którym grzebie się zmarłego, natomiast grobowiec to duży grób wykonany z kamienia lub murowany.
Charakterystyka Mogiły zbiorowe mogą znajdować się na terenie cmentarzy, w wydzielonych kwaterach wojennych lub poza cmentarzami. W cmentarnictwie wojennym odróżnia się je od mogił indywidualnych; tylko obiekt kryjący rzeczywisty pochówek jest grobem, natomiast samo upamiętnienie bez pochowanych szczątków ma charakter miejsca pamięci.
Forma mogiły zbiorowej zależy od czasu powstania, okoliczności pochówku i późniejszego sposobu upamiętnienia. Może to być prosta mogiła ziemna oznaczona krzyżem, tablicą lub stelą, ale także obiekt z obramowaniem, płytą nagrobną, ogrodzeniem albo pomnikiem. Historyczne mogiły zbiorowe powstawały m.in. w miejscach walk, egzekucji, pacyfikacji, katastrof oraz pochówków epidemicznych.
Status prawny w Polsce Współczesne przepisy dotyczące chowania zmarłych przewidują, że zwłoki mogą być pochowane m.in. przez złożenie w grobach ziemnych lub murowanych, a groby ziemne, groby murowane i kolumbaria przeznaczone na składanie zwłok i szczątków ludzkich mogą znajdować się tylko na cmentarzach. Nie wyklucza to istnienia dawnych mogił zbiorowych poza terenem cmentarzy, zwłaszcza gdy powstały one w miejscu śmierci lub pierwotnego pochówku ofiar.
Jeżeli mogiła zbiorowa spełnia przesłanki grobu wojennego, podlega przepisom ustawy o grobach i cmentarzach wojennych. Ustawa zalicza do grobów wojennych m.in. miejsca spoczynku poległych w walkach o niepodległość, osób wojskowych zmarłych wskutek działań wojennych, jeńców wojennych, ofiar represji okupanta niemieckiego albo sowieckiego oraz osób, które zginęły wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w określonym ustawowo czasie. Groby wojenne pozostają pod opieką państwa, a groby wojenne zasadniczo powinny być zgrupowane na cmentarzach wojennych.
Przykładowe mogiły Cmentarz wojenny nr 222 – Brzostek Zbiorowa mogiła wojenna w Harasiukach Mogiła zbiorowa powstańców z 1863 r. w Banachach mogiła zbiorowa ofiar epidemii cholery z lat 1872–1873 w Warszawie mogiła zbiorowa powstańców śląskich w Kielczy
Przypisy
Kategoria:Sztuka sepulkralna Kategoria:Ludobójstwo