Puchaczyk grzywiasty (Jubula lettii) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny puszczykowatych (Strigidae), podrodziny puszczyków (Striginae). Występuje w centralnej i zachodniej Afryce. Jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski.

Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał Johann Büttikofer na łamach „Notes from the Leyden Museum” w 1889. Holotyp pochodził z Liberii. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Bubo letti. Obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza puchaczyka grzywiastego w monotypowym rodzaj Jubula. Został on opisany w 1929 przez G.L. Batesa. Za cechy, które zaważyły na decyzji o wyodrębnieniu gatunku z rodzaju Bubo, uznał lekką budowę ciała, niewielkie stopy ze słabymi pazurami i cienką woskówką, która nie zakrywa całkowicie nasady dzioba. IOC nie wyróżnia podgatunków.

Morfologia Długość ciała wynosi około 40 cm, masa ciała dla jednej samicy: 183 g. U holotypu długość ogona wyniosła 15 cm, skoku 3,5 cm, górnej krawędzi dzioba (w linii prostej) 2,6 cm, a środkowego palca bez pazura – 3 cm. Pióra głowy i szyi są wydłużone i zwisają luźno, tworząc coś na kształt kosmatej grzywy. Opis dotyczy holotypu. Upierzenie głównie rude. Czoło, brew, broda i górna część gardła szara, miejscami widoczne ziemiste prążki. Pióra przypominające brwi czarne. Policzki i pokrywy uszne rdzawe z ciemniejszym prążkowaniem. Pióra po bokach gardła białe z czarnymi końcówkami. Grzbiet, kuper i pokrywy nadogonowe jednolicie rdzawe. Sterówki również rdzawe, ale ogon zdobi 7 czarnych pasów. Skrzydła rdzawe, przy czym zarówno lotki, jak i pokrywy skrzydłowe ozdobione są czarnymi pasami. Cztery z pokryw skrzydłowych średnich na zewnętrznych chorągiewkach mają białe, owalne plamy. Pokrywy skrzydłowe mniejsze i pierwszorzędowe niemal czarne, końcówki rudobrązowe. Barkówki rdzawe, pokryte perłowymi i ziemistymi prążkami. Pierś ruda, zdobiona jaśniejszymi prążkami. Boki ciała jasnopłowe, pióra mają rzucające się w oczy brązowe stosiny. Brzuch, nogawice, pióra porastające skok, pióra w okolicy kloaki oraz pokrywy podogonowe płowe. Tęczówka, dziób i palce żółte.

Zasięg występowania Zasięg występowania obejmuje Liberię, Wybrzeże Kości Słoniowej i Ghanę, następnie nieregularnie obszar od południowego Kamerunu i północnego Gabonu na południe do rzeki Kongo i na wschód po północno-centralną i wschodnio-centralną Demokratyczną Republikę Konga. Brak współczesnych doniesień z Ghany.

Ekologia i zachowanie Puchaczyki grzywiaste są bardzo słabo poznane. Mają odzywać się miękkim kuuuuu, podobnym do gruchania sierpówki. Najprawdopodobniej puchaczyki grzywiaste preferują zwarte lasy deszczowe, nigdy nie zostały odnotowane poza lasem i w przecinkach. Niewiele informacji o pożywieniu; możliwe, że trzon diety stanowią owady, w tym chrząszcze i prostoskrzydłe; w żołądku jednego młodego osobnika znaleziono materię roślinną. Parę z osobnikiem młodocianym obserwowano w lutym w Liberii. Najprawdopodobniej zniesienia przypadają na marzec–maj w Demokratycznej Republice Konga. Świeżo opierzone młode w Kamerunie i Gabonie były obserwowane pod koniec grudnia i w styczniu.

Status IUCN od 2025 roku klasyfikuje puchaczyka grzywiastego jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern); wcześniej, od 2005 roku uznawany był za gatunek niedostatecznie rozpoznany (DD, Data Deficient), a od 1988 roku miał status najmniejszej troski. Liczebność światowej populacji nie została oszacowana. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na wylesianie.

Przypisy

Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

Zdjęcie z Gabonu

Kategoria:Puszczykowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1889 roku