Ofiary II wojny światowej

II wojna światowa zebrała najobfitsze żniwo życia ludzkiego w historii świata. W ciągu 6 lat wojny zginęło ponad 60 milionów ludzi, co stanowiło około 3% całkowitej liczby ludności na świecie (ok. 2,3 miliarda). Poniższe tabele przedstawiają straty ludzkie poniesione przez poszczególne państwa. Liczba ofiar śmiertelnych jest szacunkowa i waha się w zależności od źródła, pomiędzy 50 milionami a ponad 80 milionami ofiar. Wyższa wartość – 80 milionów ofiar śmiertelnych zawiera także zmarłych w wyniku chorób i głodu związanych z konfliktem zbrojnym. Całkowita liczba zabitych cywilów wyniosła około 50–55 milionów ludzi, z czego 19–28 milionów zmarło w wyniku głodu i chorób. Całkowita liczba ofiar militarnych wynosiła 21–25 milionów, w tym około 5 milionów zmarłych w niewoli jeńców wojennych.

Ostatnie badania naukowe rzuciły nowe światło na kwestię liczby ofiar II wojny światowej. Badania przeprowadzone w Rosji po rozpadzie ZSRR doprowadziły do rewizji dotychczasowych szacunków na temat liczby ofiar wojny z krajów Związku Radzieckiego. Według rządu rosyjskiego straty ludzkie ZSRR wewnątrz jego powojennych granic wyniosły 26,6 miliona osóbMichael Ellman and S. Maksudov, Soviet Deaths in the Great Patriotic War: a note – World War II –Europe Asia Studies, lipiec 1994.Andreev EM; Darsky LE; Kharkova TL, Population dynamics: consequences of regular and irregular changes. in Demographic Trends and Patterns in the Soviet Union Before 1991. Routledge. 1993; .. W sierpniu 2009 roku IPN oszacował, że liczba polskich ofiar II wojny światowej wynosi pomiędzy 5,6 a 5,8 miliona ludzi. Historyk Rüdiger Overmans z Militärgeschichtliches Forschungsamt (MGFA) opublikował w 2000 roku badanie, w którym szacuje, że militarne straty ludzkie Niemiec – zabitych i zaginionych wyniosły 5,3 miliona osóbRüdiger Overmans. Deutsche militärische Verluste im Zweiten Weltkrieg. Oldenbourg 2000. ..

Klasyfikacja ofiar Szacowanie liczby zgonów wywołanych wojną lub innymi brutalnymi konfliktami jest kontrowersyjne. Różni historycy przedstawiają wiele różnych szacunków liczby ofiar II wojny światowej. Autorzy książki „Oxford Companion to World War II” utrzymują, że „szacunki liczby zabitych są notorycznie zawodne”I. C. B. Dear and M. R. D. Foot Oxford Companion to World War II Oxford, 2005; , s. 290.. Poniższa tabela przedstawia informacje na temat liczby ofiar z każdego państwa wraz z informacją na temat liczby ludności, w celu zaprezentowania relatywnego wpływu strat ludzkich na populację. W przypadku, gdy źródła różnią się w szacunkach liczby ofiar, podano zakres wartości w celu zaznaczenia, że nad ostateczną liczbą toczy się dyskusja naukowców. Ofiary militarne składają się z poległych w walce (PWW), zaginionych w walce (ZWW) oraz ofiar śmiertelnych będących wynikiem wypadków, chorób oraz śmierci jeńców wojennych w niewoli. Ofiary cywilne składają się z ofiar nalotów bombowych, Holokaustu, niemieckich zbrodni wojennych, japońskich zbrodni wojennych, przesiedleń i zesłań w ZSRR, innych zbrodni wojennych oraz ofiar głodu i chorób związanych z wojną. Źródła liczby ofiar poszczególnych narodowości zostały oszacowane przy użyciu różnych metodologii, a ofiary cywilne będące wynikiem głodu i chorób nie są wliczone w wartości podane dla Niemiec, Japonii oraz kilku innych narodowości. Podane liczby są liczbami rzeczywistych zgonów, hipotetyczne straty będące wynikiem spadku liczby urodzeń nie zostały uwzględnione. Rozróżnienie pomiędzy ofiarami militarnymi a cywilnymi, będącymi bezpośrednim wynikiem konfliktu zbrojnego oraz strat ubocznych nie zawsze jest oczywiste. Dla państw, które ucierpiały w wyniku dużych strat, takich jak ZSRR, Chiny, Polska, Niemcy i Jugosławia, źródła są w stanie podać jedynie szacunkowy całkowity ubytek populacji będący wynikiem wojny oraz uśrednione rozbicie tej liczby na ofiary działań wojskowych, zbrodni przeciwko ludzkości oraz głodu będącego wynikiem wojny. Poniższa tabela zawiera 19–25 milionów ofiar głodu w ZSRR, Chinach, Indonezji, Wietnamie, Filipinach oraz Indiach, które często są pomijane w tego typu zestawieniachR.J. Rummel. China’s Bloody Century. Transaction 1991, ..

Ofiary II wojny światowej w poszczególnych państwach Państwo/TerytoriumCałkowita liczba ludności 1 stycznia 1939Ofiary militarneOfiary cywilne będące wynikiem działalności militarnej i zbrodni przeciwko ludzkościOfiary cywilne będące wynikiem głodu i chorób związanych z wojnąSuma wszystkich ofiarLiczba ofiar jako % populacji sprzed wojny 1 073 00030 000Albania: a country study Federal Research Division, Library of Congress; red. Raymond E. Zickel i Walter R. Iwaskiw. wyd. 2, 1994. . dostępne w Federal Research Division of the U.S. Library of Congress. Sekcja: „On The Communist Takeover”. Library of Congress Country Study.30 0002,80 6 968 00039 70070040 4000,58 6 653 000wliczone z niemieckimi siłami zbrojnymiwliczone z NiemcamiZobacz: tabela poniżej 8 387 00012 000Gregory Frumkin. Population Changes in Europe Since 1939, Geneva 1951. s. 44–45.76 00088 0001,05 16 119 0002 600250 000252 6001,57 40 289 0001 000Michael Clodfelter. Warfare and Armed Conflicts – A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000. wyd. 2. 2002, .1 0002 0000,00 6 458 00018 5003 00021 5000,33 517 568 0003 000 000 do ponad 3 750 000Ho Ping-ti. Studies on the Population of China, 1368–1953. Cambridge: Harvard University Press, 1959.7 357 000R. J. Rummel. China’s Bloody Century. Transaction 1991, . Tabela 5A. do 8 191 000Werner Gruhl, Imperial Japan’s World War Two, 1931–1945 Transaction 2007, , s. 85.5 000 000 do 10 000 00015 000 000 do 20 000 000Ho Ping-ti. Studies on the Population of China, 1368–1953. Cambridge: Harvard University Press, 1959. s. 252.2,90 do 3,86 (w powojennych granicach 1945-1992)14 612 000Waller Wynne, Population of Czechoslovakia. (International Population Statistics Reports series P-90, Nr. 3). U.S. Dept. of Commerce, Washington 1953. s. 43 – The U.S. Commerce Dept. Census Bureau zacytowało to źródło informacji o liczbie populacji w dniu 1/1/1939 dla Czechosłowacji: State Statistical Office, Statistical Bulletin of Czechoslovakia, v. II (1947) nr. 4, Praga s. 57.35 000Vadim Erlikman. Poteri narodonaseleniia v XX veke: spravochnik. Moskwa, 2004; , s. 54. do 46 000Urlanis, Boris (1971). Wars and Population. Moskwa, s. 294.294 000  do 320 000340 000 do 355 0002,33 do 2,43 3 795 0006 0006 0000,16 16 492 0001 100Heike Liebau i wsp.: World in World Wars: Experiences, Perceptions, and Perspectives from Africa and Asia. Studies in Global Social History, 2010, s. 227.1 1000,00 (w granicach z roku 1939)1 134 00034 000 (w radzieckich i niemieckich siłach zbrojnych)Estonian State Commission on Examination of Policies of Repression;The White Book: Losses inflicted on the Estonian nation by occupation regimes. 1940–1991. Tallinn 2005. , s. 38, Tabela 2 (24 000 zmobilizowanych przez ZSRR i 10 000 przez Niemców).49 000Estonian State Commission on Examination of Policies of Repression;The White Book: Losses inflicted on the Estonian nation by occupation regimes. 1940–1991 Tallinn 2005. , s. 38, Tabela 2.83 0007,3 17 700 00015 00085 000100 0000,56 Wspólnota Filipin (terytorium USA)16 000 30327 000Werner Gruhl, Imperial Japan’s World War Two, 1931–1945 Transaction 2007, , s. 143–144.164 000336 000527 0003,29 3 700 00083 000National Defence College (1994), Jatkosodan historia 6, Porvoo, . do 95 0002 000Gregory Frumkin. Population Changes in Europe Since 1939, Geneva 1951. s. 58–59.85 000 do 95 0002,30 do 2,57 (wliczając kolonie)41 680 000Gregory Frumkin. Population Changes in Europe Since 1939, Geneva 1951. s. 58–59.210 000390 000600 0001,44 7 222 00035 100, Ateny 2006, s. 126 [dostęp 2016-11-16].171 800300 000Baranowski, Shelley (2010). Nazi Empire: German colonialism and imperialism from Bismarck to Hitler. Cambridge: Cambridge University Press. s. 273, . do 600 000507 000 do 807 0007,02 do 11,17 22 8001 000 do 2 000Werner Gruhl, Imperial Japan’s World War Two, 1931–1945, Transaction 2007; , p. 102.1 000 do 20004,39 do 8,77 25 637 000wliczone z niemieckimi siłami zbrojnymi 8 729 0006 700 [dostęp 2016-11-16].187 30016 000210 0002,41 69 435 00011 500Van Waterford. Prisoners of the Japanese in World War II, McFarland & Company, 1994; , s. 144 (8 500 zabitych holenderskich jeńców wojennych).300 000John W. Dower. War Without Mercy 1986; , s. 296 (300 000 robotników przymusowych).2 400 000Pierre van der Eng. (2008) „Food Supply in Java during War and Decolonisation, 1940–1950”,  MPRA Paper No. 8852, s. 35–38. do 4 000 0003 000 000 do 4 000 0004,3 do 5,76 Indochiny Francuskie24 664 0001 000 000 do 2 000 000Gunn, Geoffrey (2011) „The Great Vietnamese Famine of 1944–45 Revisited”,  The Asia-Pacific Journal, 9(5), nr 4, 31.01.2011. [dostęp 2016-11-16].1 000 000 do 2 200 0004,05 do 8,11 377 800 00087 0001 500 000 do 2 500 000, 19 czerwca 2002 [dostęp 2016-11-16] [zarchiwizowane z adresu 2002-06-19].1 600 000 do 2 600 0000,42 do 0,69 3 698 0005002007000,01 14 340 0002002000,00 2 960 000irlandzkich ochotników wliczono z brytyjskimi siłami zbrojnymi1001000,00 118 9002002000,17 71 380 0002 100 000John W. Dower: War Without Mercy 1986; , s. 297–299 (wlicza się 1 1740 995 poległych 1937-45 oraz 380 000, którzy się poddali). do 2 300 000Ishikida, Miki (2005). Toward Peace: War Responsibility, Postwar Compensation, and Peace Movements and Education in Japan. Universe, Inc. (13.07.2005). s. 30. (dane Japanese Ministry of Health and Welfare).550 000John W. Dower: War Without Mercy 1986, , s. 297–299 (wlicza się ofiary nalotów oraz japońskich cywili zabitych na Siapan i Okinawie). do 800 000Ishikida, Miki (2005). Toward Peace: War Responsibility, Postwar Compensation, and Peace Movements and Education in Japan. iUniverse, Inc. (July 13, 2005). s. 30 (500,000 civilians in Japan and 300,000 overseas, figures of Japanese Ministry of Health and Welfare).2 500 000 do 3 100 000Ishikida, Miki (2005). Toward Peace: War Responsibility, Postwar Compensation, and Peace Movements and Education in Japan. Universe, Inc. (13.07.2005). s. 30 (dane Japanese Ministry of Health and Welfare).3,50 do 4,34 15 490 000Gregory Frumkin. Population Changes in Europe Since 1939, Geneva 1951. s. 156.300 000I. C. B. Dear i M. R. D. Foot Oxford Companion to World War II Oxford, 2005; , s. 290. do 446 000Tomasevich, Jozo. War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration. Stanford: Stanford University Press, 2001. Roz.17 Alleged and True Population Losses (s. 744–750).581 000  do 1 400 0001 027 000  do 1 700 0006,63 do 10,97 11 267 00042 0001 60043 6000,38 24 326 000Wliczone z japońskimi siłami zbrojnymi483 000R. J. Rumell, Statistics of democide Tabela 3.1. do 533 000Werner Gruhl, Imperial Japan’s World War Two, 1931–1945 Transaction 2007; , s. 19.483 000 do 533 0001,99 do 2,19 4 235 0001001000,00 (w granicach z 1939 r.)2 575 00025 000 (w radzieckich i niemieckich siłach zbrojnych)345 000Vadim Erlikman. Poteri narodonaseleniia v XX veke: spravochnik. Moskwa 2004; , s. 29.370 00014,36 295 000w belgijskich i niemieckich siłach zbrojnych5 0005 0001,69