mały|Strona tytułowa Królowej wieszczek Królowa wieszczek (The Faerie Queene) – nieukończony epos angielskiego renesansowego poety Edmunda Spensera. Z zaplanowanych dwudziestu czterech ksiąg poeta ukończył i wydał tylko sześć. Mimo że dzieło stanowi zaledwie jedną czwartą pierwotnego zamysłu, jest ono jednym z najobszerniejszych utworów wierszowanych w literaturze angielskiej. Pierwsze trzy księgi zostały opublikowane w 1590, kolejne trzy w 1596. Z zamierzonej księgi siódmej istnieje tylko urywek. Poemat został wydany przy wsparciu Waltera Raleigha.
Charakterystyka ogólna mały|Witraż z wizerunkiem Britomart, dziewicy-wojowniczki Poemat liczy około trzydziestu pięciu tysięcy wersów. Jest nazywany nawet najdłuższym angielskim eposem. Stwierdzenie to, jakkolwiek nieprawdziwe (dłuższy jest Król Alfred Johna Fitchetta, mający wraz z uzupełnieniami wydawcy ponad 131 000 wersów), jest trafne o tyle, że żadne z arcydzieł poezji brytyjskiej nie jest obszerniejsze. Izrael w Egipcie Edwina Atherstone'a ma prawie dwadzieścia tysięcy wersów, a Pierścień i księga Roberta Browninga przekracza tę liczbę.
Forma Utwór został napisany dziewięciowersową strofą rymowaną ababbcbcc, nazwaną później dla uczczenia poety strofą spenserowską. Zwrotka taka jest zbudowana z ośmiu wersów jambicznych pięciostopowych i jednego sześciostopowego (aleksandrynu). Według Przemysława Mroczkowskiego wywodzi się ona z siedmiowersowej strofy Geoffreya Chaucera, rymowanej ababbcc, znanej powszechnie jako rhyme royal, czyli strofa królewska. Zaproponowana przez Spensera strofa była później stosowana przez wielu poetów angielskich i amerykańskich, w tym zwłaszcza największych romantyków. W Polsce wykorzystywali ją Juliusz Słowacki i Jan Kasprowicz.
Bohaterowie mały|George Frederic Watts, Una i Rycerz Czerwonego Krzyża Poemat Spensera ma charakter alegoryczny. Bohaterem każdej księgi eposu jest rycerz uosabiający jakąś cnotę. Poszczególne księgi są skoncentrowane na cnotach świętości, wstrzemięźliwości, czystości, przyjaźni, sprawiedliwości i dworności. Bohaterem księgi pierwszej jest Rycerz Czerwonego Krzyża (Knight of the Red Cross):
A Gentle Knight was pricking on the plaine, Y cladd in mightie armes and silver shielde, Wherein old dints of deepe wounds did remaine, The cruell markes of many a bloudy fielde; Yet armes till that time did he never wield: His angry steede did chide his foming bitt, As much disdayning to the curbe to yield: Full jolly knight he seemd, and faire did sitt, As one for knightly giusts and fierce encounters fitt.
Przekład mały|Jan Kasprowicz w 1901 mały|Dedykacja eposu Na język polski przełożony został, przez Jana Kasprowicza tylko krótki fragment księgi pierwszej eposu. Przekład ten został opublikowany w autorskiej antologii poezji angielskiej, wydanej przez poetę we Lwowie w 1907. Brak informacji o innych próbach przyswojenia dzieła Spensera, poza drobnymi urywkami.
Zaledwie ujrzy mężny Elf potwora, Tak się na niego bez namysłu rzuci, Jak lew na zdobycz, co w ucieczce skora; Zajdzie mu drogę, od jamy zawróci, Że ten, przerażon, ciszę rykiem skłóci, Ku walecznemu swój ogon wymierzy, By weń zatopić żądło, pełne truci, Lecz ostrym mieczem ten pierwszy z rycerzy, Aż łeb w ramiona skryje, tak smoka uderzy.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Utwory literackie z 1590 Kategoria:Utwory poetyckie Edmunda Spensera Kategoria:Angielskie eposy Kategoria:Utwory literackie napisane strofą spenserowską