Komisariat Straży Granicznej „Nowa Wieś”

thumb Komisariat Straży Granicznej „Nowa Wieś” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.

Geneza Komisariat Straży Granicznej „Nowa Wieś” wywodzi się w prostej linii z komisariatu Straży Celnej „Bielszowice”

komisariat Straży Celnej „Bielszowice”

Zarządzeniem Dyrekcji Ceł „Mysłowice” z 15 czerwca 1922 roku utworzono komisariat Straży Celnej „Bielszowice” podległy Inspektoratowi Celnemu w Rybniku. W dniu następnym do Bielszowic przybyła załoga komisariatu w sile 40 strażników. Rozlokowano się w domu gminnym przy ulicy Głównej 3. Kierownicy placówek zabrali swoich podwładnych i odmaszerowali do Karol-Emanuel, Pawłowa, Kończyc i Makoszowa. Ochraniany odcinek granicy państwowej zaczynał się przy kamieniu granicznym nr 159 na cmentarzu w Rudzie Śląskiej, a kończył w Mizerowie przy kamieniu nr 204. Długość odcinka wynosiła 12 730 metrów.

W 1928 roku przystąpiono do reorganizacji komisariatu. Placówka Karol Emanuel włączona została do komisariatu Lipiny, a w zamian komisariat „Bielszowice” otrzymał placówkę „Piaśniki”. Komisariat przeszedł w podporządkowanie Inspektoratu Granicznego „Piaśniki”. Długość odcinka wynosiła wówczas około 14 kilometrów, zaczynała się od kamienia nr 169, a kończyła na kamieniu 218.

Organizacja komisariatu w 1922 komenda − Bielszowice placówka Straży Celnej „Karol Emanuel” placówka Straży Celnej „Pawłów” placówka Straży Celnej „Kończyce” placówka Straży Celnej „Makoszowy”

Kierownicy komisariatu SC stopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykomisarzKonrad Górny15 VI 1922 – II 1924komisarzFranciszek HesekII 1924 – VII 1928komisarzMarian MutkaVII 1928 –

Formowanie i zmiany organizacyjne W drugiej połowie 1927 przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną. Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Paniówki” do Inspektoratu Granicznego nr 15 „Królewska Huta” i określił jego strukturę organizacyjną. Rozkaz nr 10 z 5 listopada 1929 roku w sprawie reorganizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego komendanta Straży Granicznej płk. Jana Jura-Gorzechowskiego nie wymienia nazwy komisariatu. Wymienia komisariat Straży Granicznej „Bielszowice”, przydziela go do Inspektoratu Granicznego nr 15 „Królewska Huta”, określa jego numer i strukturę. W grudniu 1933 roku przeniesiono siedzibę komisariatu do Nowej Wsi.

Rozkazem nr 1 z 29 stycznia 1934 roku w sprawach [...] zmian przydziałów, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył placówkę I linii „Karol Emanuel” z komisariatu Straży Granicznej „Lipiny” i włączył w skład komisariatu Straży Granicznej „Nowa Wieś”. Rozkazem nr 4 z 17 grudnia 1934 roku w sprawach [...] zarządzeń organizacyjnych i zmian budżetowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył placówkę I linii „Przyszowice” z komisariatu Straży Granicznej „Knurów” i przydzielił do komisariatu Straży Granicznej „Nowa Wieś”. Rozkazem nr 1 z 27 marca 1936 roku w sprawach [...] zmian w niektórych inspektoratach okręgowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył placówkę Straży Granicznej I linii „Przyszowice” z komisariatu „Nowa Wieś” i włączył do komisariatu „Knurów”.

Służba graniczna

Sąsiednie komisariaty: komisariat Straży Granicznej „Lipiny” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Rybnik” − 1928 komisariat Straży Granicznej „Lipiny” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Knurów” − listopad 1929

Funkcjonariusze komisariatu Kierownicy/komendanci komisariatustopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykomisarzMarian MutkaVII 1928 – VII 1929komisarzWacław RomiszewskiVII 1929 – IX 1929podkomisarzTeodor MańczykIX 1929 – VI 1930podkomisarzJózef NawrotVI 1930 – 15 III 1932podkomisarzAleksander Wasilewski15 III 1932 – był XI 1937Zastępcy komendanta komisariatustarszy strażnikWładysław Szczypka1 V 1939 –

Struktura organizacyjna thumb Organizacja komisariatu w kwietniu 1928: komenda − Paniówki placówka Straży Granicznej I linii „Pawłów” placówka Straży Granicznej I linii „Kończyce” placówka Straży Granicznej I linii „Makoszowy” placówka Straży Granicznej I linii „Przyszowice” placówka Straży Granicznej II linii „Bielszowice” placówka Straży Granicznej II linii „Paniówki” placówka Straży Granicznej II linii „Mysłowice”

Organizacja komisariatu w listopadzie 1929: 4/15 komenda − Bielszowice placówka Straży Granicznej I linii „Pawłów” placówka Straży Granicznej I linii „Kończyce” placówka Straży Granicznej I linii „Makoszowy” placówka Straży Granicznej II linii „Bielszowice”

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

(sygn.187/30 do 187/41.) (sygn.191/534.) (sygn.191/159.)

Kategoria:Komisariaty Straży Granicznej (1928–1939) Kategoria:Formacje Straży Granicznej (1928–1939) w Rudzie Śląskiej Kategoria:Paniówki Kategoria:Komisariaty Inspektoratu Granicznego nr 15 „Chorzów”