Giza Frenkel (ur. 16 września 1895 w Wieliczce, zm. 15 maja 1984 w Hajfie) – polska etnografka, pionierka badań nad życiem i kulturą Żydów w Polsce i całej Europie Środkowo-Wschodniej.
Życiorys Urodziła się 16 września 1895 roku w Wieliczce w rodzinie o nazwisku Friedman. Ukończyła szkołę średnią w Krakowie w 1913 roku, po czym rozpoczęła studia na kierunku historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1919 roku przeprowadziła się do Wiednia w celu kontynuowania nauki. W niedługim czasie uzyskała stopień doktora. Następnie studiowała na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie od 1922 roku rozpoczęła karierę naukową w Instytucie Etnografii. Praca badawcza Gizy Frenkel koncentrowała się wokół wycinanki żydowskiej oraz stroju żydówki polskiej.
Wraz z wybuchem II wojny światowej zmuszona została przerwać działalność naukową. W czasie działań zbrojnych wyemigrowała do Związku Radzieckiego. Po zakończeniu wojny przeprowadziła się do Warszawy oraz rozpoczęła pracę jako kustosz nowo powstającego muzeum w Żydowskim Instytucie Historycznym. Współpracowała z Polskim Towarzystwem Ludoznawczym oraz Katedrą Etnografii przy Uniwersytecie im. Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie. Pełniła funkcję konsultanta komisji przy Centralnym Komitecie Żydów Polskich.
Oprócz pracy badawczej, zajmowała się również działalnością pisarską. Publikowała artykuły popularnonaukowe w wydawanych w Polsce żydowskich czasopismach „Chwila” i „Opinia”. W późniejszym czasie jej artykuły były również publikowane w żydowskiej prasie w Stanach Zjednoczonych.
W 1950 roku wyjechała do Izraela (wraz z dziećmi – Zygmuntem i Stellą), gdzie kontynuowała swoją pracę naukową. W latach 1956–1980 pracowała w Muzeum Etnograficznym w Hajfie. Przyczyniła się do odrodzenia się wycinanki żydowskiej jako dziedziny twórczości artystycznej oraz rozpropagowała ten rodzaj sztuki (w wersji tradycyjnej jak i współczesnej) na terenie Izraela. Wspierała okolicznych twórców do kontynuowania działalności poprzez organizacje konkursów oraz licznych wystaw indywidualnych i zbiorowych poszczególnych wycinankarzy.
Z okazji 50-lecia działalności Gizy Frenkel w 1967 roku zorganizowano specjalną wystawę poświęconą głównemu tematowi jej zainteresowań w Muzeum Etnografii i Folkloru w Hajfie. W 1980 roku została wyróżniona przez muzeum w Tel-Awiwie nagrodą im. D. Dawidowicza za pracę nad etnografią Żydów Europy Wschodniej.
Zmarła 15 maja 1984 w Hajfie w Izraelu.
Upamiętnienie Jest jedną z bohaterek wystawy „Etnografki, antropolożki, profesorki” w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie (2022–2023). Jej teksty opublikowano w książce Żywe ogniwa. Wybór tekstów polskich etnografek (1888–1939). Wydawcą jest Państwowy Instytut Wydawniczy i Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów.
Twórczość „Wycinanka w papierze, żydowska sztuka ludowa” „Wycinanka żydowska w Polsce”(1929) „Polska Sztuka Ludowa” „Little-Known Handicrafts of Polish Jews in 19th and 20th Centuries” (artykuł dla „Journal of Jewish Art”, 1975) „Notes on the costume of Jewish Woman in Eastern Europe (artykuł dla „Journal od Jewish Art”,1980) „Paper-cuts” (hasło encyklopedyczne „Encycopedia Judaica”,1972)
Przypisy
Bibliografia Goldberg-Mulkiewicz O., „Wspomnienie pośmiertne: Giza Frenkel (Frankel) - 16.09.1895 Wieliczka - 17.05.1984 Haifa” [w:] „Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1989” t.43 z.1-2, s.139. Patai H., Bar-Itzhak H., „Frenkel, Gizela” [w:] „Encyclopedia of Jewish Folklor and Traditions” New York 2015.
Kategoria:Polscy etnografowie Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1984 Kategoria:Ludzie urodzeni w Wieliczce