mały|Grób Romana Truszczyńskiego na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Roman Truszczyński (ur. 22 października 1902 w Toruniu, zm. 7 sierpnia 1978 w Gdańsku) – polski nauczyciel, komendant Toruńskiej (Pomorskiej) Chorągwi Harcerzy oraz Gdańsko-Morskiej Chorągwi Harcerzy, uznawany za bohatera Chorągwi Gdańskiej ZHP.
Życie prywatne Urodził się 22 października 1902 r. w Toruniu w rodzinie Antoniego i Filipiny Anieli z domu Ekowskiej. Tutaj uczęszczał do szkół, a także był członkiem polskiego chóru ludowego. W roku 1922 ukończył Państwowe Seminarium Nauczycielskie Męskie i rozpoczął pracę jako nauczyciel. W 1926 roku ukończył również Wyższy Kurs Nauczycielski. Po wybuchu wojny został aresztowany w Gdyni. Udało mu się uciec i w październiku 1939 r. poprzez Toruń dotarł do Warszawy. Zaangażował się w tajnym nauczaniu w Korytnicy k. Garwolina i w Sadownem. W czasie pobytu w Warszawie, zaskoczył go wybuch powstania. Po jego upadku został wywieziony do obozu w Magdeburgu, skąd po trzech miesiącach uciekł (wg „Słownika biograficznego Pomorza Nadwiślańskiego” został wywieziony na roboty do Neubrandenburga i po trzech miesiącach zwolniony ze względu na stan zdrowia) i przebywał w okolicach Krakowa. 14 marca 1945 r. Biuro dla Ziem Zachodnich Ministerstwa Oświaty skierowało go do Torunia, ale już 6 kwietnia 1945 r. znalazł się w Gdańsku, gdzie został zatrudniony jako inspektor oświaty w grupie operacyjnej Ministerstwa Oświaty z zadaniem zabezpieczenia budynków i mienia szkolnego oraz przeprowadzenia rejestracji polskiej młodzieży szkolnej. W latach 1945–1947 był też radnym. Od 1946 do 1948 r. był wizytatorem Kuratorium Okręgu Szkolnego, potem inspektorem pedagogicznym w Państwowym Ośrodku Szkolenia Zawodowego Ministerstwa Budownictwa, a od roku 1949 naczelnikiem Wydziału Pedagogicznego w Dyrekcji Okręgowej Szkolenia Zawodowego w Gdańsku. W roku 1953 został kierownikiem Oddziału Rad Narodowych w Prezydium WRN, a rok później ponownie kierownikiem Wydziału Oświaty MRN. W latach 1957–1958 był inspektorem organizacyjnym w Prezydium WRN, skąd powrócił do szkolnictwa i do roku 1963 był kierownikiem Szkoły Podstawowej nr 50 w Gdańsku. Potem do odejścia na emeryturę w roku 1968 pracował na stanowisku sekretarza ds. kultury i oświaty w Wojewódzkiej Radzie Związków Zawodowych. Należał i był aktywnym członkiem organizacji polskich: Związku Nauczycielstwa Polskiego i Związku Polaków. Poza tym aktywnie działał w Zrzeszeniu Kaszubsko-Pomorskim, Towarzystwie Przyjaciół Dzieci, Towarzystwie Przyjaciół Gdańska i Wojewódzkim Komitecie Przeciwalkoholowym, gdzie do końca życia był członkiem Prezydium Zarządu, oraz w towarzystwach naukowych. Udzielał się także w Domu Polskim, w którym na akademii z okazji 3 Maja w 1939 r. jednoznacznie określił swoje stanowisko wobec nadciągającej wojny:
Zmarł 7 sierpnia 1978 r. w Gdańsku, gdzie został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku (rejon II).
Harcerstwo W wieku 15 lat pierwszy raz zetknął się ze skautingiem, latem 1917 r. był współzałożycielem I Drużyny Skautowej im. Tadeusza Kościuszki. Po jej rozwiązaniu 6 lipca 1918 r. przez wojskowe władze niemieckie nie zaprzestał działalności i podjął współpracę z POW. Na krótko został aresztowany 17 czerwca 1919 r. Po zwolnieniu przeszedł przez kordon graniczny do wojsk powstańczych w wolnej już Wielkopolsce. Gdy jesienią wrócił, został drużynowym nowo powstałej V Drużyny im. Józefa Poniatowskiego. W roku 1920, gdy Pomorze wróciło do Macierzy, przejął od Teodora Żuchowskiego lokalną Komisję Dostaw Harcerskich. 31 maja 1924 r. otrzymał stopień instruktorski przodownika i został komendantem Hufca Męskiego w Toruniu, 31 czerwca 1924 roku otrzymał stopień podharcmistrza (po zmianie systemu stopni uznany za harcmistrza), a 25 listopada tego samego roku został komendantem Chorągwi Toruńskiej ZHP, organizując jednocześnie harcerstwo w Wolnym Mieście Gdańsku. W grudniu, w związku z wyjazdem do Francji, gdzie uczył w polskiej szkole w Crensot, zrezygnował z funkcji komendanta, którą w zastępstwie przejął komendant Hufca Harcerzy w Toruniu Teodor Żuchowski. Komendę Chorągwi objął ponownie rok później i kierował nią do 31 marca 1928 r., żegnany na specjalnym ognisku. Wiosną 1928 r. przeszedł do pracy w Polskiej Macierzy Szkolnej w Wolnym Mieście Gdańsku. W roku 1930 został kierownikiem polskiej szkoły powszechnej w Sopocie. Zorganizował szkoły polskie, a w nich drużyny harcerskie, w Nowym Porcie i Wrzeszczu. Był w tym czasie komendantem hufca, w roku 1935 wszedł w skład komendy nowo utworzonej Gdańskiej Chorągwi Harcerzy, i był w niej zastępcą komendanta do roku 1936. W latach 1937–1938 był kierownikiem Wydziału Organizacyjnego i Referatu Starszyzny Komendy Gdańskiej Chorągwi Harcerzy. Wraz z gdańskimi harcerzami uczestniczył w Jamboree w 1924 r. w Danii i w 1929 r. oraz w 1933 r. na Węgrzech, co miało ogromny wydźwięk propagandowy. W roku 1937 wziął udział w jubileuszu dwudziestolecia I Pomorskiej Drużyny Harcerzy im. T. Kościuszki w Toruniu, której był współzałożycielem. W roku 1947 objął funkcję komendanta Gdańsko-Morskiej Chorągwi Harcerzy i pełnił ją do roku 1949, w którym był też kierownikiem Referatu Wizytacji. W czerwcu 1947 r. był uczestnikiem Zlotu w Toruniu z okazji XXX-lecia Harcerstwa Pomorskiego. Wobec postępujących w harcerstwie zmian na stałe zrezygnował z działalności harcerskiej oraz instruktorskiej.
Ordery, odznaczenia i nagrody Ordery Krzyż Oficerski i Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski 1957 r. Srebrny Krzyż Zasługi 1934 r., 1947 r., Brązowy Krzyż Zasługi 1946 r. Medal „Za Odrę, Nysę i Bałtyk” 1946 r. Medal X-lecia Polski Ludowej 1955 r. Medal XXX-lecia Polski Ludowej 1974 r. Złoty Krzyż Harcerskiego Odznaczenia Honorowego „Za Zasługę” 1947 r. Honorowy Krzyż Harcerzy z Czasów Walk o Niepodległość 1939 r.
Odznaczenia
1000-lecia Państwa Polskiego 1966 r. „Za Zasługi dla Gdańska” 1960 r., Zasłużony dla Ziemi Gdańskiej 1965 r., Towarzystwa Przyjaciół Dzieci 1961 r., Honorową Odznaką TPD 1966 r., Towarzystwa Szkół Świeckich 1962 r., Honorową Ruchu Przyjaciół Harcerstwa 1963 r., Zasłużonego Działacza Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich 1963 r., Złotą TPPR 1963 r., Srebrną Odznaką Społecznego Funduszu Odbudowy Stolicy 1965 r., Honorową Odznaką „Za Zasługi W Ruchu Przeciwalkoholowym”, Odznaką XXV-lecia ZHP 1936 r., Złotą Odznaką „Zasłudze” Hufca ZHP w Toruniu 2000 r.,
Nagrody Dyplom Światowej Rady Pokoju
Nagroda Miasta Gdańska (1959)
Przypisy
Bibliografia Archiwum Państwowe w Toruniu, zesp. AmTP –sygn. 5651, poz. 249; USC Gdańsk. Jankowski J., Harcerstwo Pomorza Gdańskiego i Kujaw 1911-1945, Warszawa 1987. Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego t. 4, Gdańsk 1997; Żuchowski T. Kolebką był Toruń, „Nowości” z 4 i 13 X 1999. „Kalendarz Gdański”, 1988. „Rocznik Sopocki”, 1978. „Słowo Pomorskie” z 26 VI 1927 i 3 IV 1928. „Wiadomości Urzędowe” 1925, nr 8-9. Rozkaz Przewodniczącego ZHP L. 4 z 14 VII 1947. „Harcerstwo nr 3/1991 Kronika Kręgu Instruktorskiego „Korzenie” przy Komendzie Chorągwi ZHP w Gdańsku. relacja córki Aleksandry Truszczyńskiej z grudnia 2001.
Kategoria:Harcmistrzowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Toruniu Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy działacze antyalkoholowi Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1972 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku