Mrówkojadek (Cyclopes) – rodzaj ssaków z rodziny mrówkojadkowatych (Cyclopedidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 185–215 mm, długość ogona 170–295 mm, długość ucha 10–18 mm, długość tylnej stopy 30–50 mm; masa ciała 155–300 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1821 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym O naturalnym układzie zwierząt kręgowych, opublikowanym w czasopiśmie „The London Medical Repository”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) mrówkojadek jedwabisty (C. didactylus).
Etymologia Cyclopes: kuklōps, κυκλωπος kuklōpos ‘okrągłooki’, od κυκλος kuklos ‘okrąg’. Didactyles (Didactyla): gr. δι- di- ‘podwójny’, od δις dis ‘dwa razy’, od δυο duo ‘dwa’; δακτυλος daktulos ‘palec’. Gatunek typowy: Cuvier nie wyznaczył typu nomenklatorycznego; w nowej definicji (Liais, 1872) gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) Myrmecophaga didactyla . Myrmydon (Myrmidon): gr. μυρμηδων murmēdōn ‘mnóstwo mrówek’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Myrmecophaga didactyla . Myrmecolichnus: gr. μυρμηξ murmēx, μυρμηκος murmēkos ‘mrówka’; λιχνος likhnos ‘łakomy, żarłoczny’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Myrmecolichnus didactylus (= Myrmecophaga didactyla ). Eurypterna: gr. ευρυς eurus ‘szeroki’; πτερνα pterna ‘pięta’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Myrmecophaga didactyla . Cyclothurus (Cycloturus, ): gr. κυκλωτος kuklōtos ‘zaokrąglony’, od κυκλος kuklos ‘okrąg’; ουρα oura ‘ogon’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Myrmecophaga didactyla . Mamcyclothurus: modyfikacja zaproponowana przez meksykańskiego przyrodnika Alfonso Luisa Herrerę w 1899 roku polegająca na dodaniu do nazwy rodzaju przedrostka Mam (od Mammalia).
Podział systematyczny We wcześniejszych ujęciach systematycznych do rodzaju należał jeden gatunek – C. didactylus; jednak podczas rewizji taksonomicznej rodzaju Cyclopes przeprowadzonej w 2018 roku wyodrębniono z C. didactylus trzy gatunki (dorsalis, ida i catellus) oraz opisano trzy nowe. W takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|80pxCyclopes dorsalis (J.E. Gray, 1865)gatunek monotypowypołudniowy Meksyk do międzyandyjskich dolin w Kolumbii i wzdłuż wybrzeży Oceanu Spokojnego w Kolumbii i EkwadorzeDC: 18,5–21 cmDO: 17–22 cmMC: 155–275 gcentruj|150pxCyclopes didactylus(Linnaeus, 1758)mrówkojadek jedwabistygatunek monotypowywschodnia Kolumbia, wschodnia i południowa Wenezuela, Trynidad i Tobago (Trynidad), region Gujana oraz północna i północno-wschodnia BrazyliaDC: około 20 cmDO: 16,5–29 cmMC: około 300 gcentruj|80pxCyclopes idaO. Thomas, 1900gatunek monotypowyna zachód i południe od rzeki Rio Negro, na południe od rzeki Amazonka; zapisy we wschodnich Andach w Kolumbii; północne granice zasięgu nieznaneDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychCyclopes thomasiMiranda, Casali, Perini, F.A. Machado & F.R. Santos, 2018gatunek monotypowywscgodnio-środkowe Peru (rzeka Juruá na południowy zachód do rzeki Ukajali) na wschód do Brazylii (rzeka Madeira); wschodnie granice zasięgu niepewneDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxCyclopes rufus Miranda, Casali, Perini, F.A. Machado & F.R. Santos, 2018gatunek monotypowyendemit Brazylii: międzyrzecze pomiędzy rzekami Madeira i Aripuanã; północne granice zasięgu prawdopodobnie na rzece Amazonka, południowe granice zasięgu nieznaneDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychCyclopes xinguensisMiranda, Casali, Perini, F.A. Machado & F.R. Santos, 2018gatunek monotypowyendemit Brazylii: pomiędzy rzekami Madeira i Xingu, na północ do rzeki Amazonka; południowe granice zasięgu nieznaneDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|80pxCyclopes catellusO. Thomas, 1928gatunek monotypowyendemit Boliwii: prawdopodobnie zalesione zbocza AndówDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie. Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Mrówkojadkowate Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya