Liściożery (Folivora) – podrząd ssaków łożyskowcowych z grupy szczerbaków i rzędu włochaczy. Obejmuje dwie rodziny współczesne (leniuchowcowate i leniwcowate) oraz kilka wymarłych. Obecni przedstawiciele spędzają życie zwieszając się z gałęzi drzew i żywiąc liśćmi. W przeszłości występowały również formy naziemne, niekiedy dużych rozmiarów. Zwierzęta te zamieszkują Amerykę Południową i Środkową. Brak konkurencji i to, że rzadko padają ofiarą drapieżników, powoduje, że w odpowiednich warunkach osiągają duże zagęszczenia. Groźne dla ich perspektyw jest jednak wylesianie – dwa z sześciu zaliczanych tu gatunków należą do zagrożonych.
Budowa i fizjologia thumb|left|Leniuchowiec krótkoszyi Współczesne liściożery osiągają około 60 cm długości. Ważą od 5 do 8 kg. Wczesnomioceńskie leniwce ważyły od 38 do 95 kg. 38 kg ważył Hapalops, 77 kg Eucholoeops, 95 kg mógł osiągać jeden z okazów Nematherium. Jeszcze większe Mylodontidae, jak Lestodon armatus, osiągać mogły aż 3 tony. U dzisiejszych leniwców trójpalczastych samice są większe od samców.
Skórę tych ssaków porasta gęste futro, utrudniające ocenę sylwetki zwierzęcia, porosłe glonami nadającymi gospodarzom zielony kolor. Pomaga ono wtopić się w tło. Wolno poruszające się leniwce czy leniuchowce zamiast na ucieczce przed drapieżnikiem polegają raczej na kamuflażu.
Zęby liściożerów nie mają ochronnej warstwy szkliwa, podobnie jak pancernikowce. Prawdopodobnie szczerbaki utraciły szkliwo na wczesnym etapie swej ewolucji. Jednakże badania genetyczne wskazują na obecność kodującego enamelinę szkliwa genu u pierwotnych szczerbaków. Eoceński przedstawiciel pancernikowców Utaetus miał szkliwo, co wskazuje że jego utrata musiała wydarzyć się później, a więc już po rozejściu się linii pancernikowców i włochaczy, niezależnie w każdej z linii (chyba że Utaetus miałby wyewoluować szkliwo ponownie). Nie spotyka się siekaczy ani kłów. Występuje natomiast od 4 do 5 par słupowatych zębów policzkowych, za pomocą których liściożery miażdżą i powoli żują liście. U Mylodontidae występował dymorfizm płciowy: samce miały w żuchwie większe zęby przypominające kły.
Przełyk składa się z trzech odcinków, odrębnych histologicznie. Pokarm trafia do dużego, złożonego z licznych komór żołądka, wyposażonego w ślepe uchyłki, w których bytują bakterie posiadające zdolność do rozkładu celulozy. Za żołądkiem leży krótkie jelito (co stanowi wyjątek u zwierząt roślinożernych) długości niecałych 2 m. W dwunastnicy obecne krypty Liberkuhna i gruczoły Brunnera. Warstwa mięśniowa błony śluzowej rozwinięta jest słabo. Jelito czcze tworzy okrężne fałdy przypominające te obserwowane w dwunastnicy, aczkolwiek kosmki jelitowe są węższe i dłuższe. Ścianę wyściela nabłonek jednowarstwowy walcowaty, w którym występują rozsiane komórki sygnetowe. Nie ma jelita ślepego. Po krótkiej okrężnicy następuje poszerzenie prostnicy. Jelito grube wyściela nabłonek walcowaty z liczniejszymi niż w jelicie cienkim komórkami sygnetowymi, prostnica cechuje się dobrym rozwojem muscularis mucosae zasobnej we włókna elastyczne.
Taka budowa układu pokarmowego narzuca długi czas trawienia pokarmu. Przebywa on w żołądku przez kilka tygodni, a wypełniony nim żołądek stanowić może nawet ⅓ masy ciała zwierzęcia. Oddawanie stolca również zdarza się rzadko, raz w tygodniu; tak samo rzadko leniwiec czy leniuchowiec oddaje mocz.
Ogon nie występuje w ogóle bądź jest krótki.
Zwierzęta te spędzają życie zwieszając się z gałęzi drzew swymi łapami. Kończyny liściożerów kończą się niewielką liczbą palców. Leniwcowate mają ich po 3, a leniuchowcowate po 2. Palce kończą się pazurami, którymi zwierzęta obejmują gałęzie.
Zupełnie inaczej wyglądały kończyny naziemnych leniwców wczesnego miocenu, wykazując podobieństwa raczej do łap dzisiejszych mrówkojadów czy innych zwierząt przystosowanych do rozkopywania. Prawdopodobnie równie zręcznie wspinały się po drzewach, co kopały w ziemi. Łopatkę miały trójkątną, jak u leniuchowca, w przeciwieństwie do trapezoidalnej łopatki leniwca; o brzegu kręgowym mniej nachylonym ku przodowi, dobrze rozwiniętym u Eucholoeops pomimo mięśni rozwiniętych gorzej niż u współczesnych liściożerów. Brzeg głowowy był prosty w przeciwieństwie do wypukłego brzegu dzisiejszych przedstawicieli grupy, zwiększającego pole powierzchni przyczepu mięśni dźwigacza łopatki i równoleglobocznego przedniego. Wysoki i dobrze rozwinięty grzebień łopatki wskazuje na dobrze rozwinięty mięsień czworoboczny, podobnie można powiedzieć o mięśniach nadgrzebieniowym i podgrzebieniowym. Wtórny grzebień łopatki nie był dobrze rozwinięty, podobnie jak dół podgrzebieniowy, co z kolei świadczy o słabym rozwoju mięśnia obłego większego. U Hapalops wyrostek barkowy szedł do przodu za dołem panewki kształtu gruszkowatego, a u Eucholoeops ani leniuchowca tak nie czyni. Dobrze rozwinięty guzek nadpanewkowy wskazuje na silny mięsień dwugłowy ramienia. Solidnej budowy był też tworzący z łopatką otwór wyrostek kruczy, co świadczy o dobrym rozwoju więzadła barkowo-kruczego, wspomnianego już mięśnia dwugłowego oraz mięśnia kruczoramiennego. Dość silny był też mięsień naramienny. Obojczyk opisywany jest jako smukły, esowaty. U leniwca podlega redukcji do więzadła, trochę lepiej rozwinięty u leniuchowca, najlepiej rozwinięty był u form wczesnomioceńskich. Kość ramienna była dobrze zbudowana, szczególnie u Mylodontidae, które znacznie przewyższały w tym względzie dzisiejsze liściożery. Wyróżniała się główką bez szyi kształtu prawie kolistego z guzowatościami dla silnych mięśni podgrzebieniowego i nadgrzebieniowego, a także podłopatkowego. Wydatne były także grzbiety dla mięśnia naramiennego i piersiowego większego, tutaj też prym wiodły Mylodontidae. Silne były też mięsień najszerszy grzbietu oraz obły większy, przyczepiające się z tyłu kości. Toledo et al. wspominają też przyczep mięśnia trójgłowego ramienia, podczas gdy przyczepu mięśnia ramiennego nie udało im się znaleźć. Dystalny koniec kości ramiennej był poszerzony, a przedzielone głęboką bruzdą nadkłykcie stanowiły miejsca przyczepu licznych mięśni. Otwór nadkłykciowy występuje u leniuchowca i liściożerów wczesnomioceńskich, nie ma go u leniwca. Kość łokciowa wczesnomioceńskich form była znacznie silniej zbudowana niż u dzisiejszych przedstawicieli kladu. Zaczynała się silnym wyrostkiem łokciowym, miejscem przyczepu mięśnia trójgłowego i mięśnia łokciowego, rozwiniętym szczególnie dobrze u Hapalops i Nematherium. Kończył się dobrze zbudowanym poszerzeniem, podobnym jak u tamanduy, z wydatnym, szerokim wyrostkiem rylcowatym jak u leniwcowatych, a bez powierzchni stawowej dla kości promieniowej, krótkiej, ale dobrze zbudowanej, przypominającej kość promieniową leniuchowcowatych, o dużej i eliptycznej głowie jak u mrówkojadowatych. Leniwcowate i dzisiejsze leniuchowocwate mają raczej małą, okrągławą głowę kości promieniowej. U form wczesnomioceńskich występowała na tej kości dobrze rozwinięta guzowatość dla przyczepu mięśnia dwugłowego. W miocenie liściożery miały jeszcze ręce pięciopalczaste. Dopiero później nastąpiły utrata bądź połączenie palców.
Zachowanie szczątków kopalnych liściożerów pozwala na opisywanie u nich konkretnych chorób kości, jak spondyloartropatia, guzki Schmorla, urazy kręgów, stany zapalne czy oddzielająca martwica kostno-chrzęstna.
Liściożery cechują się wolnym metabolizmem. Pociąga on za sobą częściową zależność temperatury ciała od otoczenia. Temperatura ich ciała waha się pomiędzy 24 a 34 °C. Nie tolerują one niskiej temperatury otoczenia.
Systematyka i ewolucja thumb|left|Leniwiec pstry Liściożery stanowią podrząd w obrębie rzędu włochaczy (Pilosa). Drugim podrzędem tego rzędu są giętkojęzykowe nazywane także mrówkojadami. Rząd włochaczy wraz z rzędem pancernikowców tworzy nadrząd szczerbaków (Xenarthra), pochodzący z Ameryki Południowej. Monofiletyzm szczerbaków potwierdziły liczne badania. Miejsce samych szczerbaków na drzewie rodowym ssaków nie zostało jednakże ustalone jednoznacznie. Istnieją różne hipotezy umiejscawiające je w różnych miejscach. Wedle hipotezy Atlantogenata szczerbaki tworzą klad Atlantogenata z grupą afroterów (afrotery obejmują afrosorkowce, ryjkonosowe, rurkozębne, góralkowce, trąbowce i brzegowce). Pozostałe ssaki łożyskowe należą do Boreoeutheria. Hipotezę tę wspierają badania genetyczne. Badania metodą zegara molekularnego wskazują czas rozejścia się szczerbaków i afroterów na około 103 miliony lat temu (przedział 93-114 milionów lat). Hipoteza Exafroplacentalia wiąże szczerbaki nie z afroterami, w których widzi najbardziej bazalną grupę łożyskowców, ale z Boreoeutheria, dzielonymi na Laurasiatheria (Eulipotyphla, nietoperze, kopytne i Ferae) i Euarchontoglires (siekaczowce, naczelne, łuskowce i Dermoptera). Klad tworzony przez szczerbaki i Boreoeutheria nosi nazwę Exafroplanetalia bądź Notolegia. W końcu hipoteza Epitheria dzieli łożyskowce na dwa klady, z których jednym są szczerbaki. Wszystkie pozostałe łożyskowce zalicza natomiast do drugiego, nazwanego Epitheria, dzielonego dalej na afrotery i Boreoeutheria.
Do podrzędu należą dwie występujące współcześnie nadrodziny – Megatherioidea i Mylodontoidea – wraz zgrupowanymi w nich rodzinami: Choloepodidae – leniuchowcowate, obecnie reprezentowana pojedynczym rodzajem leniuchowiec, w przeszłości obejmująca liczniejsze rodzaje, jak: Eucholoeops, Megalonychotherium, Xibalbaonyx, Ahytherium i Australonyx, Bradypodidae – leniwcowate, rodzina monotypowa z rodzajem leniwiec. oraz wymarłe: Megatheriidae obejmująca mioceńskie Planops i Prepotherium, Mylodontidae , jak: Nematherium, Analcitherium, Mylodon, Glossotherium, Scelidodon i Lestodon, Megalocnidae Megalonychidae Nothrotheriidae , jak Nothriotherium, Orophodontidae Rathymotheriidae Scelidotheriidae , niekiedy uznawana za podrodzinę w obrębie Mylodontidae, obejmująca takie rodzaje jak: Valgipes, Neonematherium i Sybillotherium. Megatheria niekiedy wyodrębniane są w odrębny infrarząd. Obejmuje on rodzaje: Megatherium, Eremotherium i Nothrotheriops. Do żadnej rodziny nie zaliczają się bazalne Megatherioidea: Hapalops, Analcimorphus, Schismotherium, Pelecyodon czy Hyperleptus.
Pokrewieństwa obrazuje następujący kladogram wedle Kalthoff et al. (2011):
thumb|Megatherium Miejsce Megatheria obrazuje wyraźniej kladogram z pracy Toledo et al. (2012) (uproszczono):
Do nieco odmiennych wniosków doszedł zespół Presslee, który przeanalizował sekwencję kolagenu, uwzględniając także mtDNA. Okazało się, że leniuchowiec spokrewniony jest blisko z Mylodontidae, a nie Megalonychidae, a leniwiec i Megalonyx grupują się z Megatherioidea. Z kolei leniwce z Antyli mogą stanowić odrębną grupę, siostrzaną do reszty liściożerów. Stosunki te wyraża następujący kladogram (uproszczono):
Nie istnieją znane nauce skamieniałości pierwotnych szczerbaków. Najstarsze pozostałości liściożerów bądź ich bliskich krewnych pochodzą z eocenu, należą do rodzaju Pseudoglyptodon.
Jak widać, dzisiejsze nadrzewne liściożery wyewoluowały niezależnie od siebie z form naziemnych.
Rozmieszczenie geograficzne thumb|Mapa rozmieszczenia geograficznego leniwca: zielony – leniwiec pstry • szarofioletowy – leniwiec grzywiasty • pomarańczowy – leniwiec trójpalczasty, • czerwony – leniwiec karłowaty