Rozeznawanie duchowe (gr. dokimazein, diacrinein, łac. discernere) – praktyka duchowa, wywodząca się z Biblii polegająca na rozróżnieniu, oddzieleniu od siebie tego co pomieszane w celu rozpoznania rzeczywistej wartości przedmiotu rozeznania, dokonywane przez osobę, przy udziale natchnień i poruszeń, a także darów i charyzmatów Ducha Świętego. Rozeznawanie duchowe pozwala na poznanie przekraczające uzdolnienia naturalne.

Terminy występujące w Nowym Testamencie oznaczające czynność rozeznawania duchowego Gr. dokimazo ()Na podstawie: Strong J., LL.D., S.T.D, Grecko-Polski Słownik Stronga, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2015, G 1381, s. 206; Manuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 21–22. – czasownik ten oznacza czynność sprawdzania, próbowania, badania, analizowania, aby móc daną rzecz przyjąć, albo odrzucić. Oznacza również aprobowanie, uznanie za prawdziwe po badaniu, uznanie za godne.

Miejsca występowania dokimadzo w Nowym Testamencie:

Łk 12,56; 14,19; Rz 1,28; 2,18; 12,2; 14,22; 1 Kor 3,13; 11,28; 16,3; 2 Kor 88,22; 13,5; Ga 6,4; Ef 5,10; Flp 1,10; 1 Tes 2,4; 5,21; 1 Tm 3,10; Hbr 3,9; 1P 1,7; 1 J 4,1

Gr. diacrino ()Na podstawie: Strong J., LL.D., S.T.D, Grecko-Polski Słownik Stronga, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2015, G 1252, s. 186; Manuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 21–22. – to rozróżniać, czynić różnicę, wyróżniać, woleć, uczyć się poprzez rozróżnianie, próbować, decydować, postanawiać, osądzać, rozstrzygać spór. Również odsuwać się od kogoś, opuszczać, odcinać się z wrogim nastawieniem, sprzeciwiać się, zmagać się w sporze, być w sprzeczności z samym sobą, wahać się, wątpić. Diacrino oznacza rozdzielający sąd, który pozwala nam ocenić właściwie to, co mamy przed sobą.

Miejsca występowania diacrino w Nowym Testamencie:

Mt 16,3; 21,21; Mk 11,23; Dz 10,20; 11,2.12; 15,9; Rz 4,20; 14,23; 1 Kor 4,7; 6,5; 11,29.31; 14,29; Jk 1,6; 2,4; Jud 1,9.22

Podmiot rozeznawania duchowego Podmiotem rozeznawania duchowego jest ,,człowiek duchowy"Manuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s.26, czyli taki który angażuje w ten proces rozum oświecony światłem Ducha Świętego. Człowiek taki otwarty jest na natchnienia i poruszenia Ducha Świętego, a także przyjmuje Jego dary i charyzmaty. Podmiot posiadając wolną wolę podejmuje samodzielną decyzję. Posiadanie przez człowieka umiejętności rozeznawania duchowego jest oznaką dojrzałości chrześcijańskiej (Hbr 5,14; Flp 1,9-11).

Cel rozeznawania duchowego Celem rozeznawania duchowego jest sposób życia człowieka na wzór Jezusa Chrystusa (Rz 8,29). Takie życie wymaga uległości Duchowi Bożemu (Rz 8,14), przemiany własnej, światowej i cielesnej mentalności w mentalność duchową aby decydować o wszystkim zgodnie z wolą Bożą (Rz 12,2)Manuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 34–35..

Poziomy rozeznawania Rozeznawanie, rozróżnienie możliwe jest na wielu poziomach: fizyczno-materialny – np. oddzielamy elementy metalowe od drewnianych witalny (organiczny) – np. komórka pobiera z otoczenia substancje potrzebne do życia odrzucając trujące animalny – rozróżnianie instynktowne charakterystyczne dla zwierząt, ale również ludzi. Przykładem może być instynkt snu czy opieki nad potomstwem racjonalny – intelektualny, rozumowy – charakterystyczny dla ludzi. Zakłada umiejętność świadomego myślenia, zdolność kojarzenia faktów itp. duchowy – poziom ten domaga się uległości Duchowi Świętemu, Jego poruszeniom i natchnieniom, wsparcia przez Jego dary i charyzmaty, w ożywczym związku z Jezusem ChrystusemManuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 22–23.. Odróżnia się też poziom poznawczy rozeznawania duchowego (pozwalający odróżnić ducha dobrego od ducha złego – 1 J 4,6) od poziomu moralnego w którym zachowuje się to co dobre, a unika tego, co ma choćby pozór zła (1 Tes 5,20-22)Miczyński J.K., Rozeznawanie duchowe w: Encyklopedia Katolicka, Tom XVII, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2012..

Przedmiot rozeznawania duchowego Istnieje wiele rzeczywistości otwartych na rozeznawanie. Oto niektóre z nich: Wewnętrzne poruszenia i natchnienia mające swoje źródło w ludzkiej naturze, w duchu dobrym lub złymLoyola I., Ćwiczenia Duchowne, Wyd. WAM 2002; Manuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 216 i dalsze; Augustyn J., Rozeznawanie duchowe, w: Duchowość Ignacjańska 3, Wyd. WAM, Kraków 1992, Gallagher T.M., Rozeznawanie duchów Św. Ignacy uczy jak świadomie kroczyć przez życie, Wyd. WAM, 2016. – patrz: Rozeznawanie duchów CharyzmatyKatechizm Kościoła Katolickiego nr 801. (1 Kor 12,7) i zjawiska charyzmatyczneManuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 192. Rozróżnienie między próbą, konieczną do wzrostu człowieka wewnętrznegoPor. Łk 8, 13-15; Dz 14,22; 2 Tm 3,12. ze względu na „wypróbowaną cnotę” (Rz 5, 3-5), a pokusą, która prowadzi do grzechu i śmierciKatechizm Kościoła Katolickiego nr 2847. (Jk 1,14-15). Szukanie woli Bożej w osobistym powołaniu do małżeństwa, kapłaństwa, życia zakonnego lub w samotnościGallagher T.M., Rozeznawanie woli Bożej św. Ignacy uczy jak podejmować lepsze decyzje, Wyd. WAM, 2015. ModlitwaKatechizm Kościoła Katolickiego nr 1690. Owoce słów, działań człowieka (Mt 7,16) Praca, wybór studiów Moralność postaw Posługa apostolska Religijność ludowaKatechizm Kościoła Katolickiego nr 1676. Rozeznawanie grup i ruchów kościelnychManuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 176. Prawdziwy zmysł kościelnyManuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 204. Polityka i ekonomiaKatechizm Kościoła Katolickiego nr 2820. Znaki czasówManuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 165. (Mt 16,3)

Drobne wybory życia codziennego a rozeznawanie duchowe Rozeznawanie duchowe ma zastosowanie we wszelkiego rodzaju wyborach, jednak stosuje się je zazwyczaj w ważnych wyborach życiowych. W codziennych drobnych wyborach można zastosować drogę „przedstawienia Bogu swoich spraw” (Wj 18, 19) zamieszczoną w książce R.Cantalamessy ,,Posłuszeństwo":

„Mogę sam zadecydować, czy wybrać się w podróż, wykonać jakąś pracę, odwiedzić kogoś, zrobić zakupy, i później, zadecydowawszy, prosić Boga o pomyślną realizację. Lecz jeśli zrodzi się we mnie miłość posłuszeństwa Bogu, wówczas będę postępował inaczej: najpierw zapytam Boga – przy pomocy najprostszego środka, jaki każdy z nas ma do dyspozycji, a którym jest modlitwa – czy Jego wolą jest, bym wybrał się w tę podróż, podjął tę pracę, odwiedził kogoś, zrobił zakupy – a następnie zrobię to lub nie, lecz w każdym razie będzie to już posłuszeństwo Bogu, a nie tylko moja wolna inicjatywa. Jest rzeczą normalną, iż podczas krótkiej modlitwy nie usłyszę żadnego głosu, nie otrzymam wyraźnej odpowiedzi, co mam czynić, a przynajmniej nie jest potrzebna taka odpowiedź, aby to, co zrobię, było już posłuszeństwem. Bowiem w ten sposób poddałem moją sprawę Bogu, wyrzekłem się już mojej woli, zrezygnowałem z decydowania samemu i dałem Bogu możliwość interweniowania, jeśli chce, w moje życie. Cokolwiek teraz zadecyduję – kierując się zwykłymi kryteriami rozeznania – zawsze będzie to posłuszeństwo wobec Boga. Tak jak sługa nie podejmuje żadnej inicjatywy lub nie przyjmuje od obcych rozkazu bez zastrzeżenia: „Muszę najpierw zapytać mojego pana”, tak samo prawdziwy sługa Boga nie przedsiębierze niczego bez powiedzenia sobie: „Muszę się pomodlić, żeby dowiedzieć się, czego chce mój Pan, abym zrobił!” W ten sposób oddaję ster mojego życia Bogu! Wola Boga przenika coraz dokładniej treść życia, wzbogacając je i czyniąc z niego „ofiarę żywą, świętą, Bogu przyjemną” (Rz 12,1).”Cantalamessa R., Posłuszeństwo, Wyd. WAM 1999, s. 57–58.

Rozeznawanie duchowe a rozeznawanie duchów Wyrażenie „rozeznawanie duchów” określa przedmiot rozeznawania którym są stany ducha człowieka. Na człowieka mogą oddziaływać jego własna natura (duch przyrodzony), duchy dobre, duchy złe oraz Duch Boży (sam Bóg działający bez żadnego pośrednictwa). Wyrażenie to nie określa poziomu na którym porusza się podmiot rozeznając. Rozeznawanie Duchów może więc odbywać się na poziomie czysto ludzkim, intelektualnym (rozumowym). Na tym poziomie można starać się rozróżniać duchy przez które człowiek jest poruszany nie jest to jednak wtedy rozeznawanie duchowe. Aby rozeznawanie duchów stało się rozeznawaniem duchowym konieczna jest uległość Duchowi Świętemu, jego poruszeniom i natchnieniom, otwartość na Jego dary i charyzmaty, a także głęboka więź z Jezusem ChrystusemManuel R.J., Rozeznawanie Duchowe, Wyd. WAM, Kraków 2002, s. 24.

Rozeznawanie znaków czasu Rozeznawanie dotyczy również znaków czasu, czyli wyzwań, które niosą ze sobą zmiany. Jednym z metod odpowiadania na te zmiany jest rozeznawanie w relacjach to metoda, która ma nam pomóc w takim przeżywaniu wyzwań, które przed nami stają, aby wykorzystać je jako okazje do duchowego wzrostu. Wyrażając to nieco inaczej: rozeznawanie w relacjach to takie konfrontowanie się z praktycznymi wyzwaniami i problemami poprzez dzielenie się troskami, słuchanie różnych perspektyw i przemianę myślenia, aby rozwiązania wyrastały z dynamiki relacyjnej pomiędzy nami.

Rozeznawanie w relacjach Metoda opracowana przez zespół Centrum Formacji do Rozeznawania opierający się na założeniach personalizmu relacyjnego i współczesnej katolickiej nauki społecznej, której celem jest zakorzenienie doświadczenia wiary w realiach życia codziennego. Rozeznawanie w relacjach to metoda, która ma nam pomóc w takim przeżywaniu wyzwań, które przed nami stają, aby wykorzystać je jako okazję do duchowego wzrostu. Wyrażając to nieco inaczej: rozeznawanie w relacjach to takie konfrontowanie się z praktycznymi wyzwaniami i problemami poprzez dzielenie się troskami, słuchanie różnych perspektyw i przemianę myślenia, aby rozwiązania wyrastały z dynamiki relacyjnej pomiędzy nami.

Przypisy

Kategoria:Katolicyzm Kategoria:Duchowość