mały|Jan Vilímek, Svatopluk Čech mały|Michał Anioł Buonarroti, Umierający niewolnik mały|Svatopluk Čech mały|Podpis Svatopluka Čecha mały|Pomnik Svatopluka Čecha na Vinohradach mały|Pomnik Svatopluka Čecha v Rovensku mały|Pogrzeb Svatopluka Čecha Pieśni niewolnika (cz. Písně otroka) – tomik wierszy czeskiego poety Svatopluka Čecha, opublikowany w 1895.
Treść Pieśni niewolnika mają charakter alegoryczny. Ukazują one w zawoalowany sposób los czeskiego narodu, pozostającego od niemal trzystu lat pod władzą austriacką. Pisanie wprost o niepodległościowych dążeniach Czechów nie było wtedy jeszcze możliwe. Cykl wyraża wewnętrzny bunt, a zarazem nadzieje na wyzwolenie. Poeta stosuje różne formy lirycznego i dramatycznego wyrazu. Wiersz pierwszy ma formę dialogu między młodą niewolnicą i młodym niewolnikiem. W części czwartej, jak w antycznej tragedii, stosuje chór (Sbor otroků).
Forma Składające się na cykl utwory są bardzo zróżnicowane pod względem formalnym, wersyfikacyjnym. Metryka wierszy jest oparta na akcencie, choć poeta pisał także wiersze iloczasowe. Poeta posługuje się różnymi schematami metrycznymi (trochej, jamb) i stosuje różnorakie strofy. Prosta strofa czterowersowa z rymem stycznym występuje w części dziewiątej. Wersy są trzynastozgłoskowe, trocheiczne siedmiostopowe katalektyczne (SsSsSsSsSsSsS).
W utworze drugim poeta zastosował strofę siedmiowersową rymowaną ababccb, układaną trocheicznym czterostopowcem (ośmiozgłoskowcem).
W utworze trzecim Čech spożytkował strofę ośmiowersową, rymowaną aabcddbc, układaną trocheicznym trójstopowcem (sześciozgłoskowcem).
W szóstej części cyklu poeta wykorzystał strofę również ośmiowersową, ale rymowaną ababcdcd, zbudowaną z wersów jambicznych pięciostopowych, na przemian hiperkatalektyczne (jedenastozgłoskowe) i akatalektyczne (dziesięciozgłoskowe).
Natomiast w części XI pojawia się decyma rymowana abbacdeedc.
Jeszcze bardziej skomplikowana zwrotka występuje w części XII. Składa się ona z jedenastu linijek i rymuje się xaxabbccdda. Strofa dwunastowersowa buduje część XXII. Wreszcie ostatni utwór jest napisany w układzie stychicznym, z podziałem nie na strofy, ale akapity.
Część ta jest napisana trocheicznym ośmiostopowcem katalektycznym (męskim piętnastozgłoskowcem). Tej samej miary, obok wariantu żeńskiego, szesnastozgłoskowego, poeta użył również w części pierwszej.
Przekład
Na język polski cykl Svatopluka Čecha przełożył Maciej Szukiewicz. Pieśni niewolnika w wersji polskiej zostały wydane w Krakowie w 1929. Czeski poeta jest znany w Polsce przede wszystkim jako autor właśnie Pieśni niewolnika i popularnych utworów prozatorskich. Śpiew XV z Pieśni niewolnika w tłumaczeniu Macieja Szukiewicza znalazł się w antologii Panteon wielkich twórców poezji i prozy.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Utwory poetyckie Svatopluka Čecha Kategoria:Utwory literackie z 1895