thumb|Samiec zgrzytnicy zielonawej thumb|Zgrzytnica ostowa thumb|Zgrzytnica ostówka thumb|Agapanthia annularis thumb|Agapanthia persica thumb|Agapanthia asphodeli thumb|Agapanthia lateralis thumb|Agapanthia suturalis Zgrzytnica (Agapanthia) – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych i podrodziny zgrzypikowych (Lamiinae). Obejmuje około 75 opisanych gatunków.
Kózki te mają przedplecze wyniesione, poprzeczne lub nieco dłuższe niż szerokie, opatrzone z przodu i z tyłu poprzecznym wyżłobieniem. Ich pokrywy są wyniesione i walcowate, na wierzchołku zaokrąglone lub lekko spiczaste, o prawie równoległych bokach. Ich czułki są złożone z 12 członów, smukłe, u samic są nieco dłuższe od ciała, a u samców znacznie od niego dłuższe. Pierwszy człon czułków sięga środka przedplecza. Człony czułków porośnięte są długimi, grubymi włoskami, a często mają także pędzelek włosków w części wierzchołkowej. Zgrzytnice mają dość krótkie odnóża.
Larwy zgrzytnic przechodzą rozwój w kłączach i łodygach roślin zielnych.
Przedstawiciele rodzaju zasiedlają Palearktykę i krainę orientalną.
Systematyka Rodzaj ten wprowadził w 1835 roku Jean Guillaume Audinet-Serville, dzieląc go na działy Phoebe i Agapanthia s.str. – pierwszy umieszczany jest współcześnie w innym plemieniu, natomiast do drugiego Serville zaliczył 4 gatunki, umieszczane wcześniej w rodzaju Saperda. W 1838 John Obadiah Westwood wyznaczył Saperda cardui gatunkiem typowym. W 1930 Pławiszczikow wyróżniał 40 gatunków Agapanthia, sklasyfikowanych w 10 grupach gatunkowych. Pod koniec XX wieku kilku autorów wdrożyło do systematyki rodzaju cechy genitalne obu płci. W 2004 Carlo Pesarini i Andrea Sabbadini dokonali rewizji rodzaju, w której wydzielili z niego 3 gatunki do własnych rodzajów monotypowych, a pozostałe podzielili na 7 podrodzajów. Rewizja ta została skrytykowana przez Gianfranco Samę jako opierająca się na cechach zewnętrznych, a nie na relacjach filogenetycznetych, które wydają się być najlepiej odzwierciedlone w budowie narządów rozrodczych samic – tejże zupełnie w owej rewizji nie uwzględniono. W 2008 Sama zaproponował oparty na narządach rozrodczych obu płci podział na 2 podrodzaje: Agapanthia i Epoptes, dzieląc pierwszy z nich na 3 grupy gatunkowe.
Podział wg BioLib.cz, 2017 W bazie BioLib.cz, bazując na pracy Pessariniego i Sabadiniego, zastosowano następujący podział:
podrodzaj: Agapanthia s. str. Audinet-Serville, 1835 Agapanthia boeberi (Fischer von Walheim, 1806) Agapanthia cardui (Linnaeus, 1767) – zgrzytnica ostowa Agapanthia obydovi Danilevsky, 2000 Agapanthia suturalis (Fabricius, 1787)inq. Agapanthia talassica Kostin, 1973 podrodzaj: Agapanthoplia Pesarini et Sabbadini, 2004 Agapanthia coeruleipennis Frivaldszky, 1878 podrodzaj: Amurobia Pesarini et Sabbadini, 2004 Agapanthia amurensis Kraatz, 1879 Agapanthia japonica Kano, 1933 Agapanthia pilicornis Fabricius, 1787 Agapanthia yagii Hayashi, 1982 podrodzaj: Drosotrichia Pesarini et Sabbadini, 2004 Agapanthia annularis (Olivier, 1795) podrodzaj: Epoptes Gistl, 1857 Agapanthia alaiensis Kratochvíl, 1985 Agapanthia altaica Plavilstshikov, 1933 Agapanthia alternans Fischer von Waldheim, 1842 Agapanthia amicula Holzschuh, 1989 Agapanthia angelicae Reitter, 1898 Agapanthia asphodeli (Latreille, 1804) Agapanthia auliensis Pic, 1907 Agapanthia cretica Bernhauer, 1978 Agapanthia cynarae (Germar, 1817) Agapanthia dahli (Richter, 1821) – zgrzytnica ostówka Agapanthia daurica Ganglbauer, 1883 Agapanthia detrita Kraatz, 1882 Agapanthia kindermanni Pic, 1905 Agapanthia lateralis Ganglbauer, 1883 Agapanthia lederi Ganglbauer, 1883 Agapanthia muellneri Reitter, 1898 Agapanthia nicosiensis Pic, 1927 Agapanthia probsti Holzschuh, 1984 Agapanthia pustulifera Pic, 1905 Agapanthia salviae Holzschuh, 1975 Agapanthia schmidti Holzschuh, 1975 Agapanthia schurmanni Sama, 1979 Agapanthia simplicicornis Reitter, 1898 Agapanthia subchalybaea Reitter, 1898 Agapanthia subflavida Pic, 1903 Agapanthia subnigra Pic, 1890 Agapanthia turanica Plavilstshikov, 1929 Agapanthia verecunda Chevrolat, 1882 Agapanthia villosoviridescens (DeGeer, 1775) – zgrzytnica zielonawa Agapanthia zappii Sama, 1987 podrodzaj: Homoblephara Pesarini et Sabbadini, 2004 Agapanthia fallax Holzschuh, 1973 Agapanthia korostelevi Danilevsky, 1985 Agapanthia maculicornis (Gyllenhal, 1817) Agapanthia orbachi Sama, 1993 podrodzaj: Smaragdula Pesarini et Sabbadini, 2004 Agapanthia amitina Holzschuh, 1989 Agapanthia chalybaea Faldermann, 1837 Agapanthia frivaldszkyi Ganglbauer, 1883 Agapanthia gemella Holzschuh, 1989 Agapanthia incerta Plavilstshikov, 1930 Agapanthia intermedia Ganglbauer, 1883 Agapanthia lais Reiche, 1858 Agapanthia osmanlis Reiche et Saulcy, 1858 Agapanthia persicola Reitter, 1894 Agapanthia pesarinii Rapuzzi et Sama, 2010 Agapanthia violacea (Fabricius, 1775) – zgrzytnica fioletowa podrodzaj: Stichodera Pesarini et Sabbadini, 2004 Agapanthia irrorata (Fabricius, 1787) Agapanthia nigriventris Waterhall, 1889 Agapanthia soror Kraatz, 1882 podrodzaj: Synthapsia Pesarini et Sabbadini, 2004 Agapanthia hirsuticornis Holzschuh, 1975 Agapanthia kirbyi (Gyllenhal, 1817)
Podział wg Sama, 2008 podrodzaj: Agapanthia s. str. Audinet-Serville, 1835 – samce mają charakterystyczny tegumen o manubrium zlanym u nasady. Samice mają walwy pokładełka skośnie ścięte lub wykrojone, a pólko zmysłowe koksytu położone w części wierzchołkowej. grupa gatunkowa A. cardui – A. cardui i A. suturalis grupa gatunkowa A. violacea – odpowiada mniej więcej podrodzajowi Smaragdula grupa gatunkowa A. maculicornis – m.in.: Agapanthia maculicornis, A. orbachi i A. fallax podrodzaj: Epoptes Gistl, 1857 – samce mają tegumen z manubrium podzielonym na dwie apodemy nasadowe. Samiec mają silniej wydłużone walwy pokładełka, a pólko zmysłowe koksytu położone jest zwykle w części bocznej.
Przypisy
Kategoria:Zgrzypikowe Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1835 roku