Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Grecji

Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Grecji – lista miejsc w Grecji wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972 i ratyfikowanej przez Grecję 17 lipca 1981 roku.

Obecnie (stan na wrzesień 2023 roku) na liście znajduje się dziewiętnaście obiektów: siedemnaście dziedzictwa kulturowego i dwa o charakterze przyrodniczo-kulturowym.

Na greckiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Grecja zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajduje się trzynaście obiektów (stan na wrzesień 2023 roku).

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Poniższa tabela przedstawia greckie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem; Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok wpisu – roku wpisu na listę i rozszerzenia wpisu; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 392 Świątynia Apollina Epikuriosa w BassajTemple of Apollo Epicurius at Bassae 100x100px GrBassaj, Peloponez KGrCykl(i)(ii)(iii) 1986 Świątynia Apollona, wzniesiona ok. poł. V w. p.n.e. Świątynię zaprojektowano w taki sposób, aby reprezentowane w niej były wszystkie greckie porządki architektoniczne: dorycki, joński i koryncki. Znaleziono tu najstarsze kapitele korynckie. 393 Stanowisko archeologiczne w DelfachArchaeological Site of Delphi 100x100px GrFokida, Grecja Środkowa KGrDel(i)(ii)(iii)(iv)(vi) 1987 Sanktuarium panhelleńskie w Delfach, gdzie znajdowała się świątynia Apollina z wyrocznią. W świątyni przechowywano omfalos – „pępek świata”. 404 Akropol ateńskiAcropolis, Athens 100x100px GrAteny, Attyka KGrAte(i)(ii)(iii)(iv)(vi) 1987 Akropol wzniesiony w okresie archaicznym na wzgórzu w Atenach, przebudowany z inicjatywy Peryklesa przez Fidiasza – powstał tu wówczas kompleks świątyń: Partenon, Erechtejon, Apteros, sanktuarium Artemidy Brauronia i Propyleje. W pracach uczestniczyli także inni architekci greccy jak Iktinos czy Mnesikles. 454 Góra AthosMount Athos 100x100px GrAthos K, PGrCykl(i)(ii)(iv)(v)(vi)(vii) 1988 Athos – od 1054 roku duchowy ośrodek prawosławia; „Święta Góra”; z własną autonomią. Znajduje się tu wiele klasztorów, z których 20 zamieszkuje 1400 mnichów. 455 MeteoryMeteora 100x100px GrTesalia K, PGrCykl(i)(ii)(iv)(v)(vii) 1988 24 prawosławne klasztory eremickie z XV w. położone na szczytach skał w masywie skalnym Meteory. 456 Wczesnochrześcijańskie i bizantyńskie zabytki w SalonikachPaleochristian and Byzantine Monuments of Thessalonika 100x100px GrSaloniki, Macedonia Środkowa KGrCykl(i)(ii)(iv) 1988 Założone w 315 p.n.e., Saloniki były stolicą prowincji rzymskiej i jednym z pierwszych ośrodków rozprzestrzeniania się chrześcijaństwa. W mieście znajduje się wiele kościołów wzniesionych na przestrzeni IV–XV w. na planie centralnym, bazylikowym lub łączącym cechy ich obu, których wnętrza zdobią mozaiki charakterystyczne dla sztuki wczesnochrześcijańskiej. 491 Sanktuarium Asklepiosa w EpidaurosSanctuary of Asklepios at Epidaurus 100x100px GrEpidauros, Peloponez KGrCykl(i)(ii)(iii)(iv)(vi) 1988 Od VI w. p.n.e. ośrodek kultu Asklepiosa. Zachowane pozostałości zabudowań: świątynie i zabudowania szpitalne poświęcone bogom uzdrowicielom, oraz amfiteatr pochodzą z IV w. p.n.e. 493 Średniowieczne miasto RodosMedieval City of Rhodes 100x100px GrRodos, Wyspy Egejskie Południowe KGrCykl(ii)(iv)(v) 1988 Wyspę Rodos w latach 1309–1523 zajmowali joannici, którzy wznieśli tu miasto warowne. Następnie wyspa przechodziła kolejno w ręce tureckie i włoskie. W Górnym Mieście o zabudowie gotyckiej, znajduje się m.in. Pałac Wielkich Mistrzów Zakonu Joannitów z XIV w., szpital joannitów, a w Dolnym Mieście – zabudowania z okresu osmańskiego. 511 Stanowisko archeologiczne w MistrzeArchaeological Site of Mystras 100x100px GrLakonia, Peloponez KGrLak(ii)(iii)(iv) 1989 Mistra została wybudowana na planie amfiteatralnym wokół XIII w. twierdzy przez władcę Księstwa Achai Wilhelma II Villehardouin. Zdobyta przez Bizancjum, a później okupowana przez Turków i Wenecjan, opuszczona w 1832 roku. Do XXI w. zachował się zespół średniowiecznych ruin. 517 Stanowisko archeologiczne w OlimpiiArchaeological Site of Olympia 100x100px GrElida, Grecja Zachodnia KGrLak(i)(ii)(iii)(iv)(vi) 1989 Od ok. XII w. p.n.e. Olimpia była ośrodkiem kultu Zeusa. Od 776 roku p.n.e. miejsce igrzysk olimpijskich. Ne terenie Olimpii zachowały się pozostałości wielu budowli sanktuarium, m.in. świątyni Hery, świątyni Zeusa i stadionu. 530 DelosDelos 100x100px GrCyklady, Wyspy Egejskie Południowe KGrCykl(ii)(iii)(iv)(vi) 1990 Delos – niewielka wyspa archipelagu Cyklad, według mitologii, miejsce narodzin Apollina. Ośrodek kultu Apollina. Do XXI w. zachowały się pozostałości ogromnego kompleksu świątynnego. 537 Klasztory Dafni, Osios Lukas i Nea Moni na ChiosMonasteries of Daphni, Hosios Loukas and Nea Moni of Chios 100x100px100x100px100x100px GrBeocja, Grecja Środkowa Chaidari, Attyka Chios, Wyspy Egejskie Północne KGrCykl(i)(iv) 1990 Trzy klasztory – Osios Lukas w Fokidzie, w okolicach Delf, Dafni w Attyce, koło Aten i Nea Moni na Chios charakteryzują się wspólnymi cechami architektonicznymi i estetycznymi. Wzniesione na planie centralnym, przekryte kopułami wspartymi na narożnych trompach, umożliwiających przejście do planu ośmiobocznego. W XI i XII w. zostały ozdobione dekoracją z marmuru oraz mozaikami na złotym tle, charakterystycznymi dla renesansu bizantyjskiego. 595 Pitagorejon i Herajon na wyspie SamosPythagoreion and Heraion of Samos 100x100px100x100px GrSamos, Wyspy Egejskie Północne KGrCykl(ii)(iii) 1992 Ruiny starożytnych budowli na wyspie Samos: Pitagorejonu – warownego miasta portowego z pozostałościami budowli greckich i rzymskich, m.in. tunelu Eupalinosa – podziemnego akweduktu i herajonu – sanktuarium Hery. 780 Stanowisko archeologiczne w Ajgaj (współczesna nazwa Wergina)Archaeological Site of Aigai (modern name Vergina) 100x100px GrImatia, Macedonia Środkowa KGrIma(i)(iii) 1996 Ajgaj była pierwszą stolicą królestwa Macedonii. Do XXI w. zachowały się ruiny monumentalnego pałacu o bogatej dekoracji mozaikowej i polichromowanych stiukach oraz nekropola z ponad trzystoma grobami w formie kopców, m.in. grobowcem Filipa II Macedońskiego, ojca Aleksandra Macedońskiego. 941 Stanowiska archeologiczne w Mykenach i TyrynsieArchaeological Sites of Mycenae and Tiryns 100x100px GrArgolida, Peloponez KGrLak(i)(ii)(iii)(iv)(vi) 1999 Ruiny dwóch największych miast cywilizacji mykeńskiej (XV–XII w. p.n.e.): Myken i Tyrynsu. 942 Zabytkowe centrum (Chora) z klasztorem Św. Jana Teologa oraz Jaskinią Apokalipsy na wyspie PatmosThe Historic Centre (Chorá) with the Monastery of Saint-John the Theologian and the Cave of the Apocalypse on the Island of Pátmos 100x100px GrPatmos, Wyspy Egejskie Południowe KGrCykl(iii)(iv)(vi) 1999 Według legendy, na Patmos, Jan Teolog miał doświadczyć wizji spisanych w księdze Apokalipsy. Pod koniec X w. wzniesiono tu zespół klasztorny św. Jana Teologa, który stał się celem pielgrzymek oraz ośrodkiem nauczania greckiej religii prawosławnej. 978 KorfuOld Town of Corfu 100x100px GrKorfu, Wyspy Jońskie KGrCykl(iv) 2007 Stare Miasto Korfu wraz z zespołem bizantyjskich fortyfikacji. 1517 Stanowisko archeologiczne FilippiArchaeological Site of Philippi 100x100px GrKawala Macedonia Wschodnia i Tracja K, PGr(iii)(iv) 2016 Ruiny warownego miasta założonego w 356 r. p.n.e. przez króla Macedonii Filipa II Macedońskiego, nazywane „małym Rzymem”. Do XXI w. zachowały się pozostałości murów, bramy, teatrów i heroonu z okresu hellenistycznego, a także liczne budynki użyteczności publicznej z czasów rzymskich, m.in. budowli forum i świątyń w części północnej. W latach 49–50 p.n.e. w Filippi działał Paweł z Tarsu a miasto stało się ośrodkiem chrześcijaństwa. Z tego okresu pochodzą ruiny bazylik wczesnochrześcijańskich. 1695 Krajobraz kulturowy ZagoriZagori Cultural Landscape 100x100px GrEpir K, PGr(v) 2023

Obiekty na greckiej Liście Informacyjnej UNESCO

Poniższa tabela przedstawia obiekty na greckiej Liście Informacyjnej UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polska nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na greckiej Liście Informacyjnej; Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według zgłoszenia: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok wpisu – roku wpisu na Listę Informacyjną; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 5855 Późnośredniowieczne fortyfikacje w GrecjiLate Medieval Bastioned Fortifications in Greece Fortyfikacje Korfu Forteca na Zakintos Forteca Koroni Forteca Metoni Bourtzi–Palamidi–Akronauplia Forteca Koules Forteca Firkas Fortyfikacje Rodos Forteca w Mitylenie100x100px 100x100px 100x100px 100x100px 100x100px 100x100px 100x100px 100x100px 100x100px 100x100px 100x100px Gr Korfu, Wyspy Jońskie Zakintos, Wyspy Jońskie Koroni, Mesenia, Peloponez Metoni, Mesenia, Peloponez Bourtzi, Peloponez Palamidi, Peloponez Akronauplia, Peloponez Heraklion, Kreta Chania, Kreta Rodos Mitylena, Wyspy Egejskie KGr(ii)(iv)(v) 2014 Dwanaście, dobrze zachowanych fortec z okresu późnego średniowiecza. 5856 Park Narodowy Dadia-Lefkimi-SouflionNational Park of Dadia - Lefkimi - Souflion 100x100px GrMacedonia Wschodnia i Tracja PGr(x) 2014 Park narodowy obejmujący leśne tereny wschodnich Rodopów. Występuje tu 360–400 gatunków roślin (w tym 26 storczykowatych), 104 gatunki motyli, 12–13 gatunków płazów, 29 gatunków gadów, 60–65 gatunków ssaków (w tym 24 gatunki nietoperzy) i ponad 200 gatunków ptaków – w tym 36 z 38 europejskich gatunków ptaków drapieżnych, w tym trzy z czterech gatunków sepów europejskich: sęp kasztanowaty, sęp płowy i ścierwnik. 5857 Starożytne LawrioAncient Lavrion 100x100px GrAttyka KGr(ii)(iv) 2014 Tereny wokół Lawrio były głównym ośrodkiem wydobycia srebra w starożytnej i współczesnej Grecji. Złoża eksploatowano tu od ok. 3200 p.n.e. Wydobywano tu srebro, ołów i miedź na potrzeby cywilizacji egejskich a w V–IV w. p.n.e. na potrzeby Aten, m.in. do bicia tetradrachmy z wizerunkiem sowy. Kopalnie zostały opuszczone w VI w. Wydobycie podjęto ponownie w 1860 roku – kopalnie zamknięto w latach 90. XX w. 5858 Skamieniały Las na LesbosPetrified Forest of Lesvos 100x100px GrWyspy Egejskie Północne K, PGr(vi)(vii)(viii)(x) 2014 „Skamieniały Las” na wyspie Lesbos złożony z setek skrzemieniałych pni drzew iglastych i owocowych, stających lub leżących, na terenie 15 tys. ha. Są to pozostałości subtropikalnego lasu, jaki występował tu ok. 18.5 milionów lat temu, i który został przykryty materiałem z erupcji okolicznych wulkanów. Znajduje się tu najwyższe stojące skamieniałe drzewo na świecie o wysokości 7,20 m i obwodzie pnia 8,58. Pierwsze wzmianki o skamieniałościach na Lesbos pochodzą z zapisów Teofrasta z Eresos (ok. 370–287 p.n.e.). 5860 Stanowisko archeologiczne starożytnej MesiniArchaeological site of Ancient Messene 100x100px GrRegion Peloponez KGr(i)(iii)(vi) 2014 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami starożytnego miasta Mesini, założonego w 369 r. p.n.e. przez tebańskiego generała Epaminondasa, stolicy Mesenii. Zachowały się m.in. mury obronne z wieżami i bramami na odcinku 9,5 km, budynki użyteczności publicznej, asklepiejon (III–II w. p.n.e.). Zrekonstruowano m.in. stadion, odeon, buleuterion i agorę. 5860 Minojskie centra pałacowe:Knossos,Fajstos,Malia,Kato ZakrosKydoniaMinoan Palatial Centres (Knossos, Phaistos, Malia, Zakros, Kydonia) 100x100px 100x100px

100x100px