Liściouch, nadbrzeżnik (Phyllotis) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 77–151 mm, długość ogona 60–158 mm, długość ucha 14–31 mm, długość tylnej stopy 18–33 mm; masa ciała 15,5–110 g.

Systematyka Rodzaj (w randze podrodzaju w obrębie Mus) zdefiniował w 1837 roku angielski przyrodnik George Robert Waterhouse w artykule zatytułowanym Cechy nowych gatunków rodzaju Mus z kolekcji Pana Darwina, opublikowanym na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”. Waterhouse wymienił trzy gatunki – Mus (Phyllotis) griseo-flavus , Mus (Phyllotis) darwinii i Mus (Phyllotis) xanthopygus – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie). Mus (Phyllotis) darwinii .

Etymologia Phyllotis (Phillotis): phullon ‘liść’; -ωτις ōtis ‘-uchy’, od ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’. Paralomys: gr. παραλος paralos ‘nadmorski, przybrzeżny’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Phyllotis gerbillus .

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNPhyllotis haggardiO. Thomas, 1898liściouch ekwadorskigatunek monotypowyendemit Ekwadoru: zachodnie i wschodnie zbocza Andów; dokładne granice zasięgu nieznane; zakres wysokości: 2000–4500 m n.p.m.DC: 9,9–11,5 cmDO: 7,2–8,9 cmMC: 29–30 gPhyllotis andiumO. Thomas, 1912liściouch andyjskigatunek monotypowyzachodnie i wschodnie zbocza Andów od środkowego Ekwadoru do środkowego Peru; zakres wysokości: 870–4390 m n.p.m.DC: około 10,7 cmDO: 10,1–13,6 cmMC: 22–55 gPhyllotis gerbillusO. Thomas, 1900nadbrzeżnik pustynnygatunek monotypowyendemit Peru: pustynia Sechura; zakres wysokości: około 50 m n.p.m.DC: 7,7–9,6 cmDO: 6,2–9 cmMC: około 15,5 gPhyllotis amicusO. Thomas, 1900liściouch przyjacielski3 podgatunkiendemit Peru: wybrzeże i zachodnie podnóże Andów od Piura na południe do Arequipa; zakres wysokości: 0–2800 m n.p.m.DC: 8–8,5 cmDO: 10–10,5 cmMC: 18–28 gPhyllotis tamborumOsgood, 1914gatunek monotypowyendemit Peru: znany tylko ze wschodniego obszaru rzeki Marañón (Amazonas); zakres wysokości: 1290–2425 m n.p.m.DC: około 10,6 cmDO: 12,4–13,4 cmMC: brak danychPhyllotis pearsoniPacheco, Rengifo & Vivas, 2017gatunek monotypowyendemit Peru: od południowej Cajamarki do północnego Ancash; zakres wysokości: 3570–4270 m n.p.m.DC: 11,3–13,4 cmDO: 9,2–12,2 cmMC: 41–68 gPhyllotis occidensRengifo & Pacheco, 2015gatunek monotypowyendemit Peru: od Ancash na południe do Limy; zakres wysokości: 200–3800 m n.p.m.DC: około 10,6 cmDO: 11,5–12,5 cmMC: 28–38 gPhyllotis definitusOsgood, 1915liściouch leśnygatunek monotypowyendemit Peru: ograniczony do Kordyliery Czarnej (Ancash); zakres wysokości: 2600–3000 m n.p.m.DC: około 12,2 cmDO: 10,1–13,6 cmMC: 50–89 gPhyllotis limatus O. Thomas, 1912liściouch pacyficznygatunek monotypowyśrodkowo-zachodnie Peru na południe do północnego Chile; zakres wysokości: 0–4000 m n.p.m.DC: około 11,2 cmDO: około 12,8 cmMC: 40–60 gPhyllotis vaccarumO. Thomas, 1912gatunek monotypowyobie strony Andów w Chile (Atakama na południe do Talki) i Argentyna (Catamarca na południe do Neuquén); zakres wysokości: 800–4000 m n.p.m.DC: 4–12,2 cmDO: 8–15,2 cmMC: 27–29 gPhyllotis caprinusO.P. Pearson, 1958liściouch zwrotnikowygatunek monotypowygórne zbocza wschodnich Andów w południowej Boliwii i północno-zachodniej ArgentynieDC: 10,2–14 cmDO: 11,6–15,1 cmMC: brak danychcentruj|150pxPhyllotis xanthopygus(G.R. Waterhouse, 1837)liściouch żółtozady4 podgatunkidwie rozłączone populacje: jedna po obu stronach Andów w środkowym i południowym Peru, Boliwii. zachodnie zbocza w północnym Chile, wschodnie zbocza w Argentynie; druga od północno-zachodniej Patagonii na południe do Cieśniny Magellana i Andy na wschód do wybrzeży Chile i Argentyny; zakres wysokości: 0–5570 m n.p.m.DC: 9–14,3 cmDO: 8–14,1 cmMC: 30–92 gPhyllotis camiariTeta, Jayat, Steppan, A.A. Ojeda, P.E. Ortiz, Novillo, Lanzone & R.A. Ojeda, 2022gatunek monotypowyendemit Argentyny: znany tylko z kilku obszarów w Córdobie i San LuisDC: 10–11,5 cmDO: 11,1–14,4 cmMC: 36–46 gPhyllotis bonariensisCrespo, 1964liściouch skalnygatunek monotypowyendemit Argentyny: znany tylko z Sierra de La Ventana, południowo-zachodnie Buenos Aires; zakres wysokości: 500–1200 m n.p.m.DC: 12,7–15,1 cmDO: 11–14,7 cmMC: 62–110 gPhyllotis pehuencheJayat, Teta, A.A. Ojeda, Steppan, Osland, P.E. Ortiz, Novillo, Lanzone & R.A. Ojeda, 2021gatunek monotypowyArgentyna (Andy w południowo-zachodniej Mendozie i zachodnim Neuquén; zakres wysokości: 100–2300 m n.p.m.DC: 9,5–14 cmDO: 6–14 cmMC: 30–92 gcentruj|150pxPhyllotis darwini(G.R. Waterhouse, 1837)liściouch Darwina3 podgatunkiendemit Chile: od Atakamy na południe do BiobíoDC: 10,7–14 cmDO: 10,5–14,5 cmMC: 42–53 gPhyllotis magisterO. Thomas, 1912liściouch dużygatunek monotypowyAndy w zachodnio-środkowym Peru na południe do północnego Chile; zakres wysokości: 0–4000 m n.p.m.DC: 10,8–14,5 cmDO: około 15,8 cmMC: 50–90 gPhyllotis osgoodiMann, 1945liściouch górski gatunek monotypowyendemit Chile: znany tylko z miejsca typowego w wokół Parinacoty (Arica y Parinacota); zakres wysokości: około 4500 m n.p.m.DC: 8,4–13,5 cmDO: 8–11 cmMC: 19–80 gPhyllotis osilaeJ.A. Allen, 1901liściouch stokowy gatunek monotypowyAndy w południowym Peru i zachodniej oraz środkowej Boliwii; zakres wysokości: 2700–4300 m n.p.m.DC: około 11,2 cmDO: około 12,3 cmMC: około 57 gPhyllotis tucumanus O. Thomas, 1912gatunek monotypowypołudniowa Boliwia i północno-zachodnia Argentyna; granice zasięgu niejasneDC: 9,5–12,9 cmDO: 10–13,2 cmMC: 42–52 gPhyllotis nogolarisO. Thomas, 1921gatunek monotypowyendemit Argentyny: Jujuy i prawdopodobnie Salta; zakres wysokości: 1200–3100 m n.p.m.DC: 11,8–13,7 cmDO: 13–14,9 cmMC: 43–82 gPhyllotis alisosiensisFerro, J.J. Martinez & Barquez, 2010liściouch argentyńskigatunek monotypowyendemit Argentyny: znany tylko z dwóch obszarów w Sierra del Aconquija (Tucumán; zakres wysokości: 1235–2175 m n.p.m.DC: 12,4–14,4 cmDO: 12,1–13,9 cmMC: 35–70 gPhyllotis anitaeJayat, D’Elía, Pardiñas & Namen, 2007liściouch samotnygatunek monotypowyendemit Argentyna: znany tylko z miejsca typowego na południe od Hualinchay w Tucumán; zakres wysokości: 1700–2800 m n.p.m.DC: 8,2–12,3 cmDO: 9,4–12,4 cmMC: 20–50 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek zagrożony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

Przypisy Nazwy polskie za:

Bibliografia

Kategoria:Bawełniaki