Henryk Aleksander Kalemba (ur. 15 lipca 1899 w Józefowcu (niem. Josephsdorf) w pow. katowickim, zm. 13–14 kwietnia 1940 w Katyniu) – porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy i społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Józefa i Franciszki z Drongów, urodzony 15 lipca 1899 w Józefowcu (obecnie część miasta Katowice). Tam też ukończył szkołę powszechną, a następnie po odbyciu kursu, został zatrudniony jako ślusarz.

Uczestnik I wojny światowej. 18 sierpnia 1917 został wcielony do armii niemieckiej i wysłany na front zachodni. W grudniu 1918 wrócił do niepodległej Polski i wstąpił do 7 pułku piechoty Legionów. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, m.in. pod Kubliczami w rejonie Berezyny. W 1920 uczestniczył w walkach pod Dyneburgiem. W tym samym roku wstąpił w szeregi Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, gdzie został dowódcą baonu. Brał udział we wszystkich trzech powstaniach śląskich i aktywnie działał w akcji plebiscytowej. 15 maja 1919 został ranny pod Chyrowem, 20 sierpnia następnego roku pod Czeladzią. W 1922 na rynku w Katowicach marszałek Józef Piłsudski odznaczył go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy w uznaniu zasług wojskowych i powstańczych:

1 listopada 1921 został mianowany na stopień podporucznika. W 1922 przeniesiony do rezerwy z przydziałem mobilizacyjnym do 9 pułku piechoty Legionów. Zweryfikowany w stopniu podporucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów rezerwy piechoty.

W latach 1923–1931 pracował w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach, a następnie w Śląskim Towarzystwie Eksploatacji w Katowicach. Kontynuował również naukę i w 1928 zdał egzamin dojrzałości. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Katowice. Posiadał przydział do 73 pułku piechoty w Katowicach. W 1939 awansowany do stopnia porucznika rezerwy. Od 1938 był współwłaściciel prywatnego przedsiębiorstwa.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego udzielał się społecznie, m.in. pełnił funkcję komendanta oddziału Związku Powstańców Śląskich oraz prezesa Związku Podoficerów Rezerwy, a także był członkiem Związku Peowiaków.

Uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939. Po agresji ZSRR na Polskę został wzięty do niewoli sowieckiej pod Tarnopolem. Według stanu z kwietnia 1940 był jeńcem obozu w Kozielsku. Między 11 a 12 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 025/1 z 9 kwietnia 1940, pozycja 58. Został zamordowany między 13 a 14 kwietnia 1940 w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne, jednak Henryk Aleksander Kalemba nie został zidentyfikowany.

Życie prywatne Był związany z Katowicami, gdzie mieszkał w Dębie w okresie międzywojennym. W 1920 poślubił Bronisławę z Jędrusków, z którą miał córkę Józefę Janinę (ur. 4 lipca 1921). W 1938 zamieszkał w Białoszewie, pow. szczuczyński.

Awanse podporucznik – 1921 porucznik – 1939

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7847 – 27 czerwca 1922 Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 – 1929 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Gwiazda Górnośląska – 1925

Upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitanaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Od 2018 patron skweru w dzielnicy Dąb w Katowicach (u zbiegu ul. Dębowej i ul. Chorzowskiej)Uchwała Rady Miasta Katowice w sprawie nadania placowi położonemu na terenie miasta Katowice nazwy "Skwer porucznika Henryka Kalemby" bip.katowice.eu [dostęp 2018-12-23].

9 października 2019 odsłonięto w Katowicach mural, przedstawiający portret por. Henryka Kalemby, którego autorem jest Wojciech Walczyk.

12 grudnia 2022 w Katowicach przy ulicy Dębowej – na skwerze jego imienia – odsłonięto tablicę pamiątkową, ku czci Henryka Aleksandra Kalemby.

Zobacz też

jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu kampania wrześniowa

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne http://ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl/wpis/1430 https://www.ogrodywspomnien.pl/index/showd/7156

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Członkowie Związku Peowiaków Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Górnośląską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy I powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy II powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Ludzie związani z Katowicami Kategoria:Ludzie urodzeni w Józefowcu