mały|Zdjęcie fasady budynku w 1942, opublikowane w książce Warszawa pod panowaniem niemieckim jako ilustracja rzekomo dobrych warunków, w jakich kwateruje się „ochotników” do pracy w Rzeszy Obóz przy ul. Skaryszewskiej – obóz przejściowy dla osób aresztowanych w łapankach, utworzony 7 lutego 1941 w budynku szkoły powszechnej nr 91 i IV Miejskiego Gimnazjum i Liceum Męskiego im. gen. Jakuba Jasińskiego ul. Skaryszewskiej 8 w Warszawie. Był miejscem tymczasowego osadzenia przed wywiezieniem na roboty przymusowe do Niemiec.

Miejsce to było znane w Warszawie jako obóz na Skaryszewskiej, Dulag (niem.Dur­chgangslager) lub Dulag na Skryszewskiej. Opis Obóz przejściowy przy ul. Skaryszewskiej 8 podlegał pod względem organizacyjnym niemieckiemu Arbeitsamtowi (urzędowi pracy) w Warszawie.

Niemieckie władze okupacyjne wybrały tę lokalizację ze względu na bliskość nowego Dworca Wschodniego. W obozie panowały bardzo trudne warunki: głód, choroby i przemoc strażników. Przebywało tam średnio 200–300 osób, jednak liczba łóżek (prycz) wynosiła 50. Ogrodzony murami teren dawnej szkoły był strzeżony przez policję.

Do obozu trafiali zarówno mieszkańcy Warszawy, jak i osoby przywożone z miejscowości podwarszawskich. W pierwszych latach byli to głównie dorośli (mężczyźni powyżej 16 roku życia i kobiety powyżej 17), ale w 1944 zaczęto do Rzeszy wywozić także dzieci poniżej 14 roku życia. W obozie miały także miejsce przypadki porodów. Kilkusetosobowe grupy zatrzymanych konwojowano pod strażą na pobliski dworzec, a stamtąd przewożono pociągami do miejsc docelowych na terenie Rzeszy. Miejsce to bardzo szybko stało się postrachem warszawiaków.

Na Skaryszewską trafiała większość osób zatrzymywanych w czasie łapanek przeprowadzanych w Warszawie i okolicznych miejscowościach. Pod murami obozu gromadziły się rodziny zatrzymanych, próbując przekazać im żywność, odzież lub uzyskać ich zwolnienie dzięki łapówkom.

8 czerwca 1944 w ramach akcji „Główki” Andrzej Gronowski ps. „Gryf” z kompanii „Żniwiarz” dokonał zamachu na dowódcę obozu, Eugena Bollongino. Zamach przeprowadzony po tym, gdy Bolongino wysiadł z tramwaju u zbiegu Skaryszewskiej i Targowej. W wyniku strzelaniny, jaka nastąpiła potem, zginęło dwóch członków podziemia (Zbigniew Kryst ps. „Wilimowski” i Jerzy Wnęk ps. „Gozdawa”) oraz jeden niemiecki kolejarz.

Obóz został zlikwidowany w czasie powstania warszawskiego.

Upamiętnienie W latach 60. XX wieku na frontowej ścianie budynku umieszczono pamiątkową tablicę o treści:

W szkole znajduje się izbę pamięci poświęconą wywózkom Polaków do III Rzeszy w czasie II wojny światowej.

W 2019 na fasadzie kamienicy przy ul. Skaryszewskiej 2 (od strony ul. Targowej) odsłonięto tablicę upamiętniająca akcję żołnierzy „Żywiciela” z czerwca 1944.

Zobacz też Dulag 121 Pruszków Obóz przejściowy w kościele św. Wojciecha na Woli

Przypisy

Kategoria:Historia Warszawy w czasie II wojny światowej Kategoria:Niemieckie nazistowskie obozy przejściowe w okupowanej Polsce 1939–1945