Jan Dawid Śpiewak (ur. 8 lutego 1987 w Warszawie) – polski socjolog, publicysta, działacz społeczny i były polityk samorządowy, współtwórca Stowarzyszenia Miasto Jest Nasze (MJN), przewodniczący Stowarzyszenia Wolne Miasto Warszawa i wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Energia Miast. Deklaruje się jako socjalista demokratyczny.

Życiorys Młodość i wykształcenie Jest synem historyczki i socjolożki Heleny Datner oraz profesora Pawła Śpiewaka. Ukończył studia w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, broniąc w 2011 pracę magisterską z zakresu socjologii miasta. Został doktorantem tamże, rozpoczął pisanie pracy poświęconej klasie średniej z Miasteczka Wilanów. Po czterech latach deklarował temat roli elit w reprywatyzacji, następnie zaś postaw inteligencji wobec liberalizmu w latach 80. XX wieku. W 2023 roku uzyskał stopień doktora w dziedzinie nauk społecznych (dyscyplina nauki socjologiczne) na podstawie rozprawy Inteligencja wobec liberalizmu. Publicystyka „Przeglądu Politycznego” w latach 1983–1989. Był także zatrudniony w Muzeum Historii Żydów Polskich Polin.

Działalność medialna i publicystyczna Publikował m.in. w „Kulturze Liberalnej”, „Krytyce Politycznej” i we „Wprost”.

Był scenarzystą i współproducentem wielokrotnie nagradzanego filmu dokumentalnego w reż. Ivo Krankowskiego pt. 8 historii, które nie zmieniły świata (2010). W listopadzie 2017 nakładem Wydawnictwa Arbitror ukazała się jego książka pt. Ukradzione miasto. Kulisy wybuchu afery reprywatyzacyjnej. Od jesieni 2019 do czerwca 2020 prowadził coniedzielną audycję w Halo.Radiu. W 2021 publikował na portalu wtv.pl w ramach cyklu Śpiewnik Śpiewaka oraz wspólnie z Piotrem Ikonowiczem współprowadził program Lewy do lewego dla telewizji internetowej wPunkt.

Od grudnia 2018 prowadzi kanał w serwisie YouTube pod nazwą Jan Śpiewak.

Od września 2022 jest felietonistą portalu internetowego i.pl, należącego do Polska Press Grupa, spółki z grupy kapitałowej Orlenu.

Działalność polityczna W 2006 pracował w sztabie wyborczym kandydatki na prezydenta m.st. Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz z PO, a w 2010 – Czesława Bieleckiego z PiS.

W wyborach samorządowych w 2014 startował z komitetu Miasto Jest Nasze i uzyskał mandat radnego dzielnicy Warszawa-Śródmieście. W wyniku konfliktu z innymi działaczami stowarzyszenia Miasto Jest Nasze, w 2017 r. odszedł ze Stowarzyszenia oraz komitetu MJN i został radnym niezależnym.

W 2017 roku założył Stowarzyszenie Wolne Miasto Warszawa, z którym w 2017 roku przedstawił Memorandum Reset Reprywatyzacji, które wskazywało na to, że większość decyzji reprywatyzacyjnych w Warszawie było wydawanych z rażącym naruszeniem prawa. Memorandum publicznie wsparła prof. Ewa Łętowska

W czerwcu 2018 ogłosił, że będzie kandydować w wyborach samorządowych na stanowisko prezydenta Warszawy. Mimo wysuwanego przez MJN zaproszenia i wbrew oczekiwaniom wyrażanym przez część publicystów, odrzucił propozycję dołączenia do koalicji ruchów miejskich. Deklarował za to, że jest „zainteresowany współpracą z Kukiz’15 w wyborach samorządowych” i w celu uzyskania wsparcia w kandydowaniu spotkał się z Pawłem Kukizem. Przegrał jednak w prawyborach wewnątrz ruchu z Markiem Jakubiakiem. W czerwcu 2018 ogłosił start na prezydenta Warszawy i do Rady Miasta Warszawy w ramach koalicji Wygra Warszawa, którą początkowo tworzyły ruch miejski Wolne Miasto Warszawa, Partia Razem, Inicjatywa Polska i Partia Zieloni. We wrześniu 2018 Inicjatywa Polska opuściła koalicję i ogłosiła poparcie dla Rafała Trzaskowskiego. Ostatecznie, startując z Partią Razem i Partią Zieloni uzyskał trzeci wynik w wyborach prezydenckich w Warszawie, uzyskał 26 689 głosów (2,99%). Do Rady Miasta jako KWW Jana Śpiewaka – Wygra Warszawa, otrzymał 34.293 głosów (3,92%). Jego komitet zdobył jeden mandat w Radzie Dzielnicy Pragi-Północ. Bezpośrednio po wyborach zapowiedział przerwę od polityki.

Miesiąc później ogłosił przekształcenie Wygra Warszawa w stowarzyszenie, co jednak nie doszło do skutku, a sam projekt zakończył działalność.

16 stycznia 2019, po niekorzystnym dla niego wyroku ws. zniesławienia Bogumiły Górnikowskiej, poinformował o całkowitym wycofaniu się z polityki. Dwa miesiące później, pod koniec marca 2019 znalazł się wraz z między innymi Mateuszem Klinowskim i Łukaszem Gibałą wśród założycieli nowego stowarzyszenia Energia Miast. Mimo deklarowanej chęci wystartowania w wyborach parlamentarnych w 2019 jako kandydat Lewicy nie zdecydował się na start z list SLD.

W czerwcu 2022, wraz z przedstawicielami Solidarnej Polski, protestował publicznie przeciwko nadaniu tytułu Honorowego Obywatelstwa Warszawy Hannie Gronkiewicz-Waltz, powtarzając kierowane do niej od 2017 zarzuty związane z procesem reprywatyzacji nieruchomości warszawskich.

Działalność społeczna Należał do założycieli Żydowskiej Ogólnopolskiej Organizacji Młodzieżowej (ŻOOM), będącej wówczas największą organizacją zrzeszającą młodzież żydowską w Polsce, a także jednym z liderów ruchu miejskiego przekształconego następnie w stowarzyszenie Miasto Jest Nasze (MJN), którego początkowo był wiceprezesem, a następnie przewodniczącym. Jan Śpiewak był jedną z osób, która nagłośniła aferę reprywatyzacyjną w Warszawie. Wraz z Miasto Jest Nasze był w 2017 nominowany do Nagrody Radia Tok FM im. Anny Laszuk.

19 listopada 2016 nadzwyczajne walne zebranie MJN odwołało Śpiewaka z funkcji przewodniczącego. W marcu 2017 Śpiewak odszedł z Miasto Jest Nasze. Przyczyną jego odejścia był brak zaufania do nowego zarządu stowarzyszenia i rzekomy wyciek danych na temat jednego z informatorów stowarzyszenia. Osoba, która przekazała stowarzyszeniu informacje, miała następnie dostawać pogróżki. Jan Śpiewak uznał, że wyciek ten był „skrajnym nadużyciem zaufania, które mogło skończyć się tragicznie”. Odejściu towarzyszył spór o stronę stowarzyszenia w serwisie Facebook, której nazwę Śpiewak zmienił na „Wolne Miasto Warszawa”, odpowiadającą założonemu przez niego stowarzyszeniu. Śpiewak utrzymywał, że profil powstał jeszcze przed MJN, zarząd stowarzyszenia wskazywał zaś, że to MJN zarejestrowano wcześniej. Administracja Facebooka ostatecznie przywróciła kontrolę nad stroną zarządowi MJN.

Jest także członkiem inicjatywy Otwarty Jazdów. W 2015 za działalność w obronie domków fińskich na Jazdowie otrzymał nagrodę czytelników Stołek, wspólnie z Andrzejem Górzem i Janem Mencwelem.

Jest wiceprzewodniczącym Stowarzyszenia Energia Miast założonego przez Łukasza Gibałę w 2019 roku. Stowarzyszenie zrzesza niezależnych samorządowców i działaczy ruchów miejskich z całej Polski. Jest przedstawicielem Energii Miast w Społecznej Radzie Fiskalnej, powołanej przez Polską Sieć Ekonomii.

W 2022 roku zaangażował się w walkę o ograniczenie dostępności alkoholu w Polsce i z reklamami alkoholu w przestrzeni publicznej i w Internecie.

Formułowane przez Jana Śpiewaka publiczne oskarżenia, w znacznej części dotyczące afery reprywatyzacyjnej, stały się przedmiotem licznych postępowań sądowych. W 2019 został prawomocnie skazany na grzywnę i nawiązkę za zniesławienie mec. Bogumiły Górnikowskiej, którą we wpisie powiązał z reprywatyzacją kamienicy przy ul. Joteyki 13. W czerwcu 2020 prezydent Andrzej Duda ułaskawił go w tej sprawie. W tym samym roku zapadł kolejny prawomocny wyrok skazujący za zniesławienie adwokata Jerzego Szaniawskiego, kandydata do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, którego Śpiewak powiązał z reprywatyzacją kamienicy przy ul. Stępińskiej 17. W 2021 przegrał procesy cywilne o naruszenie dóbr osobistych wytoczone przez byłego wiceprezydenta Warszawy Jacka Wojciechowicza oraz polityka Sebastiana Wierzbickiego. Pozew o zniesławienie skierował przeciw niemu również Roman Giertych, którego Śpiewak nazwał „faszystą”. W 2022 został nieprawomocnie skazany za nazwanie polityka Solidarnej Polski Dariusza Mateckiego „brunatnym pomocnikiem Jakiego” i odwołał się od wyroku. W tym samym roku Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia umorzył postępowanie z oskarżenia prezydenta Krakowa Jacka Majchrowskiego o zniesławienie w filmie poświęconym aferom w mieście. Kolejne wyroki Śpiewak konsekwentnie określał jako zagrożenie dla wolności słowa.

Życie prywatne Jan Śpiewak jest Polakiem żydowskiego pochodzenia. Jego dziadkami od strony matki byli Edwarda Orłowska oraz historyk Szymon Datner, a od strony ojca Anna Kamieńska oraz Jan Śpiewak. Jego kuzynem był Jakub Śpiewak, założyciel i były wieloletni szef fundacji Kidprotect.pl.

Przypisy

Linki zewnętrzne Jan Śpiewak, Kanał na YouTube [dostęp 2021-05-08].

Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Członkowie Miasto Jest Nasze Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Ułaskawieni przez Andrzeja Dudę Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Radni Warszawy Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1987