Jean-Yves Potel (ur. 13 lutego 1948 w Château-Gontier w Mayenne) – francuski historyk, politolog, pisarz, wykładowca uniwersytecki, dyplomata. Specjalista w dziedzinie historii politycznej Europy Środkowej, a szczególnie Polski.

Życiorys Jean-Yves Potel studiował literaturę na Uniwersytetach w Nicei i Grenoble (magisterium, 1972). Po kilku latach nauczania w liceum i pracy dziennikarskiej wrócił na uczelnię, by studiować historię współczesną na Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne (1983). W 2001 roku obronił habilitację z nauk politycznych na Uniwersytecie w Grenoble. W międzyczasie, od roku 1981, wykładał współczesną historię polityczną Europy Środkowej na Université Paris 8 oraz politykę kulturalną w Europie na Université Paris 1 oraz w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu. Przez dwadzieścia lat pracował również we francuskiej administracji państwowej, najpierw jako kierownik projektów we francuskim Urzędzie Rozwoju Regionalnego (DATAR), a następnie jako radca kulturalny w Ambasadzie Francji w Warszawie (2001–2005).

Jean-Yves Potel wywodzi się z niezamożnej rodziny robotniczo-urzędniczej. Dorastał w okresie rozkwitu kulturalnego lat sześćdziesiątych, duży wpływ wywarła na niego francuska rewolucja majowa w 1968 r. (był wówczas jednym z leaderów Francuskiego Związku Studentów UNEF na Wydziale Literatury Uniwersytetu w Nicei). Działacz Nowej Lewicy (do 1979 r.), antykolonialista i antykomunista, od połowy lat 1970 z pasją śledził walkę opozycyjnych ruchów demokratycznych z komunistycznymi reżimami za żelazną kurtyną". Nawiązał liczne przyjaźnie w Jugosławii i Czechosłowacji, z której został wydalony w październiku 1979 roku (brał udział w zorganizowaniu demonstracji poparcia dla Václava Havla i Petra Uhla w trakcie ich procesu). Był w Stoczni Gdańskiej w okresie strajków sierpniowych w 1980 roku, w Polsce przebywał przez cały okres istnienia legalnej Solidarności. Związany ze środowiskami opozycyjnymi i dysydenckimi krajów Europy Wschodniej, często bywał w regionie zarówno przed jak i po upadku komunizmu.

Jean-Yves Potel, autor licznych książek i artykułów, był uważnym świadkiem naznaczonego wstrząsami i głębokimi przemianami społeczno-politycznymi trzydziestolecia. W latach 1979–1985 pracował jako pisarz i redaktor (pseudonim: J.-Y. Touvais) w kierowanym przez François Maspero czasopiśmie L’Alternative broniącym praw demokratycznych w krajach Europy Wschodniej. Był również regularnym współpracownikiem francuskiego dziennika Le Monde diplomatique (1980–1998) i radia France Culture (1990–2001). W latach 1980 działał w obronie praw człowieka w Czechosłowacji i w Polsce, a w czasie wojny w byłej Jugosławii, był gorącym przeciwnikiem serbskiego nacjonalizmu, szczególnie w Kosowie. Kosowie. Prowadził również badania naukowe i koordynował współpracę międzynarodową: w latach 1990–2001 kierował piętnastoma europejskimi programami przygotowującymi nowe państwa członkowskie do wstąpienia do Unii Europejskiej.

Wśród jego publikacji znajdują się eseje polityczne na temat współczesnej Polski, ewolucji krajów Europy Środkowej i bloku wschodniego, a także Francji. Jego prace zawdzięczają swą oryginalność specyficznemu połączeniu relacji z podróży, wywiadów oraz pogłębionych studiów historycznych i politycznych, poruszających tematy wydarzeń, których był świadkiem lub kwestie pamięci i upamiętniania. Jean-Yves Potel żywo interesuje się również twórczością artystyczną tej części Europy (teatr, literatura, sztuka współczesna), opublikował wiele ważnych artykułów na temat twórczości artystycznej w Polsce po 1989 r. Jest autorem dwóch tomików poezji i eseju biograficznego poświęconego pisarce polskiego pochodzenia Annie Langfus (1920–1966). W ostatnich latach zajmował się również poezją cygańsko-polskiej poetki Bronisławy Wajs Papuszy (1910–1987) i polsko-żydowskiego poety z getta warszawskiego Władysława Szlengla (1914–1943). Współpracuje z Mémorial de la Shoah w Paryżu, jest także członkiem redakcji czasopism En attendant Nadeau (krytyka literacka) i Mémoires en jeu (historia i pamięć).

Publikacje Książki Koniec niewinności, Polska wobec swojej żydowskiej przeszłości, Znak, Kraków, 2010 (zob. Linki zewnętrzne). Francja ta sama czy inna ?, TRIO, Warszawa 2009 (zob. Linki zewnętrzne). Posłowie do: Anna Langfus, Skazana na Życie, Warszawa, Prószyński i S-ka, 2008 zob. (zob. Linki zewnętrzne). Warszawa: miasto niekochane, posłowie do: Anna Sańczuk, Bartek Chaciński, Jacek Skolimowski, Warszawa. W poszukiwaniu centrum, Kraków, Znak, 2005 (zob. Linki zewnętrzne).

Artykuły Przezwyciężyć "polskość", Obieg, 2017, http://obieg.u-jazdowski.pl/numery/polskosc/overcoming-polishness- Dziecko Lublina; Kalendarium życia i twórczości Anny Langfus (1920–1966); Rozmowa z Michaelem Salomonem; Rozmowa z Maurice'em Fickelsonem; Rozmowa z Fernandem Baivierem; Rozmowy z Irène i Bernardem Oresami; Twórczość teatralna Anny Langfus; Anna Langfus oczyma krytyków; Polska Anny Langfus [w:] Anna Langfus. Życie -Twórczość - Recepcja, Scriptores, nr 34, Brama Grodzka-TNN Lublin, 2013. Pamięci Anny Langfus [w:] Anna Langfus. Życie - Twórczość - Recepcja, Scriptores, nr 34, Brama Grodzka-TNN Lublin, 2013, http://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/dlibra/doccontent?id=9819 Artykuł na temat rewolucji w Maju 1968 we Francji, katalog wystawy Rewolucje 1968, Galeria Zachęta, Warszawa 2008. Pamięci Anny Langfus, Midrasz, Warszawa, grudzień 2007, nr 12 (128). Zbyt często powtarzane stereotypy, Zagłada Żydów, Lublin, UMCS, 2006.

Odznaczenia Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (11 października 2005) Medal św. Wojciecha (2010)

Przypisy

Linki zewnętrzne Jean-Yves Potel, Anna Langfus. Życie - Twórczość - Recepcja: http://teatrnn.pl/kalendarium/node/1740/promocja_34_numeru_czasopisma_scriptores_po%C5%9Bwi%C4%99conego_annie_langfus Jean-Yves Potel, Koniec niewinności: http://www.znak.com.pl/kartoteka,ksiazka,2794,Koniec-niewinnosci Jean-Yves Potel, Marek Rapacki i Marcin Frybes, Francja ta sama czy inna?: https://tantis.pl/francja-ta-sama-czy-inna-p298451 Anna Langfus, Skazana na życie: http://www.proszynski.pl/Skazana_na_zycie-p-29780-.html Rewolucje 1968: https://zacheta.art.pl/pl/e-sklep/katalog/rewolucje-1968 Warszawa. W poszukiwaniu centrum: http://www.znak.com.pl/kartoteka,ksiazka,476,Warszawa-Miejski-przewodnik

Kategoria:Eseiści francuskojęzyczni Kategoria:Francuscy eseiści XX wieku Kategoria:Francuscy eseiści XXI wieku Kategoria:Francuscy historycy Kategoria:Francuscy politolodzy Kategoria:Francuscy publicyści Kategoria:Francuscy socjolodzy Kategoria:Ludzie urodzeni w Château-Gontier Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Urodzeni w 1948