Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Brzeżanach (dawniej kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny czyli kościół farny) – zabytkowa świątynia rzymskokatolicka, kościół parafialny w mieście Brzeżany, siedzibie rejonu brzeżańskiego w obwodzie tarnopolskim na Ukrainie. Fundowana przez właścicieli miasta Sieniawskich (według innych danych przez Adama Hieronima Sieniawskiego).
Historia
Świątynia została zbudowana w latach 1600–1620Brzeżany. Kościół p.w. św. Ap. Piotra i PawłaWedług danych w starszej literaturze kościół został zbudowany w 1600 → zob. : X. Bolesław Limanowski. Parafia rzym. katol. w Brzeżanach w r. 1930, s. 34.. Fundatorami świątyni byli właściciele miasta Sieniawscy. Według innych danych fundowana przez Adama Hieronima SieniawskiegoRoman Marcinek. Brzeżany – miasto Sieniawskich., podczaszego koronnego, który jednak został pochowany w innej świątyni brzeżańskiej – w zamkowej kaplicy-kościeleMirosław Nagielski: Sieniawski Adam Hieronim (1576–1619). [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. XXXVII/1, zeszyt 152. Warszawa — Kraków : Polska Akademia Nauk, Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1996, s. 102.. 31 sierpnia 1625 Jan Andrzej Próchnicki, arcybiskup lwowski, konsekrował świątynię pod tytułem odrodzenia Matki Boskiej i Ukrzyżowanego Pana JezusaX. Bolesław Limanowski. Parafia rzym. katol. w Brzeżanach w r. 1930, s. 34.. W latach 1679–1685 kościół został odnowiony oraz przebudowany w stylu późnogotyckim.
17 września 1775 za zgodą arcybiskupa metropolity lwowskiego Wacława Hieronima Sierakowskiego biskup nisseński, proboszcz brzeżański Kryspin Cieszkowski konsekrował odnowioną przez siebie świątynię oraz ołtarz wielki pw. Narodzenia Najśw. Dziewicy Maryi. 13 października 1776 Kryspin Cieszkowski poświęcił ołtarze w kaplicach: 1) Najśw. Maryi Dziewicy Różańcowej i św. Jana Kantego, 2) św. Franciszka Ksawerego i św. Michała Archanioła, 3) św. Maryi Magdaleny i św. Kajetana, 4) św. Anny i Maryi Dziewicy Boleściwej, jako Patronki domu ubogich, 5) św. Józefa, Oblubieńca Błog. Maryi Dziewicy i Świętych Męczenników Kryspina i Kryspiniana, 6) św. Jana Nepomucena i św. Antoniego PadewskiegoJózef Czernecki: Brzeżany: pamiątki i wspomnienia. Lwów, nakładem Towarzystwa nauczycieli szkół wyższych, 1905, s. 47.. Po zniszczeniach, których w 1811 kościół doznał wskutek ognia, został odnowiony dzięki wsparciu Izabeli Lubomirskiej. Ponownie świątynia doznała zniszczeń podczas I wojny światowej.
Dawniej (przynajmniej na początku XX wieku) na ambonie kościelnej znajdowały się rzeźby figuralne, których autorem był nieokreślony do dziś przedstawiciel lwowskiej szkoły rzeźby rokokowejBohdan Tychyj. Wiwtar Johana Pfistera. „Pam'jatky Ukrajiny”. 5 (188), maj 2013, s. 29. (ukr.).
Pochowane osoby Krzysztof Strzemeski został pochowany w grobie przy ołtarzu wielkimStanisław Józef Duńczewski: O familii Lubiczów Strzemeskich [w:] Herbarz Wielu Domow Korony Polskiey y W. X. Litewskiego. T. 2. 1757, s. . Jakub Ksawery Aleksander PotockiS. M. Brzozowski: Potocki Jakub Ksawery Aleksander. [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. XXVII. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź, 1984–1985, s. 23–24.
Proboszczowie Stefan Stupnicki (ur. 1781, zm. 2 listopada 1836)Catalogus Universi Venerabilis Cleri Saecularis et Regularis Archidioeceseos Leopolitanae R. L. pro Anno Domini MCCCXXXVII. Leopoli, 1837, s. 144. Jan Tepper (ur. 1806, zm. 3 października 1866)Catalogus Cleri Archidioeceseos Leopolitanae ritus latini pro Anno Domini MCCCLXVI. Leopoli, 1866, s. 150.
Zobacz też Kościół św. Mikołaja w Brzeżanach
Przypisy
Bibliografia X. Bolesław Limanowski: Parafia rzym. katol. w Brzeżanach w r. 1930. [W:] Brzeżany 1530-1930. Złoczów : J. Landesberg, 1930, s. 34–35. Maurycy Maciszewski: Brzeżany w czasach Rzeczypospolitej Polskiej. Brody, 1910, s. 101–112.
Linki zewnętrzne Brzeżany. Kościół p.w. św. Ap. Piotra i Pawła. Brzeżany. Parafia św. Ap. Piotra i Pawła na stronie Archidiecezji Lwowskiej Kościoła Łacińskiego na Ukrainie. Roman Marcinek. Brzeżany – miasto Sieniawskich na str. Silva Rerum - Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.
Kategoria:Kościoły w rejonie brzeżańskim Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła Kategoria:Zabytki w Brzeżanach Brzeżany