Zaimek w języku łacińskim – znaczenie, deklinacja i użycie zaimków osobowych, zwrotnych, względnych i wskazujących w łacinie.
Zaimki osobowe Odmiana zaimka osobowego. Zaimka se będącego zaimkiem zwrotnym, używa się tylko w odniesieniu do trzeciej osoby liczby pojedynczej, dla innych osób używa się odpowiednich zaimków osobowych.
Singularis Pluralis N ego tu – nos vos G mei tui sui nostri (nas), nostrum (z nas) vestri (was), vestrum (z was) D mihi tibi sibi nobis vobis Acc me te se nos vos Abl me, mecum te, tecum se, secum nobis, nobiscum vobis, vobiscum
Zaimki dzierżawcze meus, mea, meum → mój tuus, tua, tuum → twój suus, sua, suus → jego, jej noster, nostra, nostrum → nasz vester, vestra, vestrum → wasz suus, sua, suus → jego, jej Zaimki dzierżawcze odmieniają się jak przymiotniki I i II deklinacji. Zaimek meus ma formę wołacza mi: mi fili → mój synu.
Zaimek określający Odpowiada polskiemu zaimkowi ten, ta, to, on, ona, ono: Singularis Pluralis Casus Masculinum Femininum Neutrum Masculinum Femininum Neutrum N is ea id ei (ii) eae ea G eius eorum earum eorum D ei eis (iis) Acc eum eam id eos eas ea Abl eo ea eo eis (iis)
Podobnie odmienia się zaimek idem, eadem, idem o znaczeniu ten sam, ta sama, to samo. Przyrostek -dem nie odmienia się. Ponadto m przed d zmienia się w n, np. eorundem
Zaimek wskazujący Istnieją trzy typy zaimków wskazujących: hic, haec, hoc – w znaczeniu ten, ten bliższy, ten obecny iste, ista, istud w znaczeniu ten, ten mój ille, illa, illud w znaczeniu tamten, ów
hic, haec, hoc Zaimek wskazujący hic, haec, hoc odpowiada polskiemu zaimkowi ten, ta, to, ten bliższy:
Singularis Pluralis Casus Masculinum Femininum Neutrum Masculinum Femininum Neutrum N hic haec hoc hi hae haec G huius horum harum horum D huic his Acc hunc hanc hoc hos has haec Abl hoc hac hoc his
ille, illa, illud Zaimek wskazujący o znaczeniu ów, tamten. Może mieć znaczenie ogólnie znany albo ujemne osławiony. Podobnie odmieniają się zaimki iste, ista, istud o znaczeniu ten mój, ten twój oraz ipse, ipsa, ipsum o znaczeniu on sam, on właśnie
Singularis Pluralis Casus Masculinum Femininum Neutrum Masculinum Femininum Neutrum N ille illa illud illi illae illa G illius illorum illarum illorum D illi illis Acc illum illam illud illos illas illa Abl illo illa illo illis
Zaimki względne Odpowiada polskiemu zaimkowi który, która, które. Podobnie odmieniają się złożenia, np. quidam → pewien, jakiś, przy czym przyrostek nie odmienia się: Singularis Pluralis Casus Masculinum Femininum Neutrum Masculinum Femininum Neutrum N qui quae quod qui quae quae G cuius quorum quarum quorum D cui quibus Acc quem quam quod quos quas quae Abl quo qua quo quibus
Zaimek pytający Istnieją następujące zaimku pytające: rzeczownikowy quis, quid o znaczeniu kto? co? przymiotnikowy qui, quae, quod o znaczeniu który? odmieniający się jak zaimek względny. przymiotnikowy uter, utra, utrum o znaczeniu: który z dwóch?
zaimek quis, quid
Odpowiednik polskiego zaimka kto? co? Tak samo odmieniają się złożenia, np. aliquis, aliquid → ktoś, coś N quis quid G cuius D cui Acc quem? quid? Abl. quo?
Zaimki nullus, nemo, nihil Zaimki te odpowiadają polskim: żaden, nikt, nic: Singularis Pluralis Casus Masculinum Femininum Neutrum Masculinum Femininum Neutrum N nullus nulla nullum nulli nullae nulla G nullius nullorum nullarum nullorum D nulli nullis Acc nullum nullam nullum nullos nullas nulla Abl nullo nulla nullo nullis
Nemo, nihil odpowiadają polskim zaimkom nikt, nic: N nemo nihil G nullius nulli rei D nemini nulli rei Acc neminem nihil Abl nullo nulla re
Zobacz też fleksja w języku łacińskim
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Części mowy konkretnych języków Kategoria:Gramatyka języka łacińskiego