Referendum w Nowej Kaledonii w 2018 roku

Referendum w sprawie niepodległości Nowej Kaledonii zostało przeprowadzone 4 listopada 2018.

Podłoże Nowa Kaledonia została formalnie zaanektowana przez Francję w 1853 roku, a europejscy i polinezyjscy, a także inni osadnicy, sprawili, że rdzenny lud Kanaków stał się mniejszością. W latach 1864–1897 terytorium było wykorzystywane jako kolonia karna. Kanakowie zostali „wykluczeni z francuskiej gospodarki”. Między 1976 a 1988, konflikty między rządem francuskim a ruchem niepodległościowym były okresami poważnych aktów przemocy i bezprawia (których kulminacją było wzięcie zakładników w jaskini Ouvéa w 1988 roku). Powstający ruch niepodległościowy Kanaków zyskał poparcie wielu rdzennych mieszkańców sfrustrowanych biedą i brakiem zaangażowania w gospodarkę, postrzeganą jako problemy spowodowane francuskim „wyzyskiem”. Chociaż PKB na mieszkańca (nominalny) jest wysoki i wynosi 38 921 $, a Nowa Kaledonia jest głównym producentem niklu, to istnieje znaczna nierówność w dystrybucji dochodu, a wielu twierdzi, że dochody z wydobycia są korzystne dla ludzi spoza terytorium i jego (podupadających) społeczności górniczych.

W 1986 roku Komitet ONZ ds. Dekolonizacji wpisał Nową Kaledonię na listę terytoriów niesamorządnych ONZ. W przeprowadzonym rok później referendum niepodległościowym niezależność została odrzucona przez zdecydowaną większość.

Porozumienia z Matignon, podpisane 26 czerwca 1988 roku, zapewniły dekadę stabilności. Zgodnie z porozumieniem z Numei z 1998 referendum w sprawie niepodległości Nowej Kaledonii zostało zaplanowane na 2018 rok. Data referendum została wyznaczona przez Kongres Nowej Kaledonii większością 3/5 głosów w maju 2018.

W przypadku odrzucenia przez wyborców pełnej niepodległości referendum będzie mogło zostać powtórzone na pisemne żądanie 1/3 posłów Kongresu, dwukrotnie, odpowiednio w ciągu 2 i 4 lat od pierwszego głosowania.

Pytanie referendalne Pytanie zadane mieszkańcom Nowej Kaledonii było przedmiotem debaty między separatystami i anty-separatystami, dotyczyła pojęć „pełna suwerenność” i „niezależność”. W dniu 28 marca 2018 roku osiągnięto kompromis po negocjacjach między rządem Édouarda Philippe’a a różnymi stronami. Pytanie referendalne w sprawie niepodległości ostatecznie uzyskało brzmienie:

„Voulez-vous que la Nouvelle-Calédonie accède à la pleine souveraineté et devienne indépendante?” („Czy chcesz, aby Nowa Kaledonia uzyskała pełną suwerenność i stała się niepodległa?”).

Stanowiska polityczne Za Dwa podmioty FLNKS („Nowa Unia Kaledońska” i „Narodowa Unia Niepodległości”) prowadziły kampanię na rzecz „Tak”.

Przeciw Największa partia w Kongresie Nowej Kaledonii, „Kaledonia Razem”, prowadziła kampanię na rzecz „Nie”. „Zgromadzenie LR” i „Republikanie Nowej Kaledonii” również wzywali do głosowania na „Nie”.

Bojkot „Partia Pracy” i związek zawodowy USTKE zapowiedzieli, że nie wezmą udziału w referendum.

Sondaże Za Przeciw Niezdecydowany/brak opinii Przewaga Harris Interactive 12–22 września 2018 1038 34 66 – 32 Quidnovi 1–15 sierpnia 2018 731 20 69 11 49 I-Scope 30 lipca–8 sierpnia 2018 628 28 63 9 35 Quidnovi 4–15 czerwca 2018 739 15 65 21 50 Quidnovi 16–26 kwietnia 2018 712 15 58 27 43 I-Scope 16–25 kwietnia 2018 682 22,5 59,7 17,8 37,2 I-Scope 23 marca–4 kwietnia 2017 514 24,4 54,2 21,4 29,8

Przebieg referendum Głosowanie odbywało się w 284 lokalach wyborczych w niedzielę, 4 listopada od godziny 8:00 (w sobotę 3 listopada od godz. 22:00 wg strefy czasowej w Paryżu). W południe frekwencja wynosiła 41,81%. W wyborach regionalnych w 2014 roku było to 27,27% w tym samym czasie. O godz. 17:00 wynosiła 73,68%, w porównaniu do 58,1% w 2014 roku. Referendum zakończyło się zgodnie z planem o godz. 18:00 czasu lokalnego (o 8 rano w metropolii), a następnie o godz. 22:00 czasu lokalnego zostały ogłoszone oficjalne wyniki. Godzinę później do referendum w przemówieniu telewizyjnym odniósł się prezydent Emmanuel Macron.

Wynik referendum Ogólnopaństwowe thumb|390px|Wyniki referendum w poszczególnych gminach Nowej Kaledonii 56,40% mieszkańców Nowej Kaledonii opowiedziało się przeciwko niepodległości wyspy. Frekwencja wyniosła 80,63%.

WybórGłosy% Za 60 573 43,60 Przeciw 78 361 56,40 Głosy ważne 138 934 98,47 Puste głosy 1017 0,72 Nieważne głosy 1148 0,81 Razem 141 099 100 Zarejestrowani wyborcy / frekwencja 174 995 80,63% Źródło: Nouvelle Caledonie

Udział w głosowaniu

Głosy na „Tak”(43,60%) Głosy na „Nie”(56,40%) ▲ Absolutna większość

Według prowincji + 54pxProwincja Północna Wybór Głosy % Tak 25 747 75,82 Nie820924,18 Ważne głosy33 95698,58 Puste głosy1990,58 Nieważne głosy2900,84 Razem34 445100 Zarejestrowani wyborcy/frekwencja40 04786,01+ 60pxProwincja Południowa Wybór Głosy % Tak24 19526,29 Nie 67 847 73,71 Ważne głosy9204298,38 Puste głosy7730,83 Nieważne głosy7440,80 Razem93 559100 Zarejestrowani wyborcy/frekwencja112 71283,01+ 59pxProwincja Wyspy Lojalności Wybór Głosy % Tak 10 631 82,18 Nie230517,82 Ważne głosy12 93698,79 Puste głosy450,34 Nieważne głosy1140,87 Razem13 095100 Zarejestrowani wyborcy/frekwencja22 23658,89

Reakcja Francji na temat referendum Rząd i władze francuskiej metropolii oświadczyły, że uznają wyniki referendum i dotrzymają go. W czasie wizyty w Nowej Kaledonii w maju 2018 roku prezydent Francji Emmanuel Macron zachęcał, by zagłosować za utrzymaniem dotychczasowego statusu wyspy. Francja nie będzie już taka sama bez Nowej Kaledonii, powiedział. Jednak to Kaledończycy mają prawo, by o tym zadecydować, dodał.

Zobacz też Referendum w Nowej Kaledonii w 2020 roku Referendum w Nowej Kaledonii w 2021 roku

Przypisy

Kategoria:2018 w Oceanii Kategoria:2018 we Francji Kategoria:Historia Nowej Kaledonii Kategoria:Polityka Nowej Kaledonii Nowa Kaledonia Nowa Kaledonia Kategoria:Referenda we Francji