Kościół św. Piotra i Pawła w Sancygniowie – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący się w miejscowości Sancygniów, w województwie świętokrzyskim.

Historia mały|lewo|Widok kościoła około 1936 Kościół został zbudowany w 1400 w stylu gotyckim przez właściciela miejscowości Piotra Sancygniowskiegohttps://zabytek.pl/pl/obiekty/sancygniow-kosciol-par-pw-sw-piotra-i-pawla. Parafię wydzielono z sąsiednich parafii w Słaboszowie i Działoszycach. W 1606 włączono do parafii sancygniowskiej sąsiednią podupadłą parafię w Woli Knyszyńskiej. W XVI wieku nadbudowano wieżę. W 1763 roku wnętrze ozdobiono barokowym wyposażeniem ufundowanym przez podczaszego Antoniego Grodzickiego. Świątynię wyremontowano w 1783 roku. W 1835 roku kościół był zrujnowany. W latach 1838–1840 i 1897 restaurowano, dobudowując neogotycką kruchtę z metalowym balkonem. Sklepienia nawy i prezbiterium pokrywają polichromie wykonane przez M. Mączyńskiego. W latach 1949–1951 oraz w 1987 przeprowadzono remont. W latach 1988–1990 przeprowadzono prace konserwatorskie. W 2008 odrestaurowano południową część kościoła.

W archiwum parafialnym przechowywane są księgi metrykalne: ochrzczonych od 1760, zaślubionych od 1890, zmarłych od 1760.

Architektura Kościół jest budowlą orientowaną, wybudowaną z kamiennego ciosu, częściowo pokrytego tynkiem. Prezbiterium jest wielobocznie zamknięte i przykryte gotyckim sklepieniem ze wspornikami z XIX wieku. Przy nim od północy dobudowana jest zakrystia. Nawa pierwotnie była przykryta drewnianym stropem. Przy nawie od strony południowej stoi kruchta z roku 1783, zwieńczona neogotycką nadbudową wykonaną w roku 1897. Od zachodu przylega do nawy czterokondygnacyjna wieża. Dwie najwyższe kondygnacje wieży powstały być może w XVI wieku. Wschodnia ściana prezbiterium ozdobiona jest w niszach gotycką grupą Ukrzyżowania w niszach (figury Marii i św. Jana z 2 ćw. XV w.?). W kościele znajdują się profilowane portale w kruchtach południowej (zewn. z 1897 r., wewnętrzny gotycki z XV w.) i zachodniej (dwa z 4 ćw. XVI w). Wejście z prezbiterium do zakrystii ozdobione jest manierystycznym portalem o rzeźbionym zwieńczeniu z ok. 1590 r. (warsztat S. Gucciego?).

Wnętrze

Ołtarz główny w stylu barokowym, wyk. A. Gegenbaur?, 1763-65, Obraz św. Anny Samotrzeć z 1591 r., Obraz barokowy Ukrzyżowanie z 1763 r.- wg krucyfiksu Wita Stwosza z kościoła Mariackiego w Krakowie (malował Łukasz Orłowski), Obraz barokowy św. Barbary z 1764 r. (malował Łukasz Orłowski), obraz Ukrzyżowania z k. XVI w. (wg grafiki Albrechta Dürera, sygn. P.T.T.), renesansowe sakrarium z 1590 r., chrzcielnica z ok. 1588, piętrowy nagrobek Sancygniowskich powstały po roku 1588 (wyk. warsztat Santi GucciegoFischinger A., Santi Gucci architekt i rzeźbiarz królewski XVI wieku, Kraków 1969.), klasycystyczny nagrobek Stefana i Ewy Dembowskich z 1804 r. (proj. Sebastian Sierakowski?, wyk. Leonardo Galli?). ambona, ławki, prospekt organowy, stalle,

Zasięg parafii Do parafii w 1984 roku należeli wierni mieszkający we miejscowościach: Sancygniów, Biedrzykowice, Dropiówka, Ewinów, Halinówka, Iżykowice, Lipówka, Podrózie, Stępocice, Świerczyna, Teodorów i Wola KnyszyńskaKatalog duchowieństwa i parafii Diecezji Kieleckiej. Kielce 1985, s.231..

Przypisy

Linki zewnętrzne Historia kościoła Historia kościoła na stronie parafii

Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Kościoły w diecezji kieleckiej Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie pińczowskim Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Działoszyce Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła Kategoria:Architektura gotyku w województwie świętokrzyskim Kościół