Christian Marie Dominique Liberté Boltanski (ur. 6 września 1944 w Paryżu, zm. 14 lipca 2021 tamże) – francuski artysta intermedialny, malarz, twórca mail artu, filmów i instalacji.

Życiorys Boltanski urodził się w Paryżu. Jego ojcem był żydowski imigrant, lekarz z Ukrainy, matką zaś katoliczka z Korsyki. Sam jednak nie wyznawał żadnej religii. Nigdy nie kształcił się artystycznie. Zaczął malować w 1958 roku. Został zauważony w 1968 roku dzięki pokazowi kilku filmów krótkometrażowych oraz publikacji szkicowników.

Twórczość Boltanski tworzył od drugiej połowy lat 50. Sławę jednak przyniosły mu dopiero realizacje powstałe 10 lat później, a dokładnie filmy i notatniki nawiązujące do jego własnej przeszłości. W jednej z pierwszych prac odtworzył z plasteliny obiekty, które zapamiętał z dziecięcych lat. Z czasem zaczął przedstawiać historie innych, anonimowych ludzi. W swoich pracach często nawiązywał do ludzkich tragedii, w tym do Holokaustu. Starał się mówić o tragediach i śmierci w sposób uniwersalny nie ograniczając się tylko do historii jego żydowskich przodków. Tworzył pomniki oraz dzieła upamiętniające ofiary zbrodni dokonanych w Kambodży, Bośni, Rwandzie czy Darfurze. Często używał portretów anonimowych postaci tworząc aranżacje o para-religijnym i martyrologicznym charakterze, jak ołtarze czy miejsca pamięci. Tworząc poruszał tematy z obszaru pamięci i przede wszystkim moralności, wierząc, że ta ostatnia jest nieodłącznym elementem każdej sztuki. Nierzadko uciekał się do humoru czy ironii, by w lżejszy sposób mówić o poważnych tematach.

W 1986 Boltanski zaczął tworzyć instalacje z różnych materiałów, których głównym elementem była gra światła. Niewielkie cynowe pudełka wraz z fotografiami aranżował tak, by przypominały ołtarzyki otoczone lub wyróżnione specjalnym oświetleniem (Autel de Lycée Chases, 1986–1987). Użyte portrety żydowskich dzieci zrobione w 1931 w Wiedniu miały przypominać o Holokauście, a sposób ich prezentacji nakłaniać miał do poważnej, głębszej refleksji nad naszą przeszłością. W pracy Reserve (wystawa w Museum Gegenwartskunst w Bazylei w 1989) wypełnił sale i korytarze używanymi ubraniami mającymi symbolizować wydarzenia z obozów koncentracyjnych. Nie zawsze jego prace skupiają się na tragediach i ludzkim cierpieniu. W pracy Monument (Odessa) prezentuje sześć portretów żydowskich studentów z 1939 roku wyłącznie by uhonorować pamięć o zmarłych. Instalacja „No Man’s Land” (2010) w Park Avenue Armory w Nowym Jorku jest przykładem pracy, w której uświadamia widza o powszechności niepamięci. W olbrzymiej hali usypane były stosy anonimowych ubrań, z których najwyższy sięgał 18 metrów. Stosy były regularnie, ale bez wyraźnego porządku przerzucane przez dźwig, tak by nie można było łatwo znaleźć stałego elementu. W jednej z nowszych prac prowadzi transmisję na żywo ze swojej pracowni dla jednego kolekcjonera. Transmisji tej nie można nagrywać ani w żaden sposób ingerować w jej przebieg.

Wybrane prace Autel de Lycée Chases (1986–1987) – powiększone portrety fotograficzne dzieci wiszą nad zamkniętymi rdzewiejącymi cynowymi pudełkami po ciastkach Reserve (1989) Monument Odessa (2003) Personnes (2010) No Man’s Land (2010)

Nagrody 2015 – Generalitat Valenciana’s International Julio González Prize 2009 – Doktor honoris causa Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu 2007 – Créateurs sans frontières w kategorii Sztuki Wizualne od Cultures France 2007 – Praemium Imperiale od Japan Art Association 2001 – Goslarer Kaiserring, Goslar 2001 – Kunstpreis od Nord/LB, Braunschweig

Wystawy Christian Boltanski brał udział w ponad 150 wystawach na całym świecie. W Polsce prezentował swoje prace między innymi w Galerii Foksal, krakowskiej Cricotece oraz Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski.

Wybrane wystawy indywidualne 2017 Les Registres du Grand Hornu, ElInstante Fondation, Madryt Kewenig Galerie na ARCOmadrid, Madryt One Collection. One Artwork, Fundção Arpad Szenes – Vieira de Silva, Lizbona 2016 Christian Boltanski. Animitas, MARCO, Monterrey Kewenig Galerie na Art Basel, Miami Départ-Arrivée, Institute Valenciano Arte Moderna, Walencja Jupiter Artland, Edynburg Tokyo Metropolitan Teien Atr Museum, Tokio Just Black and White, Galerie Klüser, Monachium Galerie Daniel Templon na Art Basel, Bazylea Kewenig Galerie na Art Basel, Bazylea Oude Kirk, Amsterdam 2015 Sombras, La Lonja, Palma de Mallorca Les Archives du Cœur, Museo d’Arte Moderna, Bolonia Cricoteca, Kraków Take Me (I’m Yours), Monnaie de Paris, Paryż Christian Boltanski | Heartbeats, Baró Galeria, São Paulo Kewenig Galerie na Art Basel, Bazylea 2014 Boltanski – 19.924.458 +/−, SESC Pompeia, São Paulo Chance, Sydney Festival 2014, Sydney Installment 1: Inaugural Exhibition, Fundacja Louis Vuitton, Paryż Heart Beat Archive, Latvian National Museum of Art, Ryga Almas, Museo Nacional de Bellas Artes, Santiago Inventory of the Objects Belonging to a Young Man of Oxford, Modern Art Oxford, Oxford 2013 Moved, Kunstmuseum, Wolfsburg 2012 Heartbeats, Nahum Gutman Art Museum, Tel Awiw-Jafa Chance, Nederlands Fotomuseum, Rotterdam 2011 Sans Fin, Fondazione Volume, Rzym Signatures, Es Baluard, Palma de Mallorca Chance, Biennale w Wenecji, Wenecja 2010 No Man’s Land, Park Avenue Armory, Nowy Jork Personnes, Hangar Bicocca, Mediolan Les Archives du Cœur, Serpentine Gallery Summer Pavillon, Londyn Personnes, Moumenta, Paryż 2002 Totentanz II, Centre for International Light Art, Unna

Wybrane wystawy zbiorowe 2017 Manif d’art 8, Québec Biennale, Québec 2016 Loss. In memory of Babi Yar, Pinchuk Art Centre, Kijów De toi à la surface, La Plateau, Paryż Carambolages, Grand Palais Galeries Nationales, Paryż Refugees, Casula Powerhouse Art Centre, Liverpool Behold the Man, Museum de Fondatie, Zwolle From Generation to Generation, The Contemporary Jewish Museum, San Francisco Take Me, The Jewish Museum, Nowy Jork Tant de Temps! 50 Artistes contemporains au musée Soulages, Musée Soulages, Rodez 2015 Go-Betweens: Children who Cross the Borders, Okinawa Prefectural Museum and Art Museum, Okinawa Pliure, Centre Cultural Calouste Gulbenkian, Paryż All the World’s Futures, Biennale w Wenecji, Wenecja 2014 I’m Still Here, Magasin 3 Stockholm Konsthall, Sztokholm Crime in Art, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK, Kraków Go-Betweens: Children who Cross the Borders, Mori Art Museum, Tokio Symétrique Exotique, Les Abattoirs, Tuluza 2013 The Last Laugh, Apexart, Nowy Jork Manchester International Festival 2013, Manchester

Galeria

Przypisy

Bibliografia Tamar Garb, Didier Semin, Donald Kuspit: Christian Boltanski, wyd. Phaidon Press, Londyn 1997 Lynn Gumpert, Mary Jane Jacob: Christian Boltanski: Lessons of Darkness, wyd. Chicago Museum of Contemporary Art, 1988 Didier Semin: Christian Boltanski, wyd. Art Press, Paryż 1988 Nancy Marmer: Christian Boltanski: The Uses of Contradiction, wyd. Art in America, 1989 Lynn Gumpert: Christian Boltanski, wyd. Flammarion, Paryż 1984

Kategoria:Artyści intermedialni Kategoria:Francuscy artyści współcześni Kategoria:Francuzi pochodzenia ukraińskiego Kategoria:Francuscy Żydzi Kategoria:Laureaci Praemium Imperiale Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Urodzeni w 1944 Kategoria:Zmarli w 2021 Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Poznaniu