Znaki ostrzegawcze w Polsce

thumb|Znak ostrzegawczy A-22 „niebezpieczny zjazd” z tabliczką T-9 „tabliczka wskazująca rzeczywistą wielkość spadku lub wzniesienia drogi”. W Polsce pojęcie znaków ostrzegawczych określa Rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych (), a zakres ich stosowania – załącznik nr 1 do Rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach ().

Zgodnie z rozporządzeniem, znaki ostrzegawcze stosowane są w celu uprzedzenia o miejscach na drodze, w których kierujący powinni zachować szczególną ostrożność z powodu występujących lub mogących wystąpić niebezpieczeństw. Znaki ostrzegawcze stosuje się zarówno w miejscach, gdzie niebezpieczeństwo występuje stale (zakręty, zwężenie jezdni, stromy zjazd itp.), jak i w miejscach, gdzie występuje ono okresowo lub w zależności od pory dnia, roku (wzmożony ruch pieszych, zwierzęta na drodze itp.).

W II połowie lat 50. wprowadzono czerwoną obwódkę znaków, która zastąpiła czarną, stosowaną od lat 30.

Kształt i wymiary thumb|Kształt i wymiary znaków ostrzegawczych Znaki ostrzegawcze mają kształt trójkąta równobocznego z wierzchołkiem do góry (z wyjątkiem znaku A-7 „ustąp pierwszeństwa”), z czerwoną obwódką i żółtym tłem (wzór zgodny z Konwencją wiedeńską o znakach i sygnałach drogowych z 1968 r. – ).

Podobnie jak w przypadku wszystkich pionowych znaków drogowych w Polsce, wyróżnia się pięć grup wielkości znaków ostrzegawczych: wielkie (W, długość boku 1200 mm), duże (D, długość boku 1050 mm), średnie (S, długość boku 900 mm), małe (M, długość boku 750 mm) oraz mini (MI, długość boku 600 mm). W zależności od wielkości znaku oprócz długości boku zmieniają się również promienie wyokrąglenia wierzchołków znaku oraz szerokość czerwonego obrzeża. Znaki A-7 „ustąp pierwszeństwa” występują jedynie jako znaki duże i średnie.

Odległość znaków od miejsc niebezpiecznych thumb|Oznakowanie odcinka niebezpiecznego drogi w przypadku skrzyżowania z drogą poprzeczną Zgodnie z ww. rozporządzeniami odległość umieszczania znaków od miejsca niebezpiecznego dostosowywana jest do dopuszczanej prędkości na drodze i wynosi: 150–300 m od miejsca niebezpiecznego na drogach o dopuszczalnej prędkości powyżej 60 km/h, do 100 m od miejsca niebezpiecznego na pozostałych drogach (z wyjątkiem znaku A-7 „ustąp pierwszeństwa”, który umieszcza się według odrębnych zasad).

Podane przedziały odległości, w których można umieszczać znaki, powinny być wykorzystane do takiego umiejscowienia znaku, aby był widoczny dla kierujących z jak największej odległości. Zalecane odległości to: dla v ⩾ 100 km/h: 300 m, dla v = 90 km/h: 250–300 m, dla v = 80 km/h: 200–250 m, dla v = 70 km/h: 150–200 m, dla v ⩽ 60 km/h: 50–100 m.

W mniejszej od 50 m odległości znaki można umieszczać tylko wyjątkowo, np. na ulicach staromiejskich lub w innych miejscach o bardzo ograniczonej przestrzeni.

W odległościach większych niż podanych wyżej, w przypadkach uzasadnionych warunkami bezpieczeństwa ruchu, pod znakami mogą być dodatkowo umieszczone tabliczki: x15px T-1 „tabliczka wskazująca odległość znaku ostrzegawczego od miejsca niebezpiecznego”. Tabliczkę tę umieszcza się pod znakiem ostrzegawczym w przypadku, gdy ze względów lokalnych nie jest możliwe ustawienie znaku w zalecanej odległości oraz pod znakiem dodatkowym, który umieszczony jest w odległości większej niż zawarta w zaleceniach. x15px T-2 „tabliczka wskazująca długość odcinka drogi, na którym powtarza się lub występuje niebezpieczeństwo”. Stosuje się ją w zestawieniu ze znakami ostrzegawczymi dla poinformowania o tym, że niebezpieczeństwo, o którym mówią te znaki, powtarza się albo występuje na odcinku drogi o długości większej niż 0,5 km. Długość podaje się w km z jedną cyfrą po przecinku z dokładnością do 0,5 km. x15px T-3 „tabliczka wskazująca koniec odcinka, na którym powtarza się lub występuje niebezpieczeństwo”. Tabliczką tą oznacza się koniec odcinka oznaczonego znakiem z tabliczką T-1 i T-2. W przypadku zastosowania tabliczki T-2 ze znakiem A-3 lub A-4 (niebezpieczne zakręty), znaku z tabliczką T-3 nie należy stosować, jeżeli miałby on być umieszczony w odległości mniejszej niż 500 m od następnego znaku ostrzegającego, uprzedzającego o niebezpiecznych zakrętach.

W przypadku, kiedy dla wyjeżdżających z drogi poprzecznej długość odcinka niebezpiecznego jest większa niż 500 m, wówczas bezpośrednio za skrzyżowaniem umieszcza się ponownie znak ostrzegawczy z tabliczką T-2 z odpowiednio zmniejszoną długością odcinka.

Opisy szczegółowe znaków Tarcza znaku Nazwa Szczegóły centruj|80pxA-1: niebezpieczny zakręt w prawo Znak ostrzega przed pojedynczym niebezpiecznym zakrętem w prawo. Stosuje się go na ogół poza miastami, gdy kąt zwrotu łuku drogi jest większy niż 5°, a jego promień jest mniejszy niż 750 m oraz w zależności od przechyłki. Ustawiany także na zakrętach o ograniczonej widoczności, bądź gdzie dochodzi do częstych wypadków lub kolizji. centruj|80pxA-2: niebezpieczny zakręt w lewo Znak ostrzega przed pojedynczym niebezpiecznym zakrętem w lewo. Stosuje się go analogicznie jak znak A-1. centruj|80pxA-3: niebezpieczne zakręty – pierwszy w prawo Znak ostrzega przed niebezpiecznymi zakrętami, z których pierwszy jest w prawo. Stosuje się go na tych samych zasadach, co znaki A-1 i A-2, gdy odległość od końca pierwszego zakrętu do początku kolejnego wymagającego oznakowania zakrętu (niezależnie od tego, w którym jest kierunku) jest mniejsza niż 300 m.

Gdy liczba zakrętów jest większa niż 2, pod znakiem mogą być umieszczone tabliczki: T-2 „tabliczka wskazująca długość odcinka drogi, na którym powtarza się lub występuje niebezpieczeństwo” (koniec tego odcinka wskazuje tabliczka T-3), T-4 „tabliczka wskazująca liczbę zakrętów”, T-5 „tabliczka wskazująca początek drogi krętej” (gdy krętość odcinka przekracza 160°/km). centruj|80pxA-4: niebezpieczne zakręty – pierwszy w lewo Znak ostrzega przed niebezpiecznymi zakrętami, z których pierwszy jest w lewo. Stosuje się go analogicznie jak znak A-3.

Gdy liczba zakrętów jest większa niż 2, pod znakiem mogą być umieszczone tabliczki: T-2 „tabliczka wskazująca długość odcinka drogi, na którym powtarza się lub występuje niebezpieczeństwo” (koniec tego odcinka wskazuje tabliczka T-3), T-4 „tabliczka wskazująca liczbę zakrętów”, T-5 „tabliczka wskazująca początek drogi krętej” (gdy krętość odcinka przekracza 160°/km). centruj|80pxA-5: skrzyżowanie dróg Znak ostrzega przed skrzyżowaniem dróg, na którym pierwszeństwo nie jest określone znakami (skrzyżowanie równorzędne). Stosowany wyłącznie wtedy, gdy jedna z dróg miała nadane pierwszeństwo znakiem D-1 „droga z pierwszeństwem”, A-6a, A-6b, A-6c, A-6d, A-6e „skrzyżowanie z drogą podporządkowaną”, lub gdy układ skrzyżowania może sugerować inne zasady pierwszeństwa. centruj|80pxA-6a: skrzyżowanie z drogą podporządkowaną występującą po obu stronach Znak ostrzega przed skrzyżowaniem z drogą podporządkowaną występującą po obu stronach drogi z pierwszeństwem. Stosowany jest poza obszarem zabudowanym dla wskazania pierwszeństwa drogi przebiegającej na wprost, przy której jest ustawiony. Jeżeli osie dróg poprzecznych nie przecinają się na skrzyżowaniu, stosuje się tabliczkę T-6b „tabliczka wskazująca układ dróg podporządkowanych”. centruj|80pxA-6b: skrzyżowanie z drogą podporządkowaną występującą po prawej stronie Znak, stosowany podobnie jak A-6a, ostrzega przed skrzyżowaniem z drogą podporządkowaną występującą po prawej stronie drogi z pierwszeństwem. centruj|80pxA-6c: skrzyżowanie z drogą podporządkowaną występującą po lewej stronie Znak, stosowany podobnie jak A-6a, ostrzega przed skrzyżowaniem z drogą podporządkowaną występującą po lewej stronie drogi z pierwszeństwem. centruj|80pxA-6d: wlot drogi jednokierunkowej z prawej strony Znak ostrzega przed skrzyżowaniem z podporządkowanym wlotem – drogą kończącą się pasem włączania z prawej strony. centruj|80pxA-6e: wlot drogi jednokierunkowej z lewej strony Znak ostrzega przed skrzyżowaniem z podporządkowanym wlotem – drogą kończącą się pasem włączania z lewej strony. centruj|80pxA-7: ustąp pierwszeństwa Znak ostrzega przed koniecznością ustąpienia pierwszeństwa. Umieszczony jest na drodze podporządkowanej przed skrzyżowaniem z drogą z pierwszeństwem, gdy spełnione są warunki widoczności (w innym wypadku stosuje się znak B-20 „stop”). W obrębie skrzyżowania znak dotyczy tylko najbliższej jezdni, przed którą został umieszczony. Umieszczony razem ze znakiem C-12 „ruch okrężny” określa pierwszeństwo dla znajdującego się na skrzyżowaniu. Może być umieszczony w innych miejscach, gdzie z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym wynika obowiązek ustąpienia pierwszeństwa, np. wyjazd z obiektu, torowisko tramwajowe.

Pod znakiem może być umieszczona tabliczka T-6c „tabliczka wskazująca rzeczywisty przebieg drogi z pierwszeństwem przez skrzyżowanie”

Na drogach o dopuszczalnej prędkości powyżej 60 km/h znak A-7 poprzedzany jest znakiem A-7 z tabliczką T-1 „tabliczka wskazująca odległość znaku ostrzegawczego od miejsca niebezpiecznego”. centruj|80pxA-8: skrzyżowanie o ruchu okrężnym Znak ostrzega przed skrzyżowaniem, na którym ruch odbywa się dookoła wyspy lub placu w kierunku wskazanym na znaku, oznaczonym znakiem C-12 „ruch okrężny”. Stosowany zwykle, gdy droga miała wcześniej nadane pierwszeństwo lub skrzyżowanie nie jest widoczne z dostatecznej odległości. centruj|80pxA-9: przejazd kolejowy z zaporami Znak ostrzega przed przejazdem kolejowo-drogowym wyposażonym w zapory zamykające całą szerokość jezdni lub półzapory zamykające wjazd na przejazd. Wraz ze znakiem stosuje się słupki wskaźnikowe G-1a, G-1b, G-1c (po prawej stronie jezdni), G-1d, G-1e, G-1f (po lewej stronie jezdni na jezdniach jednokierunkowych). Umieszczany na wszystkich przejazdach kategorii „B”, na większości „A” oraz opcjonalnie „F”Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie () z późn. zm.. centruj|80pxA-10: przejazd kolejowy bez zapór Znak ostrzega przed przejazdem kolejowo-drogowym niewyposażonym w zapory lub półzapory. Umieszczany na wszystkich przejazdach kategorii „C” (tj. wyposażonych w samoczynną sygnalizację świetlną), „D” oraz sporadycznie „A”.

W przypadku przejazdów niebezpiecznych ze względu na ostry kąt przecięcia się drogi z linią kolejową lub przebieg linii kolejowej po łuku, pod znakiem stosuje się tabliczkę T-7 „tabliczka wskazująca układ torów i drogi na przejeździe”.