Wapienniki – część wsi Nakło Śląskie w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Świerklaniec. Jest jedyną urzędową integralną częścią Nakła Śląskiego i posiada identyfikator SIMC 0222203Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()..
Nazwa części wsi pochodzi od znajdujących się na jej obszarze pieców wapienniczych, stanowiących pozostałość dawnej działalności przemysłowej. Na historycznych mapach zabudowania w rejonie obecnych Wapienników oznaczano niemieckim określeniem Kalkwerk, natomiast jeden z zakładów występował jako Koschützki’sches KalkwerkMapa szczegółowa Polski 1:25 000, ark. P47-S28-A, Tarnowskie Góry, 1933; Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt), ark. 5579, Tarnowitz, 1940..
Wapienniki znajdują się w południowej części Nakła Śląskiego, w sąsiedztwie stacji kolejowej Nakło Śląskie i linii kolejowej nr 131. Zabudowa tej części wsi skupia się m.in. w rejonie ulic Wapiennej i Dworcowej.
Położenie
Wapienniki położone są na południowym skraju zwartej zabudowy Nakła Śląskiego, po południowej stronie terenów kolejowych. Historyczne mapy przedstawiają w tym rejonie zabudowania zakładu wapienniczego oraz piece zlokalizowane w pobliżu torów kolejowych.
Według rejestru TERYT Wapienniki są częścią miejscowości podstawowej Nakło Śląskie. W Państwowym Rejestrze Nazw Geograficznych ich położenie określono współrzędnymi 50°25′39″N i 18°54′23″E.
Historia
Rozwój Wapienników związany był z eksploatacją i przetwarzaniem skał wapiennych. Pozostałością tej działalności są zachowane piece wapiennicze oraz teren dawnego wyrobiska położony w ich sąsiedztwie.
Położenie zakładu przy linii kolejowej umożliwiało obsługę transportową działalności przemysłowej. Piece wapiennicze oznaczano na mapach sporządzanych w pierwszej połowie XX wieku, a obszar Wapienników stanowił wyodrębnioną część zabudowy Nakła Śląskiego.
mały|lewo|Teren dawnego wyrobiska w Nakle Śląskim-Wapiennikach
Po zaprzestaniu działalności przemysłowej zachowane obiekty nie zostały zagospodarowane. W 2022 roku nieruchomość należała do Skarbu Państwa, a jej użytkownikiem wieczystym było Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „Dolnak” S.A. Według informacji Urzędu Gminy Świerklaniec piece znajdowały się wówczas w złym stanie technicznym.
Piece wapiennicze
Na terenie Wapienników zachowały się trzy murowane piece wapiennicze. Są one usytuowane bezpośrednio przy linii kolejowej, w pobliżu stacji Nakło Śląskie, i stanowią charakterystyczny element krajobrazu tej części wsi.
Obiekty są pozostałością dawnego zakładu związanego z wydobyciem i przetwarzaniem skał wapiennych. Wraz z terenem dawnego wyrobiska dokumentują przemysłową przeszłość południowej części Nakła Śląskiego.
Status konserwatorski
W lipcu 2018 roku wszczęto postępowanie administracyjne dotyczące wpisania trzech pieców wapienniczych do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego. Postępowanie rozpoczęto na wniosek Stowarzyszenia Miłośników Nakła Śląskiego im. Jana Bursiga.
Postępowanie zostało umorzone decyzją z 16 grudnia 2024 roku. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Katowicach opublikował zawiadomienie o jego ostatecznym zakończeniu 28 stycznia 2025 roku.
Piece nie są wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków nieruchomych, figurują jednak w gminnej ewidencji zabytków gminy Świerklaniec.
Transport
Wapienniki leżą przy linii kolejowej nr 131, w sąsiedztwie stacji Nakło Śląskie. Układ przestrzenny dawnego zakładu wapienniczego oraz jego położenie względem torów są widoczne na mapach historycznych z pierwszej połowy XX wieku.
Połączenie z pozostałą częścią Nakła Śląskiego zapewniają lokalne drogi, w tym ulica Wapienna, biegnąca w rejonie zabudowy Wapienników.
Przypisy
Kategoria:Nakło Śląskie