mały|260px|Jan Himilsbach, polski aktor niezawodowy znany z takich filmów jak Rejs (1970), Trzeba zabić tę miłość (1972), czy Przepraszam, czy tu biją? (1976) Aktor niezawodowy, in. naturszczyk ( ‘model’) – nieprofesjonalny odtwórca roli aktorskiej w filmie. Udział aktorów niezawodowych charakterystyczny był dla pewnych gatunków oraz nurtów w historii kinematografii (m.in. radziecka szkoła montażu, neorealizm włoski, czechosłowacka nowa fala). Wykorzystanie aktorów niezawodowych ma na celu zaakcentowanie realizmu opowiadanej historii, a także uwypuklenie cech postaci typowych dla danego środowiska, grupy zawodowej, klasy społecznej itp.
Wielu twórców w historii kina preferowało pracę z naturszczykami. Radziecki teoretyk Lew Kuleszow uważał, że aktor filmowy musi być aktorem niezawodowym, pozbawionym sztuczności charakterystycznej dla profesjonalnych aktorów teatralnych. Jego bliski współpracownik, Siergiej Eisenstein, obsadzał w swoich filmach przeważnie aktorów nieprofesjonalnych, posługując się zasadą typażu – np. wybrał do roli lekarza w filmie Pancernik Potiomkin robotnika fizycznego, ponieważ ten swoim wyglądem i sposobem poruszania się przywodził na myśl, zdaniem reżysera, osobę wywodzącą się z inteligencji. Podobną strategię przyjęli filmowcy włoskiego neorealizmu. Francuski reżyser Robert Bresson również pracował przeważnie z aktorami niezawodowymi – nazywał ich „modelami” i wybierał ich nie przez wzgląd na zdolności aktorskie, a wygląd zewnętrzny.
Wybrane przykłady filmów ze znaczącymi rolami naturszczyków: Pancernik Potiomkin (1925), reż. Siergiej Eisenstein Finis Terrae (1929), reż. Jean Epstein Złodzieje rowerów (1948), reż. Vittorio De Sica Dziennik wiejskiego proboszcza (1951), reż. Robert Bresson Los Golfos (1960), reż. Carlos Saura Pali się moja panno (1967), reż. Miloš Forman Rejs (1970), reż. Marek Piwowski Szatańskie tango (1994), reż. Béla Tarr Ida (2013), reż. Paweł Pawlikowski
Zobacz też
Street casting
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Zawody związane z kinematografią Kategoria:Aktorstwo