I Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych – inauguracyjna edycja Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych w klasie fortepianu, która odbyła się w dniach 2–14 września 2018 w Warszawie, którego organizatorem był Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

Do udziału w konkursie zakwalifikowano 30 pianistów z 9 krajów. Przesłuchania konkursowe zostały podzielone na dwa etapy, które odbyły się w dniach: 4–6 września oraz 8–10 września, a koncerty finałowe trwały od 12 do 13 września. Konkurs wygrał Polak Tomasz Ritter. Konkurs zakończył 14 września koncert laureatów.

Konkurs Na podstawie regulaminu ogłoszonego przez organizatora konkursu mogła w nim wziąć udział osoba w przedziale wieku 18–35 lat. Po nadesłanym zgłoszeniu do 1 maja 2018 komisja konkursowa wyłoniła (w nieprzekraczalnym terminie do 30 czerwca tegoż roku) listę 30 pianistów, którzy zostali zakwalifikowani i zaproszeni do udziału w konkursie. Konkurs składał się z dwóch etapów i finału.

Wstępny budżet konkursu wyniósł około 4,5 mln zł, a głównymi jego mecenasami oprócz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego były Totalizator Sportowy i PKN Orlen. Funkcję dyrektora konkursu powierzono dr. Arturowi Szklenerowi, który pełnił również funkcję przewodniczącego jury, natomiast dyrektorem artystycznym został Stanisław Leszczyński.

W dniach 28–29 lipca oraz 5–9 września 2018 uczestnicy zaprezentowali się w sali polskiej orkiestry symfonicznej Sinfonia Varsovia w Warszawie przy ul. Grochowskiej 272, w specjalnych recitalach kameralnych. Ponadto Narodowy Instytut Fryderyka Chopina zorganizował od lutego do lipca, cykl recitali na instrumentach historycznych w cyklu „Młode Talenty” w ramach czwartkowych koncertów w Sali Koncertowej Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie, z myślą o popularyzacji tej formy interpretacji muzyki Chopina oraz prezentacji kandydatów przygotowujących się do występu w konkursie.

Kalendarium 23px Kalendarz konkursu Data 2.09 3.09 4.09 5.09 6.09 7.09 8.09 9.09 10.09 11.09 12.09 13.09 14.09 Koncerty inauguracyjne I etap II etap Finał Koncert laureatów 19:00 19:00 10:0017:00 10:0017:00 10:0017:00 10:0017:00 10:0017:00 10:0017:00 18:00 18:00 19:00

Repertuar Regulamin przewidywał do wykonania z pamięci przez pianistów następujące utwory: 48px Wykaz utworów Etap I Jedno z Preludium i fuga zDas Wohltemperierte KlavierJohanna Sebastiana Bacha Jeden z polonezów Fryderyka Chopina:Polonez As-dur op. posth;Polonez gis-moll op. posth;Polonez b-moll op. posth;Polonez d-moll op. 71 nr 1;Polonez B-dur op. 71 nr 2;Polonez f-moll op. 71 nr 3. Jeden z następujących utworów:Karol Kurpiński: Polonez d-moll;Karol Kurpiński: Polonez g-moll;Józef Elsner: Polonez B-dur;Józef Elsner: Polonez Es-dur;Michał Kleofas Ogiński: Polonez a-moll „Pożegnanie Ojczyzny”;Michał Kleofas Ogiński: Polonez d-moll;Maria Szymanowska: Polonez f-moll. Jedna z następujących etiud Fryderyka Chopina:Etiuda C-dur op. 10 nr 1;Etiuda a-moll op. 10 nr 2;Etiuda cis-moll op. 10 nr 4;Etiuda Ges-dur op. 10 nr 5;Etiuda C-dur op. 10 nr 7;Etiuda F-dur op. 10 nr 8;Etiuda f-moll op. 10 nr 9;Etiuda As-dur op. 10 nr 10;Etiuda Es-dur op. 10 nr 11;Etiuda c-moll op. 10 nr 12;Etiuda As-dur op. 25 nr 1;Etiuda f-moll op. 25 nr 2;Etiuda F-dur op. 25 nr 3;Etiuda a-moll op. 25 nr 4;Etiuda e-moll op. 25 nr 5;Etiuda gis-moll op. 25 nr 6;Etiuda Des-dur op. 25 nr 8;Etiuda Ges-dur op. 25 nr 9;Etiuda h-moll op. 25 nr 10;Etiuda a-moll op. 25 nr 11;Etiuda c-moll op. 25 nr 12. Jeden z następujących utworów Fryderyka Chopina:Ballada g-moll op. 23;Ballada F-dur op. 38;Ballada As-dur op. 47;Ballada f-moll op. 52;Barkarola Fis-dur op. 60. Etap II Pełny cykl mazurków Fryderyka Chopina spośród następujących opusów:17;24;30;33;41;50;56;59. Jeden z polonezów Fryderyka Chopina:Andante spianato i Polonez Es-dur op. 22;Polonez fis-moll op. 44;Polonez As-dur op. 53;albooba Polonezy z op. 26. Jedna z następujących sonat Fryderyka Chopina:Sonata c-moll op. 4;Sonata b-moll op. 35;Sonata h-moll op. 58. Finał Jeden z następujących koncertów fortepianowych Fryderyka Chopina:Koncert fortepianowy e-moll op. 11;Koncert fortepianowy f-moll op. 21;lub dwa spośród następujących utworów:Wariacje B-dur op. 2 na temat „La ci darem la mano” z opery „Don Giovanni” Mozarta;Fantazja A-dur na tematy polskie op. 13;Rondo F-dur à la Krakowiak op. 14.

Wybierane utwory Etap I W I etapie pianiści najchętniej wybierali Poloneza d-moll – Karola Kurpińskiego i Poloneza B-dur op. 71 nr 2 – Fryderyka Chopina, bowiem zagrało je 9 pianistów oraz Poloneza f-moll – Marii Szymanowskiej i Balladę As-dur op. 47 – Fryderyka Chopina (8 pianistów). Etap II W II etapie pianiści najchętniej wybierali Sonatę h-moll op. 58, bowiem zagrało ją 8 pianistów oraz Sonatę b-moll op. 35 (7 pianistów). Finał W finale pięcioro pianistów zdecydowało się na wykonanie Koncertu fortepianowego f-moll op. 21, a jeden (Krzysztof Książek) Koncertu fortepianowego e-moll op. 11. 48px Utwory zagrane na I Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim na Instrumentach Historycznych Lp. Utwór Etap I II Finał Johann Sebastian Bach 1. DWK I – Preludium i fuga Cis-dur (BWV 848) 1 – – 2. DWK I – Preludium i fuga cis-moll (BWV 849) 3 – – 3. DWK I – Preludium i fuga D-dur (BWV 850) 1 – – 4. DWK I – Preludium i fuga es-moll (BWV 853) 3 – – 5. DWK I – Preludium i fuga E-dur (BWV 854) 2 – – 6. DWK I – Preludium i fuga Fis-dur (BWV 858) 1 – – 7. DWK I – Preludium i fuga fis-moll (BWV 859) 1 – – 8. DWK I – Preludium i fuga G-dur (BWV 860) 1 – – 9. DWK I – Preludium i fuga g-moll (BWV 861) 1 – – 10. DWK I – Preludium i fuga gis-moll (BWV 863) 1 – – 11. DWK I – Preludium i fuga B-dur (BWV 866) 1 – – 12. DWK II – Preludium i fuga Cis-dur, wersja alternatywna (BWV 872a) 1 – – 13. DWK II – Preludium i fuga D-dur (BWV 874) 2 – – 14. DWK II – Preludium i fuga Es-dur (BWV 876) 1 – – 15. DWK II – Preludium i fuga E-dur (BWV 878) 1 – – 16. DWK II – Preludium i fuga F-dur (BWV 880) 1 – – 17. DWK II – Preludium i fuga fis-moll (BWV 883) 1 – – 18. DWK II – Preludium i fuga gis-moll (BWV 887) 1 – – 19. DWK II – Preludium i fuga a-moll (BWV 889) 2 – – 20. DWK II – Preludium i fuga b-moll (BWV 891) 1 – – 21. DWK II – Preludium i fuga H-dur (BWV 892) 1 – – 22. DWK II – Preludium i fuga h-moll (BWV 893) 2 – – Fryderyk Chopin 23. Etiuda C-dur op. 10 nr 1 1 – – 24. Etiuda cis-moll op. 10 nr 4 2 – – 25. Etiuda Ges-dur op. 10 nr 5 7 – – 26. Etiuda F-dur op. 10 nr 8 5 – – 27. Etiuda As-dur op. 10 nr 10 4 – – 28. Etiuda Es-dur op. 10 nr 11 1 – – 29. Etiuda c-moll op. 10 nr 12 2 – – 30. Koncert fortepianowy e-moll op. 11 – – 1 31. Mazurki op. 17 – 1 – 32. Koncert fortepianowy f-moll op. 21 – – 5 33. Andante spianato i Polonez Es-dur op. 22 – 5 – 34. Ballada g-moll op. 23 6 – – 35. Mazurki op. 24 – 3 – Lp. Utwór Etap I II Finał 36. Etiuda As-dur op. 25 nr 1 1 – – 37. Etiuda f-moll op. 25 nr 2 1 – – 38. Etiuda e-moll op. 25 nr 5 2 – – 39. Etiuda gis-moll op. 25 nr 6 1 – – 40. Etiuda h-moll op. 25 nr 10 1 – – 41. Etiuda a-moll op. 25 nr 11 1 – – 42. Etiuda c-moll op. 25 nr 12 1 – – 43. Polonezy op. 26 – 5 – 44. Mazurki op. 30 – 3 – 45. Mazurki op. 33 – 3 – 46. Sonata b-moll op. 35 – 7 – 47. Ballada F-dur op. 38 7 – – 48. Mazurki op. 41 – 1 – 49. Polonez fis-moll op. 44 – 3 – 50. Ballada As-dur op. 47 8 – – 51. Mazurki op. 50 – 5 – 52. Ballada f-moll op. 52 5 – – 53. Polonez As-dur op. 53 – 2 – 54. Sonata h-moll op. 58 – 8 – 55. Barkarola Fis-dur op. 60 4 – – 56. Polonez d-moll op. 71 nr 1 5 – – 57. Polonez B-dur op. 71 nr 2 9 – – 58. Polonez f-moll op. 71 nr 3 4 – – 59. Polonez As-dur op. posth (WN 3) 2 – – 60. Polonez gis-moll op. posth (WN 4) 7 – – 61. Polonez b-moll op. posth (WN 10) 3 – – Józef Elsner 62. Polonez Es-dur 1 – – Karol Kurpiński 63. Polonez d-moll 9 – – 64. Polonez g-moll 3 – – Michał Kleofas Ogiński 65. Polonez a-moll „Pożegnanie Ojczyzny” 7 – – 66. Polonez d-moll 2 – – Maria Szymanowska 67. Polonez f-moll 8 – –

Fortepiany konkursowe Pianiści mogli wybrać fortepian, na którym grali podczas konkursu, spośród pięciu instrumentów, wybranych przez jury. Największym uznaniem w etapie I cieszył się fortepian marki Érard, który wybrało 21 pianistów, następnie Pleyel – 19 pianistów, Buchholtz – 13 pianistów, John Broadwood & Sons – 10 pianistów i Graf – 3 pianistów. Warto dodać, że pianista – w przeciwieństwie do Konkursu Chopinowskiego na instrumentach współczesnych – mógł wykonać poszczególne utwory w danym etapie na różnych instrumentach (maksymalnie na trzech). 28px Fortepiany Lp. Marka Rok produkcji MiejscowośćKraj № seryjny Ilość pedałów Zakres klawiatury Kolekcja 1. (Buchholtz) 2017 (1825–1826) Divišov 4 C1 – f4 – 6½ oktawy Narodowy Instytut Fryderyka Chopina 2. Érard 1837 Paryż 13871 2 C1 – a4 – 6⅔ oktawy Edwin Beunk 3. (Graf) 2007 (1819) Divišov (318) 4 C1 – f4 – 6½ oktawy Narodowy Instytut Fryderyka Chopina 4. John Broadwood & Sons 1847–1848 Londyn 16910 2 C1 – g4 – 6⅔ oktawy Chris Maene 5. Pleyel 1842 Paryż 9648 2 C1 – g4 – 6⅔ oktawy Edwin Beunk

Jury Narodowy Instytut Fryderyka Chopina do konkursowego przebiegu przesłuchań oraz podziału nagród powołał międzynarodowe jury, w następującym składzie: 35px Skład jury Lp. Juror Kraj Funkcja 1. członek jury 2. Nikołaj Demidenko członek jury 3. Nelson Goerner członek jury 4. członek jury 5. członek jury 6. Janusz Olejniczak członek jury 7. Ewa Pobłocka członek jury 8. Andreas Staier członek jury 9. Wojciech Świtała członek jury 10. Đặng Thái Sơn członek jury

System oceny pianistów Członkowie jury pod przewodnictwem Artura Szklenera, który nie uczestniczył w procedurze oceny gry pianistów oceniali występ pianisty na podstawie dwóch kryteriów podanych w Regulaminie Jury Konkursu: 25px Kryteria oceny pianistów Faza konkursu Kryterium podstawowe Kryterium dodatkowe System korekcyjny oceny punktowej Etap I Deklaracja „tak” lub „nie” dotycząca promocji do etapu II czy finału Skala punktowa(1–25) Weryfikacja oceny jurora, która odbiega od średniej arytmetycznej pozostałych jurorów w przedziale ±3 punkty Etap II Weryfikacja oceny jurora, która odbiega od średniej arytmetycznej pozostałych jurorów w przedziale ±2 punkty Finał Skala punktowa(6–1) –

Oceny jurorów Każdy juror w konkursie mógł wydać maksymalnie 51 ocen (w tym 30 w etapie I, 15 w etapie II i 6 w finale) i 45 deklaracji promocji, choć zdarzyły się wypadki mniejszej liczby ocen i deklaracji z powodu nieoceniania – z przyczyn regulaminowych – swojego studenta. Najbardziej trafną w deklaracjach promocji okazała się Ewa Pobłocka, wydając 4 deklaracje nietrafione (promując pianistów, którzy odpadli, czy też nie promując pianistów, którzy przeszli dalej) – co oznacza 90,2% trafnych deklaracji i Đặng Thái Sơn, wydając 7 deklaracji nietrafionych – co oznacza 84,4% trafnych deklaracji. Natomiast mało trafnym jurorem w deklaracjach promocji okazał się Nikołaj Demidenko, wydając aż 14 deklaracji nietrafionych – co oznacza 68,9% trafnych deklaracji. Najbardziej precyzyjną jurorką w ocenach pianistów okazała się Ewa Pobłocka, której oceny korygowano tylko 4 razy – co oznacza 91,5% trafnych ocen i Nelson Goerner, którego oceny korygowano 5 razy – co oznacza 90,2% trafnych ocen. Natomiast mało precyzyjnym jurorem w ocenach pianistów okazał się Nikołaj Demidenko, którego oceny korygowano aż 23 razy – co oznacza 54,9% trafnych ocen.