Domvs Romana – ruiny domu z czasów rzymskich, znajdujące się na granicy Mdiny i Rabatu (tuż przy murach miejskich Mdiny) na Malcie. Dom został zbudowany w I wieku p.n.e. jako arystokratyczny dom miejski (domus) w rzymskim mieście Melite. W XI wieku, na ruinach domus powstał muzułmański cmentarz. Miejsce zostało odkryte w roku 1881, i wykopaliska archeologiczne odsłoniły szereg dobrze zachowanych rzymskich mozaik, statuetek oraz innych przedmiotów, jak również pewną liczbę kamieni nagrobnych i innych pozostałości cmentarza. Od roku 1882 miejsce zostało udostępnione publiczności jako muzeum, prowadzone aktualnie przez Heritage Malta.
Historia Dom rzymski thumb|Mozaika w perystylu
Przypuszcza się, że Domvs Romana zbudowany został na początku I wieku p.n.e. i był używany do II wieku n.e. Budynek miał perystyl otoczony kolumnami, inspirowany architekturą antycznej Grecji, a jego najlepiej zachowaną częścią są starannie wykonane hellenistyczne w stylu mozaiki znalezione w perystylu i otaczających go pomieszczeniach, pokazujące ozdobne motywy i sceny mitologiczne. Do ich wykonania użyto dwóch rodzajów tesserae (kostki mozaikowej): na środku chodnika, oraz większe kostki do tworzenia trójwymiarowych wzorów wokół głównego obrazu. Obraz starał się naśladować bardzo popularny motyw, który być może był namalowany po raz pierwszy przez artystę z Sophos. W domus znaleziono też dobrze wykonany tynk na ścianie, imitujący kolorowy marmur i pokazujący częściowo stylizowane elementy architektoniczne, które można umiejscowić pomiędzy pierwszym a drugim stylem pompejańskim. thumb|left|Ceramika szklana thumb|left|Ceramika stołowa Chociaż w ciągu wieków dom uległ znacznemu zniszczeniu, jego mozaiki w dużej części przetrwały nietknięte, i są porównywalne z podobnymi znalezionymi w Pompejach oraz na Sycylii. Znaleziono tam też, pochodzące z I wieku n.e., statuetki rzymskiej rodziny cesarskiej, monety, naczynia szklane, ceramikę stołową, akcesoria kąpielowe, amfory i inne przedmioty artystyczne.
Cmentarz muzułmański thumb|Sarkofag i wapienne nagrobki z cmentarza muzułmańskiego, dziś eksponowane w muzeum
W XI wieku, kiedy Malta była częścią kalifatu fatymidzkiego, miejsce, gdzie stał domus zamieniono na cmentarz. Podczas wykopalisk odkrytych zostało ponad 245 pochówków, jak też kilka wapiennych i jeden marmurowy nagrobek z inskrypcjami wykonanymi pismem i kufickim. Znaleziono też pewną ilość ceramiki i srebrną obrączkę.
Odkrycie Domvs Romana został odkryty przypadkowo w roku 1881 przez robotników podczas prac upiększających. Był następnie odkopywany przez wiodących ówczesnych archeologów, w tym Antonio Caruanę, sir Temistoclesa Żammita, Roberta V. Galeę, Harrisa Dunscombe Colta i Louisa Upton Waya.
Muzeum thumb|Muzeum Domvs Romana
Kiedy ruiny zostały odkryte, wokół perystylu zbudowane zostało muzeum, mające na celu zabezpieczenie mozaik. Otwarto je w lutym 1882 roku, i był to pierwszy budynek na Malcie, w którym mieściła się placówka muzealna konkretnego stanowiska archeologicznego. Muzeum znane było pierwotnie jako Museum of Roman Antiquities (Muzeum Zabytków Rzymskich), i oprócz mozaik oraz innych rzymskich i muzułmańskich wytworów rąk ludzkich odkopanych w domus, wystawiało też inne marmurowe znaleziska, pochodzące z czasów rzymskich, a znalezione w różnych miejscach Mdiny. W końcu zaczęto wystawiać również pozostałości z tego okresu znalezione na całej Malcie.
W roku 1922 muzeum zostało powiększone, dobudowana została neoklasycystyczna fasada oraz duża sala wystawowa. Pozostałości domus wpisane zostały na „Antiquities List of 1925”. Podczas II wojny światowej muzeum było zamknięte; mieściła się tam placówka odnawiająca znaleziska. W roku 1945 muzeum zostało ponownie otwarte.
Mozaika w perystylu została odnowiona w drugiej połowie XX iweku, niestety podczas tego procesu została przypadkowo uszkodzona. Aktualnie Heritage Malta bada, jak naprawiać i zachowywać mozaikę, nie narażając jej na uszkodzenia. Wystawy muzeum były odnawiane w latach 2002–2005, i powtórnie w roku 2011.
Zobacz też
Przypisy
Kategoria:Mdina Kategoria:Rabat (Malta) Kategoria:Stanowiska archeologiczne na Malcie Kategoria:Cmentarze muzułmańskie Kategoria:Nieistniejące cmentarze Kategoria:Architektura starożytnego Rzymu na Malcie Kategoria:Architektura neoklasycystyczna na Malcie Kategoria:Muzea na Malcie Kategoria:Cmentarze na Malcie