mały|alt=W dolnej połowie zdjęcia tafla jeziora otoczona kamienistym brzegiem, w górnej połowie lekko zachmurzone niebo|Jezioro Wióry mały|alt=Pasmo skalistych gór Tatr, u ich podnóża podłużne jezioro o ciemnogranatowej barwie wody|Wielki Staw Polski Polska należy do państw obfitujących w jeziora. Występują one przede wszystkim w północnej części kraju, czyli na terenie obejmującym obszar ostatniego zlodowacenia (Pojezierze Pomorskie, Pojezierze Mazurskie). Zdecydowana większość jezior w Polsce to jeziora polodowcowe, ponadto na Polesiu Zachodnim występują jeziora krasowe.

Charakterystyka Na Pomorzu występują jeziora przybrzeżne, powstałe w wyniku odcięcia od Morza Bałtyckiego mierzeją dawnej zatoki morskiej (Sarbsko, Łebsko, Dołgie Wielkie, Dołgie Małe, Gardno, Wicko, Bukowo, Jamno, Koprowo, Kopań, Resko Przymorskie i Liwia Łuża). Niewielka liczba to jeziora górskie, przede wszystkim cyrkowe – w cyrkach (kotłach) lodowcowych, np. Czarny Staw, Morskie Oko, Mały Staw, Wielki Staw. Pierwszym opracowaniem dotyczącym liczby i rozmieszczenia jezior w Polsce była praca Wincentego Pola z 1875 r.W. Pol, Północny wschód Europy pod względem natury, 1875., w której wykazano 5673 jeziora między Odrą a Dnieprem. W 1925 r. ukazała się praca Stanisława Lencewicza z wykazem 6659 jezior o powierzchni powyżej 1 ha. Współczesnym, najbardziej kompletnym i aktualnym skatalogowaniem jezior Polski są opracowania Adama Choińskiego, obejmujące jeziora powyżej 1 ha (powierzchnia oceniona na podstawie map w skali 1:50 000). Trzyczęściowy katalog jezior Choińskiego (pierwsze wydanie) obejmuje 7081 jezior o powierzchni większej niż 1 ha(ich łączna powierzchnia to 2813,77 km²). W stosunku do 1954 r., gdy skatalogowano 9296 jezior o powierzchni ponad 1 ha, liczba jezior zmniejszyła się aż o 2215, czyli ponad 11%. Spowodowane to było szybkim zanikaniem najmniejszych jezior. Jeziorność Polski wynosi tylko 0,9% powierzchni kraju. Dla porównania w Szwecji jeziora zajmują 8,5% powierzchni, a w Kanadzie – 7,6%.

Najliczniej występują jeziora polodowcowe, powstałe po ustąpieniu lądolodu około 11-12 tys. lat temu i wykorzystujące związane z nim obniżenia terenu. Misy tych jezior powstały w wyniku erozyjnej działalności lądolodu i wód lodowcowych lub ich działalności akumulacyjnej.

Stan wód Spośród jezior poddawanych monitoringowi jakości około 1980 r. jedno lub dwa (w zależności od przyjętych kryteriów) spełniało kryteria I klasy czystości wód, a ponad połowa lub około 1/3 miały wody pozaklasowe. Najczystszymi spośród wówczas badanych jezior okazały się Gim, Bobięcińskie Wielkie i Miłoszewskie. O niskiej ocenie zwykle decydowały przekroczenia norm dla zawartości fosforanów, azotu organicznego lub miano coli typu kałowego.

Na początku drugiej dekady XXI wieku większość miała wody w umiarkowanym stanie ekologicznym i dobrym stanie chemicznym. Stan ogólny oceniono wówczas dla 728 jezior, z czego stan dobry osiągnęło 75. Ocena stanu ekologicznego jezior w całej Polsce jest dość zróżnicowana, podczas gdy stan chemiczny poniżej dobrego wykazano głównie w jeziorach zachodniej Polski. O ocenie stanu ekologicznego jezior jako gorszy niż dobry najczęściej decydował stan elementów biologicznych – fitoplanktonu i makrofitów, jak również mała przezroczystość. Wskazuje to na eutrofizację jako główną presję oddziałującą na wody jeziorne. Mimo to, w większości jezior nie stwierdzono przekroczenia substancji biogennych, tj. azotu i fosforu.

Polskie jeziora w gospodarce wodnej Liczba jezior w wielu europejskich krajach przekracza możliwości sprawnego gospodarowania ich wodami, w związku z czym za jednolite części wód jeziornych, a więc jednostki ich administrowania przyjmuje się tylko większe jeziora. Mimo że prawo europejskie (czyli ramowa dyrektywa wodna) nie określa minimalnej wielkości jezior podlegających administracji w systemie gospodarki wodnej, w praktyce za taką granicę przyjmuje się 50 ha. W Polsce granicę 50 ha powierzchni przekracza nieco ponad 1000 jezior, a dokładna liczba zależy od aktualnej wersji map podziału hydrograficznego Polski.

Liczba jednolitych części wód jeziornych Obszar dorzecza Region wodny Rok 2005 2011Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry ().Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły ().Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły ().Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Niemna ().Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Świeżej (). 2016Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Świeżej ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Niemna ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły () zastąpione rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 4 listopada 2022 r. ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry zastąpione rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 4 listopada 2022 r. () (). Wisła Dolna Wisła (i Przymorze Wschodnie) 283 481 284 Środkowa Wisła 200 199 Odra Dolna Odra i Przymorze Zachodnie 112 420 113 Środkowa Odra 24 24 Warta 284 285 Niemen Niemen 36 36 36 Pregoła Łyna i Węgorapa 101 101 101 Świeża Świeża 1 1 1

Zobacz też Największe jeziora Polski Najgłębsze jeziora Polski Rzeki w Polsce Geografia Polski Wykaz nazw wód stojących w Polsce, hydronimy

Przypisy

Bibliografia

Adam Choiński, Katalog jezior Polski, część pierwsza: Pojezierze Pomorskie. wyd. nauk. UAM, Poznań 1991, . Adam Choiński, Katalog jezior Polski, część druga: Pojezierze Mazurskie. wyd. nauk. UAM, Poznań 1991, . Adam Choiński, Katalog jezior Polski. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2006, .