Język haseł przedmiotowych (JHP) – język informacyjno-wyszukiwawczy, którego słownictwo tworzą tematy (ewentualnie z dopowiedzeniem) i określniki, a gramatyką są reguły budowy haseł przedmiotowych (gramatyka pozycyjna).
Historia Podstawę tworzenia języka haseł przedmiotowych stanowi katalog przedmiotowy, jest on nadal reprezentatywną formą jego stosowania. Aby dokładnie zapoznać się z historią tworzenia JHP należy poznać ogólną strukturę katalogu przedmiotowego. Język haseł przedmiotowych powstał w wersji katalogowej i rozwijał się spontanicznie i niejednolicie.
Słownictwo i gramatyka JHP Słownictwo przejmowane jest z języka naturalnego. Gramatyka JHP to zbiór reguł określających sposób budowy zdań JHP: łączenia tematów i określników w hasła przedmiotowe.
Tematy i określniki Tematy i określniki są to wyrażenia przejmowane z języka naturalnego, przeważnie zarejestrowane w odpowiednim słowniku JHP lub odpowiedniej kartotece. Jest to słownictwo znormalizowane (standaryzowane) i kontrolowane. Tematy i określniki winny być: poprawne; powszechnie znane; poświadczone w piśmiennictwie (np. w słownikach); niedialektyczne.
Mogą to być zarówno nazwy pospolite (ogólne), jak i własne.
Podział tematów Tematy ogólne Tematy jednostkowe Tematy osobowe Tematy korporatywne Tytuły ujednolicone Tematy geograficzne Inne tematy jednostkowe Tematy formalne
Określniki są niesamodzielną jednostką leksykalną, stoją w haśle po temacie lub temacie z dopowiedzeniem; mają postać rzeczowników, liczebników, przymiotników; nazwy muszą być jednoznaczne i jasne znaczeniowo; podstawą redakcji określników jest logiczny dobór ich nazw do odpowiednich tematów oraz zasada uogólniania; dodane do tematu współtworzą rozwinięte hasło przedmiotowe.
Hasło przedmiotowe Zdanie odzwierciedlające treść dokumentu złożone z tematu (hasło przedmiotowe proste) lub tematu i umieszczonych po nim jednego lub kilku określników (hasło przedmiotowe rozwinięte), w kolejności ustalonej przez reguły gramatyki języka haseł przedmiotowych.
Schemat hasła przedmiotowego Temat (dopowiedzenie) – określniki jednostkowe – określniki przedmiotowe – określniki klasowe – określniki geograficzne – określniki chronologiczne – określniki formalne
Budowa artykułu przedmiotowego Temat NU termin odrzucony TS termin szerszy TK termin kojarzony TW termin węższy
Metodyka stosowania języka haseł przedmiotowych Zapoznanie się z tekstem dzieła; Ustalenie tematów dzieła; Redakcja haseł przedmiotowych w języku katalogu.
Rodzaje języka haseł przedmiotowych KABA Język haseł przedmiotowych Biblioteki Narodowej Kartoteka haseł wzorcowych
Bibliografia
Kategoria:Języki informacyjno-wyszukiwawcze