thumb Stożkówka półkulista (Conocybe semiglobata Kühner & Watling) – gatunek grzybów z rodziny gnojankowatych (Bolbitiaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Conocybe, Bolbitiaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisali go Robert Kühner i Roy Watling w 1980 r. Synonimy: Conocybe semiglobata var. campanulata Hauskn. 2009 Conocybe semiglobata Kühner & Watling 1980 var. semiglobata Conocybe tenera f. semiglobata Kühner 1935 Galera tenera f. convexa J.E. Lange 1938 Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Kapelusz Średnica 0,7–2,4 cm, kształt półkulisty lub nisko wypukły, czasami z garbkiem. Brzeg prążkowany. Powierzchnia gładka, matowa, o barwie od żółtobrązowej przez rdzawobrązową do brązowej, u starszych okazów blaknąca do ochrowejH. Knudsen, J. Vesterholt, Funga Nordica Nordsvamp, Copenhagen, 2008..
Blaszki Średnio gęste, ochrowe, czasami bardzo ciemne.
Trzon Wysokość 2,5–9,5 cm, grubość do 2 mm, cylindryczny, rozszerzający się przy podstawie. Powierzchnia gładka, początkowo o barwie od białawej do jasnopomarańczowej, potem ciemniejsza.
Cechy mikroskopowe Zarodniki o rozmiarach (9,94) 10,72–12,90 (13,84) × (5,39) 6,04–7,14 (7,36) µm, średnio 11,96 × 6,6 µm, o ścianie grubości do 0,9 μm. Pora rostkowa jedna, o średnicy 1,7–2,0 μm, środkowa, lekko wypukła. Podstawki 18,1–21,2 × 8.8–10 μm, maczugowate, 4-zarodnikowe. Cheilocystydy lecytynowe (14,0) 15,5–12,5 (21,7) × (8,1) 8,2–9,9 (10,3) μm, średnio 18,0 × 9,0 μm. Posiadają główkę o średnicy (3,2) 3,6–4,9 (5,1) μm, średnio 4,2 μm osadzoną na szyjce o długości (0,7) 1,0–2,5 (3,1) μm, średnio 1,8 μm. Brak pleurocystyd. Trama złożona z walcowatych strzępek o średnicy 2–4 μm, pomieszanych z innymi, nabrzmiałymi strzępkami o średnicy do 14 μm. Komórki skórki kapelusza wrzecionowate, o rozmiarach 28,2–31,9 × 12,1–15,3 μm, z brązowawo zabarwioną stopą. Liczne pileocystydy o rozmiarach 27,7–37,6 × 5,1–7,6 μm, średnio 26 × 7 μm. Posiadają główkę o średnicy (3,2) 4–5 μm, średnio 4,5 μm osadzoną na szyjce o długości 8,7–13,0 μm, średnio 10,5 μm. Kaulocystydy również liczne (14,3) 15,5–27,0 (31,7) × (6,2) 6,5–9,5 (10,1) μm, średnio 31,38 × 6,43 μm, o główce 4,7–5,5 μm, średnio 5,17 μm i szyjce (1,4) 1,7–5,7 (6,6) μm, średnio 10,7 μm. Obecne sprzążki.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie stożkówki półkulistej głównie w Europie. Jest tutaj szeroko rozprzestrzeniona; występuje od Hiszpanii po Islandię i około 65° szerokości geograficznej na Półwyspie Skandynawskim. Poza tym notowana w stanie Illinois w USA. W Europie jest gatunkiem częstym. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski podano liczne stanowiska.
Rośnie na ziemi na łąkach, pastwiskach, polach uprawnych, w ogrodach, na nieużytkach, w lasach liściastych i iglastych, na obrzeżach lasów. Owocniki wytwarza od lipca do listopada.
Znaczenie Saprotrof. Wśród stożkówek nie ma grzybów jadalnych, niektóre są trujące. Również stożkówka półkulista jest grzybem trującym lub niejadalnym.
Przypisy
Linki zewnętrzne Identyfikacja stożkówki półkulistej (zdjęcia mikroskopowe)
Kategoria:Gnojankowate Kategoria:Mykobiota Polski