Adam Bartosz (ur. 22 stycznia 1947 w Zielonej Górze) – polski etnograf, cyganolog. W latach 1980–2012 dyrektor Muzeum Okręgowego w TarnowieDyrektor Adam Bartosz 32 lata kierował tarnowskim muzeum – gazetakrakowska.pl.. Specjalista w dziedzinach: muzeologia, kultura i historia Romów oraz Żydów. Honorowy Obywatel Miasta Tarnowa (2023).
Życiorys Absolwent etnologii na Uniwersytecie Jagiellońskim (1972) i muzeologii (1979).
W latach 1980–2012 dyrektor Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Jest pomysłodawcą i organizatorem wielu zdarzeń kulturalnych i społecznych umacniających poczucie tożsamości polskich Romów i promujących różnorodności kulturowe, w tym Międzynarodowego Taboru Pamięci Romów (do 1996). Z jego inicjatywy powstała w tarnowskim muzeum pierwsza na świecie stała ekspozycja o historii i kulturze Romów – Roma, Cyganie. Historia, kulturaCzy Cyganie w ogóle posiadają jakąś historię i kulturę...?! – pismofolkowe.pl.. Był jednym z członków zespołu kodyfikującego romski język.
W 1982 zorganizował – pierwszą po wojnie wystawę poświęconą Żydom (poza ŻIH-em) – Żydzi w Tarnowie. Jeden z inicjatorów powołanego w 1988 Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury ŻydowskiejKomitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie – dane teleadresowe – www.bip.gov.pl., od 1996 jego prezes. Pomysłodawca i organizator dorocznych obchodów Dni Pamięci Żydów Galicyjskich realizowanych w Tarnowie i okolicznych miasteczkach. Realizator projektu opieki nad żydowskimi cmentarzami na terenie Galicji.
W latach 90. wykładał na letnich seminariach organizowanych przez Oxford Centre for Hebrew and Jewish Studies (Wielka Brytania), gdzie w 1995–1996 roku przebywał na półrocznym stypendium ufundowanym przez tę uczelnięAdam Bartosz – biogram – kulturalna.warszawa.pl (Archive.org).. Przebywał również na stypendiach naukowych poświęconych problematyce mniejszości narodowych, m.in. w Stanach Zjednoczonych, w Wielkiej Brytanii, w IndiachAdam Bartosz – biogram – ksiazki.wp.pl..
Był też redaktorem naczelnym Rocznika Tarnowskiego (2008–2014). Wchodzi w skład redakcji pism romskich: Rrom po Drom (od 1990), Kwartalnik Romski (od 2010). Publikuje regularnie w wielu pismach krajowych (m.in. Lud, Kwartalnik Instytutu Historii Kultury Materialnej, Spotkania z Zabytkami, Studia Romologica) i zagranicznych (m.in. Romani Džanipen, Etúdes Tsiganes, Múzeum).
Należy do Stowarzyszenia Romów w Tarnowie i jest członkiem Podzespołu do Spraw Romskich przy MSWiA. Jest członkiem Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej (od 1990), Stowarzyszenia Muzeów Małopolskich – inicjator i prezes (2005–2009), Tarnowskiego Towarzystwa Kulturalnego, Towarzystwa Historycznego, oddział tarnowski. W latach 2015–2016 kierował edukacyjnym projektem Mezuza finansowanym ze środków europejskich.
Publikacje Adam Bartosz opublikował kilkadziesiąt artykułów o tematyce żydowskiej, a także publikacje książkowe Tarnowskie judaica (1992), Żydowskim szlakiem po Tarnowie (2000, 2002); Tarnowski cmentarz żydowski [z Januszem Koziołem] (2005)Tarnowski Cmentarz Żydowski – Przewodnik Turystyczny www.s-can.pl.; Galicyjskim szlakiem chasydów sądecko-bobowskich, Austeria, Kraków (2015).
Jest redaktorem wielu opracowań (m.in. Skarby muzeów Małopolski, 2004; trylogii: Małopolska przed stu laty, 2006; Małopolska w czasach II Rzeczpospolitej, (2007); Małopolska w czasach PRL, 2009; Encyklopedia Tarnowa, 2010 i innych wydawnictw muzealnych). W sumie opublikował kilkaset artykułów w kilkunastu językach.
Wydał również kilka książek o Cyganach, m.in. Katalog zbiorów cyganologicznych (2007), My Cyganie/Amen Roma (2008), opublikował kilkadziesiąt artykułów w czasopismach romologicznych w wielu krajach.
Odznaczenia i wyróżnienia
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za działania na rzecz ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych (2011), Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za ochronę dziedzictwa (2019) Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za ochronę dziedzictwa (2011) Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za ochronę dziedzictwa (2005) Brązowa odznaka „Za zasługi w pracy penitencjarnej” (2010) Krzyż Oficerski Orderu Zasługi (Węgry, 2012)
Wyróżnienia
indywidualna nagroda Ministra Kultury i Sztuki za wystawę muzealną poświęconą Romom – Roma, Cyganie. Historia, kultura (1996) Dyplom Uznania za Zasługi dla Ochrony Zabytków Kultury Żydowskiej w Polsce za opiekę nad zabytkami żydowskimi, wyróżniony przez Ambasadę Izraela w Polsce (1998) nagroda fundacji australijskiej Polcul za działalność na rzecz mniejszości narodowych (2000) wyróżnienie Ministra Kultury i Sztuki w ramach corocznego konkursu ministerialnego Sybilla za realizację Taboru Pamięci (2002) Medal Ministra Sprawiedliwości za prace na rzecz resocjalizacji skazanych przez pracę przy zabytkach (2007) laureat międzynarodowej nagrody nadawanej przez uniwersytet w Nitrze (Słowacja) dla osób z zagranicy promujących kulturę Romów Czarny Bocian (Kalo Čangalo) (2009) Honorowy Obywatel Miasta Tarnowa (2023)
Przypisy
Linki zewnętrzne Wywiad z Adamem Bartoszem – Muzeum Okręgowe w Tarnowie – youtube.com
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Dyrektorzy muzeów w Polsce Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Brązową Odznaką „Za zasługi w pracy penitencjarnej” Kategoria:Polscy etnografowie Kategoria:Honorowi obywatele Tarnowa Kategoria:Ludzie urodzeni w Zielonej Górze Kategoria:Urodzeni w 1947