thumb|240px|Pomnik gen. Henryka Dembińskiego w Strzałkowie. Henryk Dembiński, herbu Nieczuja (ur. 16 stycznia 1791 w Strzałkowie, zm. 13 czerwca 1864 w Paryżu) – polski generał, uczestnik napoleońskiej wyprawy na Rosję, powstania listopadowego i powstania węgierskiego a także podróżnik i inżynier.
Życiorys Syn chorążego krakowskiego Ignacego Dembińskiego i Marianny Moszyńskiej – córki hrabiów Moszyńskich, grand-metrów saskiego dworuHenryk Dembiński, Pamiętnik ... generała wojsk polskich, cz. 1 Warszawa, s. 5.. Pierwsze lata życia spędził we wsi Góry, w majątku ziemskim należącym do jego dziadkaBartłomiej Szyndler, Henryk Dembiński 1791-1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1984, s.9.. Kiedy rodzice kupili wieś Sędziejowice, zamieszkał razem z nimi w obszernym dworzeBartłomiej Szyndler, Henryk Dembiński 1791-1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1984, s.11..
Posłany do wojskowej szkoły inżynierskiej w Wiedniu. W 1809 nie przyjął stopnia oficerskiego w armii austriackiej i zaciągnął się jako szeregowiec do armii Księstwa Warszawskiego. W 1812 awansowany na porucznika, a potem w trakcie bitwy pod Smoleńskiem na stopień kapitana. Był posłem na Sejm Królestwa Polskiego w roku 1825. Krótki czas mieszkał w Witkowicach koło Ropczyc.
Brał udział w powstaniu listopadowym, gdzie wyróżnił się zwłaszcza w wyprawie na Litwę.
thumb|240px|Wjazd triumfalny Henryka Dembińskiego na Pragę
W sierpniu 1831 został mianowany generałem dywizji i przez krótki czas pełnił funkcję wodza naczelnego. Gubernator wojskowy Warszawy od 9 sierpnia do 12 sierpnia 1831Andrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 483.. Brał także udział w bitwach pod Dębem Wielkim i Ostrołęką. Po zakończeniu powstania wyemigrował do Francji, gdzie był związany z obozem A.J. Czartoryskiego. Członek władz Związku Jedności NarodowejJoanna Nowak, Władysław Zamoyski, o sprawę polską w Europie (1848-1868), Poznań 2002, s. 32-33..
W powstaniu węgierskim w 1849 roku dowodził węgierską Armią Północną, następnie powołany na stanowisko szefa sztabu naczelnego i wodza naczelnego armii węgierskiej. Ponieważ jego kandydatura wzbudzała zazdrość wśród niektórych węgierskich przywódców (szczególnie Artúra Görgeya), z funkcji tej zrezygnował po niepowodzeniu pod Kápolną. Po kolejnej klęsce armii węgierskiej pod Temeszwarem oraz rezygnacji Lajosa Kossutha wyjechał do Turcji i wstąpił do armii sułtana osmańskiego Abdülmecida I.
W 1850 r. powrócił do Paryża, gdzie zmarł w 1864 roku. Pochowany na cmentarzu w MontmorencyRobert Bielecki, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego t. I Warszawa 1995, s. 359..
Upamiętnienie W Strzałkowie w miejscowości urodzenia gen. Henryka Dembińskiego w okresie Polski Ludowej zbudowano pomnik poświęcony generałowi na którym umieszczono napis, cyt.GENERAŁOWI HENRYKOWI DEMBIŃSKIEMU 1791-1864 UR W STRZAŁKOWIE BOHATEROWI WALK O WOLNOŚĆ POLSKI 1830/31 I WĘGIER 1848/49 RODACY.
W Budapeszcie znajduje się ulica Dembinszky utca.
Przypisy
Bibliografia A.Bata Ropczyce i Ziemia Ropczycka ,2002 str.26.
Linki zewnętrzne Henryk Dembiński w bibliotece Polona Polskie krajobrazy
Henryk Dembiński Kategoria:Ludzie związani z Ropczycami Kategoria:Oficerowie Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Polacy we Francji 1795–1918 Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Powstańcy węgierscy (1848–1849) Kategoria:Polacy – wojskowi armii tureckiej Kategoria:Pochowani na cmentarzu w Montmorency Kategoria:Uczestnicy inwazji na Rosję 1812 (strona polska) Kategoria:Posłowie na Sejm Królestwa Kongresowego (1825) Kategoria:Generałowie dywizji powstania listopadowego Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Ostrołęką (1831) Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Smoleńskiem 1812 (strona francuska) Kategoria:Wodzowie naczelni powstania listopadowego Kategoria:Członkowie Związku Jedności Narodowej Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1848–1849 Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem św. Heleny Kategoria:Urodzeni w 1791 Kategoria:Zmarli w 1864 Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników